Florina History

Allen Upward. "The East and of Europe" -THE LIBERATION OF RAKOVO.

2012-01-15T07:40:00.000-08:00

Allen Upward, The East End of Europe, London 1908, pp 283-297
The work of liberation— An Exarchist gendarmery officer— A Patriarchist village — Rural life in Macedonia — An oppressed taxpayer — Peter takes his precautions — Turkish tyranny — Peasant fear— The trail of the Comitadjis — A voice from America — A typical Turkish atrocity — The tyrant trembles — The grievance of Obsima.

About the time that I was setting out from Europe a band of liberators fell one night upon the Macedonian village of Rakovo, and burned it to the ground.

Rakovo lies about four hours from Monastir, and I decided to visit it in order to see for myself how the work of liberation is carried on. Before going 1 mentioned my intention to the Greek Bishop administering the diocese of Monastir. The Bishop told me that, shortly before the attack on their village, the people had come to him to complain that an Italian officer of gendarmery had advised them to turn Exarchists. The officer complained of gave the explanation that it must have been his dragoman, an explanation which I can fully believe. He had not since dismissed the dragoman, neither had he thought it worth while to take any other step to assure the villagers that the dragoman had not spoken with his authority.

The dragoman's advice could not have been sounder if he had been in the counsels of the Exarchists, instead of being an agent of the Powers who have insisted on aiding the Turkish Government to suppress the Exarchist bands. A Bulgarian band duly arrived in fulfilment of the warning, and set fire to every house in Rakovo in which there was no armed defender. How many of the inhabitants would have perished can only be guessed. But the flames that shot up in the night from the burning village were seen by a Greek band encamped on the mountains. The Greeks hastened to the rescue of their brethren, and, after a brief combat in which two or three lives were lost on both sides, the Bulgarians fled. That is a typical example of how the Folk War is waged. It is the warfare of the Dark Ages. We seem to be reading of the Danes and Saxons.

The burn-tout inhabitants took refuge in Monastir, where they were kindly received and cared for by the Greek community. The Greek charitable organisation of the town undertook the work of rebuilding their ruined homes for them ; and it was the
contractor employed on the work who acted as my guide on the present occasion.

The first part of the journey was by carriage, over a rough and broken road, across the plain of Monastir. At one point we were met by some peasants, who had come out to warn us that the way was foundrous farther on, and to direct us by another route. These local roads are the curse of Rumelia, because they are the first things that strike every traveller, and by them he judges the whole country. They are scarcely better than those of Russia.

The carriage way ended at Obsirna, a smaller village, lying at the entrance of the valley which has Rakovo at its upper end. The plain across which we had driven is one of the empty cells of the Macedonian honeycomb. The invading bands wander along the dividing ridges, and descend where they please. The more I studied local conditions, the more difficult it became to hope that the Folk War could be suppressed by the methods hitherto employed.

The village of Obsirna, I was informed by the inhabitants, contains only twenty-five houses. It is a typical instance of the fallacy of reckoning five persons to a house, in estimating this population. While I was questioning the people about their means of livelihood, I learned that some houses were richer in labour while others were richer in land. Thus, one patriarch was pointed out to me as having, I think, a dozen men in his "house." In short, we have here the primitive family group as it has existed at one time or another half over the world. These villagers are still living in a state of society which is familiar to sociologists. They own houses and lands and cattle, but they own them in families, and not as individuals. The members of the household whose labour is not needed at home are sent to earn money in the town, or further afield. The money is not regarded as theirs. It is earned on behalf of the household to which they belong, and in which they still retain their proprietary rights. Their earnings, or whatever they bring back with them, will go into the common fund, and they will be housed and fed on the same footing as the rest.

It would be misleading to speak of such labourers as domestic serfs, because they are, of course, the descendants or kinsmen of their patriarch. But that seems to be their economic condition. Even when they emigrate to the United States they continue to acknowledge their father's authority, and remit him a portion of their earnings.

This village of twenty-five " houses " owns no less than thirty mills, driven by the water which issues from the valley above. I examined one, owned by a wealthy villager named Peter. It was a small affair; one pair of millstones only were revolving inside a shed built over the stream, and the contents of a sack of com were being dribbled out through a hopper. The mill-owner, who has three such mills on his estate, told me that Obsirna formerly ground the corn of all the villages round about. Since the Folk War broke out their Bulgarian neighbours had ceased to bring their corn to these Patriarchist mills, but the more tolerant Moslems continued to come as before.

Peter proved a most interesting acquaintance, perhaps as favourable a type as could be found of the Christian peasant of Rumelia. He met us, along with the priest and headman, on our arrival, and conducted us to a house apparently selected for its superior accommodation. It was quite equal in size and convenience to an old-fashioned Swiss chalet, in those Swiss valleys which have not yet been irrigated by tourist gold. Indeed most of these Rumelian villages compared favourably with some I have seen in the Canton of Valais, particularly as regards cleanliness. The house I was shown into stood in a walled enclosure containing barns, stables, and pigsties. Scattered about the farmyard, I noticed a number of small wooden troughs, like dug-out canoes. These were the property of the pigs. In England the pigs have only one trough in common ; in Macedonia each pig has his own. The Macedonian pig is more civilised than his English brother.

Peter and his friends brought us upstairs and gave us wooden stools to sit on while coffee was being prepared. Peter was the most eloquent of the party, and from him I obtained my first real glimpse at the iniquities of Turkish rule.

The occasion was a favourable one. There were no gendarmes present, the vigilance of the authorities had been so far allayed, the room contained only sympathisers. I myself had come thither under the aegis of their Bishop — before my return I was asked to become their advocate with the Bishop, as will be seen hereafter. It was a golden opportunity to learn the truth about European Turkey, to penetrate beneath the glozing apologies of the corrupt functionaries, and see the frightful machinery of Turkish government at work.

Petros Papoulkas

And Peter told me a dismal tale. The greatest grievance, of course, was the taxation. Peter owns a hundred sheep— how many English villagers own three mills and a hundred sheep? — and on each he has to pay a tax of five piastres and ten paras, that is to say, an English shilling. Moreover, the tax is collected with unreasonable rigour. On the last visit of the tax-gatherer one of the sheep was dangerously ill. Peter drew his attention to its languishing condition, but in vain. The tax-gatherer, obedient to instructions from Salonika, was obdurate, and the suffering animal was inscribed. Within three days it had breathed its last !

Peter has also to pay nearly thirty shillings a year for exemption from military service. This tax is called the bedel, or bedale. The other men in his house pay fifteen shillings. He pays £12 a year in English money under the head of tithes. His mills pay £3 more. The tithe on wine comes to fifteen shillings. The road-tax is £1 for which he hardly gets value. Altogether he pays thirty Turkish pounds a year — say £25 English.

That is the total deduction, whether in the nature of rent, rates, taxes or tithes, from Peter's profits on his farm, his mills, his stock, his vineyard, and the labour of his household. A Greek friend estimates that Peter's sheep, which graze free on the mountain, ought to bring him in £50 a year. The tax on them would therefore appear to be a tithe. At that rate, his net annual income should be not far short of £200. And, as the same friend observed, a hundred pounds in Macedonia is equal to a thousand in England. The salary of the priest of Obsima, I ascertained, is eight Turkish pounds a year; but he receives gifts of food in addition.
As we have seen, these taxes are oppressively collected. It is not only on the sheep that the tax-gatherer casts a jaundiced eye. When Peter exhibits to him a hundred okes of wine as the produce of his vineyard, the tax-gatherer remorselessly writes down five hundred. It reminded me of a picturesque incident in one of the Comitadji books. The author has arrived hotfoot on the track of the tax-gatherer. The peasants make a similar complaint, and show him the small heap of corn-cobs which the sceptical tax-gatherer has just multiplied by five. The sympathetic visitor counts every corn-cob, and pronounces a burning malediction on the oppressor.

Alas! I have been a cross-examining counsel. I asked Peter if it had ever occurred to him to conceal any portion of his produce before the tax-gatherer's arrival He replied, with perfect frankness, " When we have much we hide it ; when we have little we are afraid to." The unfortunate tax-gatherer evidently has to trust rather to his judgment than his eyesight. By this time I had almost abandoned the hope of coming across any genuine Turkish outrage, any bona-fide instance of those horrors which have moved the Exarchist population to deliver themselves, or at least have moved kindly hearts in Sofia to deliver them, from their chains. I do not think that this was because I was less persevering than previous travellers who have enlightened Europe on the subject. I went through the country with my eyes and ears open, and I missed no opportunity of putting questions to peasants who have long been taught that Europe expects them to be against the Government I can only attribute the result to my having had some experience of peasants at home and abroad, and some slight practice in the art of eliciting the truth, both as a counsel and as a judge.

Undaunted by previous failures, I put the oft repeated question. Beyond oppressive taxation, had Obsima suffered anything at the hands of the authorities ?

And this time it seemed that I was not to be disappointed. Suffered ?— it was Peter who answered me — ah ! yes, they had suffered, they were still suffering, grievous things. Armed soldiers raided their peaceful village, ransacked their houses under the pretence of searching for concealed arms, stole their possessions and terrified their women. It was the truth coming out at last. The Comitadji writers were justified ; it was possible that they had even understated their case.

With my note-book open in my hand, I invited Peter to furnish me with details of these outrages, and he eagerly did so. It appeared that he was himself the principal sufferer. In fact, his house was the only one that had as yet been searched — searched, mark you, in spite of the personal assurance given by the headman to the sergeant that Peter was a law-abiding citizen. And wherefore, then, had he been singled out for this persecution? He was the victim of appearances. On their first visit — they had been three times in all — the gendarmes had most unfortunately found arms concealed on his premises. The arms consisted of a revolver and a number of rifle cartridges. The revolver was an old and worthless weapon preserved by Peter as a curiosity, much as halberts and crossbows are preserved in other private collections. The cartridges were there by accident.

A short time previously Peter had been shot at by a Bulgarian on the road. His horse had been wounded — Peter pressed me to adjourn to the stable and inspect the wound with my own eyes. The Bulgarian had fled from pursuit, after dropping a quantity of cartridges on the ground. Peter had picked up these cartridges and brought them home as mementoes, in fact, trophies; but they were Bulgarian cartridges, and the gendarmes had placed a false construction on his possession of them. He had even been dragged off to the prison of Monastir and detained there for some days on suspicion.

I invited details of the robberies committed by the gendarmes, or soldiers — for the peasants seem to draw no distinction between the two forces. On one occasion, after a visit from the sergeant, Peter had found himself the poorer by a pair of stockings.

I asked if any woman had been touched. No ; but they were frightened when they saw the soldiers come.

Such was the story of Peter, as told to me by himself in the presence of his friends and neighbours. I did not doubt one word of it; I dispensed with the corroborative evidence of the wounded horse.

My sympathies were wholly with Peter in his undeserved misfortunes. But what had I come out to see? Three vilayets drenched in blood to save Peter from the loss of a pair of stockings?

That the women of Obsima were alarmed by the sight of soldiers in their midst was very likely true, although in other villages the presence of the soldiers seemed very welcome. Speaking broadly, I should be inclined to say that many of these Rumelian peasants are afraid of the Turkish troops. They are equally afraid of ghosts. The question is whether one fear is any better founded than the other, or whether both are traditional instincts which time and education will obliterate.

We must again fall back on the Comparative Method. I once took part in a Liberal meeting in an English village. It was well attended. The candidate spoke long and eloquently, but did not elicit a single cheer. A Nonconformist minister followed in a humorous vein, but did not elicit a single laugh. The other speakers were not more fortunate than they. We were coming away, feeling very much depressed, when one of the villagers ran after and caught up the carriage. He said: "That was a grand meeting. Everybody was delighted."

" But you never cheered ! You never laughed ! "

“ Ah ! that was because the squire had a man sitting at the back of the room watching us. But we were drinking in every word."

Now, that is peasant fear. It is the inherited instinct of the Folk. Every Liberal candidate in a rural constituency in the south of England must have come across it. It is a commonplace with Liberal agents that this fear exists, and that it must be allowed for in their arrangements. The fear may be well-grounded, or it may be ill-grounded; but while it still flourishes in England, in spite of ballots and board-schools and halfpenny papers, and all the other guarantees of freedom, we must be prepared to find something very like it when we go abroad.

Whatever be the case with regard to the women, the men of Obsirna are not wanting in courage. The village is renowned in the country-side for its stubborn refusal to accept liberation at the hands of the Comitadjis. Even in the rising of 1903, when so many Patriarchist villages were lured away by the Bulgarian promises, Obsirna held out. I found that the example made of its neighbour, Rakovo, had not daunted the spirit of Obsirna. In one house into which I was taken — Peter's own, I believe — I found the roof too low for comfort. My host laughed as he remarked, " We are waiting till the Bulgarians burn our village to rebuild our houses in better style." Others hinted, in the same light-hearted tone, that when the Bulgarians came they would find Obsirna ready for them. In short, they seemed to be looking forward, with some eagerness, to such a visit; or, as they say in Ireland, they were spoiling for a fight. However much such a spirit is to be regretted, there is something extremely cruel in the spirit which can make no allowance for it. Humanitarians are too ready to put human nature in handcuffs.

Obsirna may defy the Bulgarian bands, but so long as she speaks a dialect resembling the Bulgarian, she stands in danger of liberation, not by them, but by the Powers. The danger has been realised. Obsirna has started a little school for the first time, and a patriotic native is training the new generation in Greek. We rode on to Rakovo on horses belonging to the friendly Peter, who would accept no payment in return. The little valley was as peaceful as if no armed band had ever traversed it, and on the hills above the sheep were browsing in happy ignorance of taxes and tax-gatherers.

After an hour or two we reached the opening into another small upland plain like that of Nisia, and in the neck, commanding the issue from the valley, stood what had once been Rakovo.

It was a wilderness of ruins. Rakovo had been a larger place than Obsirna, possessing a fine church and a considerable school, and the desolation covered half a mile. Blackened walls were standing roofless amid chaotic heaps of fallen stones over which it was difficult to clamber. The one or two houses that had escaped rose amid the wreck hke a few solitary teeth in the jaw of some decrepit crone. The efforts of the Greek charitable society had completed about twenty new ones, of rough but solid construction, yet even their courtyards were still cumbered with ruins. Such of the inhabitants as had ventured back wandered with drooping heads among the shapeless rubbish heaps, searching for the site of their homes. They seemed rather ghosts than men. I did not hear them laugh at the Bulgarians. Rakovo had been liberated indeed.

The only cheerful spirit in the place was a man newly returned from the United States. He had been thrown out of work by the financial crisis over there; and so the collapse of the Trusts had sent a little ripple of distress all the way into ruined Rakovo. For, of course, he also had remained, on the other side of the Atlantic, a vassal of the " house." He introduced me to his venerable father. The American had told me he belonged to the Republican Party, and I wondered whether he had given his support to President Roosevelt on orders received from Macedonia.

The priest of Rakovo also had a son in the United States, who was prospering as a baker. He showed me a letter from his boy, and it proved to be a piece of evidence bearing on this inquiry ; for it was written on a sheet of paper with the printed heading : "greek macedon bakery" Consider that. Messieurs the Comitadjis ! You may do your worst to Bulgarise Rakovo ; you will find it harder to Bulgarise the Greek Macedon Bakery!

What an answer to the claim of Sofia, the claim that every Macedonian who uses a Slave dialect must belong to her! Here, in the heart of Macedonia, on the very track of her desolating bands, amid the charred monuments of her vengeance, I had come upon this clear voice, speaking from a continent of whose existence Alexander did not dream, to tell me, to tell Europe, to tell even the agents of Sofia, what the Macedonians "wish themselves."

The story of the destruction of the village was told me by the muktar, a man of strong but not very amiable character, who barely thanked me for what my dragoman advised me would be a substantial contribution to the relief fund.

He said that a small party of soldiers had come into the place about an hour before the Bulgarians, and warned them that they were about to be attacked. The officer in command had asked where they would wish him to post his men for their defence. The muktar had replied, with some harshness, " We are not generals; you ought to know your own business. Post your men where you think best"; and the soldiers had then decamped without waiting for the enemy. The Greek band, on the other hand, had performed marvels, slaying no less than sixty Bulgars, with a loss of only two on their own side.

I had not the heart to cross-examine the poor creatures amid their ruined homes, but the greater part of the Bulgarian corpses must have been mysteriously spirited away during the night, as when the Greek Consul arrived on the scene next day he found only two or three.

The headman of Rakovo was clearly no Turcophile, but I shall not seek to attenuate his evidence on that account. He led me round what had been the village, and pointed out the site of the school, remarking that it was the second time that their school had been burnt down in three years. I asked who had burned it the first time, and he answered, “The soldiers."

At last! Take heart, my Christian friend, for at last we are on the scent of a real Turkish atrocity. It has not been easy work; we have had to inquire long and painfully, but now our perseverance is about to be rewarded, and we may say of the Turk what we will. I asked why the soldiers had been guilty of such a deed. " They did it by mistake. They had been sent against a Bulgarian village which had taken part in the insurrection, and they came to Rakovo by mistake. The soldiers admitted that they had done wrong."

One feels that they ought not to have admitted it. The outrage is robbed of its full flavour. The soldiers ought to have treated the affair as a jest, and cut the throats of any complaining villagers.

They do 30 in all impartial books about Macedonia. " Did the Government do nothing ? "

''Oh yes, the Government paid for rebuilding the school. They gave so many piastres a day to the men who were at work on it till it was finished."

My Christian friend, what are we to do? These wretched peasants give us no help. How can we work up the right degree of indignation against a Sultan whose soldiers apologise when they have done wrong, and who repairs the wrong almost before he is asked? The ground keeps slipping from under our feet. We shall have to look else- where for an object for our philanthropic wrath. We may even have to turn it on some Christian monarch. Suppose we try the ruler of the Congo State ?

The inhabitants of Rakovo, fresh from their experience of the Christian liberator, hardly showed proper dread of the Moslem tyrant. Thirty of the ferocious soldiers at whose name Europe has learned to shudder were now quartered in the village, and the villagers, so far from craving deliverance from these "official bandits," were practically hugging them to their bosoms.

Summon up all your fortitude, my Christian friend, and let us listen to the Christian headman of what was Rakovo. He is making a complaint; he considers that he has a grievance against the lieutenant in command of the Turkish troops. He, the muktar, has given the lieutenant quarters in a house in the centre of the village. But the officer has objected to the accommodation, and requested the headman's leave to shift his quarters to a more salubrious house on the outskirts. The headman has refused to gratify the tyrant's caprice. " Stay where I have put you," he had said to him sternly. “You are wanted there for our protection. If you don't like my decision, go and complain to your vali! "

Is there such a thing as the reductio ad absurdum in Fairyland ? Is it possible for fanaticism to see when it has overshot the mark? If so, I commend to you, my Christian friend, to you, Messieurs the Comitadji writers, who have deafened Europe with the wrongs of Macedonia, that little picture of Macedonia as it is. I had come out to see another Macedonia from this. I had come out to see poverty stricken Christians cowering before every passing Turk. And in this remote spot, up among the snow laden hills, I had found a Turkish officer, in command of a detachment sent thither to protect the Christians from each other, denied his choice of a lodging, bullied by a Christian headman, and told to complain if he dared. He had dared. The Governor-General of Monastir, to whom I submitted the case, had already heard of it. The muktar had lodged die lieutenant in the next house to his own, out of a selfish desire for his personal security. The lieutenant had found the house insanitary, and the rest of the villagers were quite willing for him to shift his quarters. But the headman was firm, and I fancied that the vali himself was half afraid to interfere lest he should find himself browbeaten by the Consuls, and held up to execration in half the newspapers of Europe.
Such is Turkey in Europe, as I found it.

Only one stroke remained to complete the picture, and it awaited me on my return through Obsima. The tax-ridden villagers, with Peter at their head, approached me with a petition. Would I, on my return to Monastir, speak to their Bishop on their behalf? They had a grievance, a very mild one to be sure, against the Bishop. They did not think he was showing enough energy in the business of their new church. Had they no church already? I inquired. They had a church, but it was not good enough. They wanted to put up a more imposing edifice, and they had saved up the money to pay for it, with some help from the Bishop. Permission had been applied for, the firman had come down from Constantinople, but after the burning of Rakovo it had been suspended, as they believed, lest the erection of the new church should draw down on them the attention of the Exarchists. But they were prepared to take the risk, and they begged me to stir up the Bishop, that he might in turn stir up the vali.

Peter, Peter, my honest, nay, my generous, friend— for did you not lend me three horses without charge ? — it goes to my heart to tell you that if, out of what the tax-gatherer has spared, you have enough money to build a superfluous and splendid church you must be better off than certain Christians living very near indeed to the centre of civilisation, almost within the shadow of a great cathedral, under the most enlightened of County Councils, in the full blaze of newspaper publicity, with half a dozen Bishops and ten thousand Christian ministers to attend to their least cry !

Postscript

The confident tone of the Obsirna villagers in speaking of a Bulgarian attack showed me pretty clearly that the revolver and cartridges captured from Peter did not exhaust their store of concealed arms. Not long after my visit the authorities made a more successful perquisition, and fifteen of the unlucky villagers were carried off to prison in consequence. It seems a cruel thing to punish the loyal Christians for taking measures to defend them- selves against the aggressions of robbers and blood- thirsty assassins sent against them by a foreign State. But such are the orders of the Powers, and the Turks dare not favour the victims more than the terrorists.

http://www.archive.org/stream/eastendeuropere00upwagoog/eastendeuropere00upwagoog_djvu.txt

Η φωτιά της πλατείας Ηρώων Φλώρινας

2011-12-20T06:11:00.000-08:00

Στην πλατεία Ηρώων ανάβει η μεγαλύτερη φωτιά τα Χριστούγεννα. Η Φλώρινα έχει ένα έθιμο αιώνων για τα Χριστούγεννα: σε κάθε γειτονιά της, οι κάτοικοι ανάβουν και μία φωτιά! Έχουν δε και έναν άτυπο ανταγωνισμό μεταξύ τους, ποιος θα φτιάξει τη μεγαλύτερη. Στις περισσότερες από αυτές, οι «διοργανωτές» κερνάνε κρασί, τσίπουρο, φασολάδα, ενώ οι μπάντες παίζουν στις μεγαλύτερες και πιο κεντρικές

Πρόκειται σαφώς για ένα προχριστιανικό και με παγανιστική προέλευση έθιμο. Όπως όμως με όλα τα έθιμα, από τη στιγμή που μας «βολεύουν» και μας αρέσει η διατήρησή τους, τα αποδεχόμαστε και τα συνεχίζουμε, προσδίδοντας τους και στοιχεία από τη δική του θρησκεία ο καθένας.
Οι φωτιές λοιπόν της Φλώρινας, είναι πλέον μια γιορτή που προσελκύει πολλούς τουρίστες. Οι γειτονιές ανταγωνίζονται ποια θα κάνει την μεγαλύτερη φωτιά και θα τραβήξει άρα και τον περισσότερο κόσμο. Παλιότερα, βάζανε φύλακες στα ξύλα που μάζευαν πολλές μέρες πριν, γιατί έπεφτε κλέψιμο...υλικών από τους ανταγωνιστές. Ακόμη και ξυλοδαρμοί έχουν σημειωθεί. Θύμα του ανταγωνισμού, πέφτουν και τα παλιά καδρόνια του σιδηροδρόμου, τα οποία είναι στοιβαγμένα στο σταθμό, μιας και έχουν αντικατασταθεί από τσιμεντένια.
Η φωτιά της πλατείας Ηρώων, είναι συνήθως η μεγαλύτερη της «φωτιά» της Φλώρινας».

ΚΟΙΝΟ ΤΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ

2011-12-08T04:41:00.000-08:00

ΔΙ ΚΤΥΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ Μ Α Κ Ε Δ Ο Ν Ω Ν ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΛΟΥ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
Πελοποννήσου 9, 58200 Έδεσσα - Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας - Ελλάδα
macedonians.common@yahoo.gr - http://macedonianscommon.blogspot.com

Προς τον
Πρωθυπουργό της Ελλάδος
κ. Λουκά Παπαδήμο

Κοινοποίηση:
Πρόεδρο Ελληνικής Δημοκρατίας
Πρόεδρο Βουλής των Ελλήνων
Υπουργό Εξωτερικών
Πολιτικούς Αρχηγούς
Έδεσσα, 6 Δεκεμβρίου 2011

Αξιότιμε κ. Πρωθυπουργέ

Σας συγχαίρουμε για την ανάληψη των καθηκόντων σας σε μία πολύ κρίσιμη κατάσταση, και σας ευχόμαστε καλή επιτυχία στο έργο σας.
Με την παρούσα επιστολή θέλουμε να σας στηρίξουμε για:
.α) Να μην υποκύψετε στις έντονες πιέσεις που θα σας ασκηθούν στην Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 9ης Δεκεμβρίου 2011 από ορισμένους “εταίρους” μας για “τροποποί-ηση”, προς το χειρότερο, των θέσεών μας για την ένταξη της ΠΓΔΜ στους διεθνείς οργανισμούς, όπως με περίσσιο θράσος σας προτρέπει και ο κ. Γκρούεφσκι στην επιστολή που σας έστειλε.
.β) Να μην επηρεαστείτε από την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης της 5ης Δεκεμβρίου 2011, η οποία εντάσσεται σε μία σειρά μεθοδευμένων πιέσεων προς την Ελληνική Κυβέρνηση για υποχωρήσεις στις απαιτήσεις των Σκοπιανών. Με αυτή την απόφαση το Διεθνές Δικαστήριο, προσπαθώντας να κρατήσει άδικες ισορροπίες, το μόνο που κατορθώνει είναι να μας αποδείξει ότι είναι ελεγχόμενο από πολιτικά συμφέροντα και δεν αποφασίζει με νομικά κριτήρια, όπως θα έπρεπε.
Η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων και ιδιαίτερα εμείς οι Μακεδόνες, μη συμμετέχοντες σε κανένα πολιτικό ή κομματικό παιχνίδι εξουσίας, θεωρούμε εντελώς φυσιολογικό να ζητήσουμε, όσο πιο έντονα μας επιτρέπει η ευγένειά μας, η νέα Ελληνική Κυβέρνηση συνεργασίας και η επικείμενη σύνοδος κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης να γίνουν αφορμή για να υιοθετηθούν, επιτέλους, από την Ελληνική κυβέρνηση οι παρακάτω αυτονόητες και πάγιες θέσεις μας:
α) Να εγκαταλειφθεί η πολιτική των υποχωρήσεων της Ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, επειδή ενθαρρύνει την πολιτιστική λεηλασία του Ελληνικού πολιτισμού και την διεκδίκηση Ελληνικών εδαφών από τους Σλάβους των Σκοπίων και ταυτόχρονα προσβάλλει την αξιοπρέπεια των Ελλήνων. Επιπλέον, μετά από τόσα χρόνια, αποδείχθηκε επιζήμια και αντιπαραγωγική,
β) Να δηλωθεί ότι οι Έλληνες δεν θα δεχθούν ποτέ στην οριστική ονομασία του γειτονικού κράτους να περιλαμβάνεται το όνομα Μακεδονία ή παράγωγό του, όπως ακριβώς έχει αποφα-σισθεί στην σύσκεψη των Ελλήνων πολιτικών αρχηγών υπό την προεδρία του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας στις 18 Φεβρουαρίου 1992, και από την Διάσκεψη Κορυφής των ηγετών της ΕΟΚ στην Λισσαβόνα στις 26 Ιουνίου 1992.
γ) Να τεθεί σε δημοψήφισμα το όποιο όνομα αποφασισθεί για την οριστική ονομασία του γειτο-νικού κράτους και να αποφασίσει Δημοκρατικά ο Ελληνικός λαός για ένα τόσο σημαντικό θέμα, όπως ακριβώς έχουν δηλώσει ότι θα κάνουν και οι Σκοπιανοί.
Κύριε πρωθυπουργέ, ελπίζουμε ότι θα ανταποκριθείτε στα δίκαια και αυτονόητα αιτήματά μας με το ίδιο σθένος και αποφασιστικότητα που αντιμετωπίζεται τα οικονομικά προβλήματα της πατρίδας μας.

Με εκτίμηση
Ακολουθεί Κατάλογος Συλλόγων και Φορέων που υποστηρίζουν την επιστολή
ΣΥΛΛΟΓΟΙ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΣΤΟ “ΚΟΙΝΟ ΤΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ”
Α) Σύλλογοι από την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας της Ελλάδος

Σύλλογος Απογόνων Μακεδονομάχων Φλώρινας
Σύλλογος Απογόνων Μακεδονομάχων Αμυνταίου
Φιλεκπαιδευτικός Όμιλος Φλωρίνης «Αριστοτέλης»
Πολιτιστικός Σύλλογος Σιταριάς Φλώρινας
Πολιτιστικός Σύλλογος “Νέοι Ορίζοντες” Σιταριάς Φλώρινας
Πολιτιστικός Σύλλογος “Ο Μέγας Αλέξανδρος” Πολυπλάτανου Φλώρινας
Πολιτιστικός Σύλλογος «Μέγας Αλέξανδρος» Εθνικού – Κρατερού - Αγίας Παρασκευής
Πολιτιστικός Σύλλογος «Ελπίδα» Μελίτης Φλώρινας
Φορέας ιστορίας και πολιτισμού “Ιερά Δρύς” Κέλλας Φλώρινας
Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος “Αμύντας” Σκοπιάς Φλώρινας
Σύνδεσμος Γραμμάτων και Τεχνών Νομού Κοζάνης
Πολιτιστικός Σύλλογος Κοζάνης “Οι Μακεδνοί”

Β) Σύλλογοι από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας της Ελλάδος
Κίνηση Δημοτών Έδεσσας «Ίων Δραγούμης»
Σύλλογος Απογόνων Μακεδονομάχων Έδεσσας-Αλμωπίας
Λαογραφική Εταιρεία Νομού Πέλλας
Σύλλογος Φίλων Αρχαιοτήτων Έδεσσας «Οι Τημενίδες»
Πολιτιστικός Σύλλογος «Βιβλιόφιλοι Έδεσσας»
Πολιτιστικός Σύλλογος Κάτω Γραμματικού Έδεσσας «Πατριάρχης Χρύσανθος»
Σύλλογος «Στέγη Μακεδονικού Πολιτισμού» Αριδαίας
Σύλλογος «Φίλων Μακεδονικής Πολιτιστικής Παράδοσης» Αλμωπίας
Μορφωτικός Σύλλογος Ίδα Εξαπλατάνου «Ιων Δραγούμης»
Ιστορική & Λαογραφική Εταιρεία «Φίλιππος» Γιαννιτσών
Μακεδονικός Χορευτικός Πολιτιστικός Σύλλογος «Αμύντας» Καλυβίων
Μορφωτικός Περιβαλλοντικός Όμιλος Πέλλας «Αρχαία Πέλλα»
Μορφωτικός Σύλλογος Νέων Άρνισσας Έδεσσας
Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Λευκαδίων Νάουσας «Η Αγία Παρασκευή»
Μορφωτικός Χορευτικός Σύλλογος Χαρίεσσας Νάουσσας “ ’Αγιος Δημήτριος”
Πολιτιστικός Σύλλογος Νέων Πολυπλάτανου Νάουσσας
Μακεδονική Καλλιτεχνική Εταιρεία Κιλκίς «Τέχνη»
Πολιτιστικός Σύλλογος Γρίβας Κιλκίς
Πολιτιστική Εταιρεία Πανελλήνων «Μακεδνός» Θεσσαλονίκη
Ομοσπονδία Δυτικομακεδονικών Σωματατείων Θεσσαλονίκης (72 σύλλογοι-μέλη)
“Ομάδα 21” Μακεδονίας – Θράκης Θεσσαλονίκη
Πανελλήνιος Σύλλογος Απογόνων Μακεδονομάχων «Ο Παύλος Μελάς» Θες/νίκη
Παμμακεδονική Ένωση Μακεδονικού Αγώνα - Θεσσαλονίκη
Σύλλογος Κοζανιτών Θεσσαλονίκης «Άγιος Νικόλαος»
Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Ν.Σερρών Θεσσαλονίκης
Σύλλογος Σκοπηνών Θεσσαλονίκης “Ο Ορφέας”
Ένωση Βαβδινών Θεσσαλονίκης
Πολιτιστικός Σύλλογος “Εμμανουήλ Παππάς” Θεσσαλονίκης
Πολιτιστική και Επιμορφωτική Εταιρεία Αρναίας Χαλκιδικής

Γ) Σύλλογοι από την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας της Ελλάδος
Εταιρεία Μελέτης και Έρευνας της Ιστορίας των Σερρών
Πολιτιστικός Σύλλογος Πεντάπολις Σερρών
Σύλλογος Σιδηροκαστρινών και περιχώρων “Το Ρούπελ”
Πολιτιστικός Μακεδονικός Σύλλογος “Μέγας Αλέξανδρος” Χαρωπού Σερρών
Λαογραφικός Πολιτιστικός Σύλλογος Χρυσοχωράφων Σερρών
Πολιτιστικός Σύλλογος Σκοτουσαίων Σερρών

Δ) Σύλλογοι προερχομένων από τμήμα της Ιστορικής Μακεδονίας εντός της ΠΓΔΜ
Σύνδεσμος Μοναστηριωτών Θεσσαλονίκης «Καρτερία»

Ε) Σύλλογοι προερχομένων από τμήμα της Ιστορικής Μακεδονίας εντός της Βουλγαρίας
Σύλλογος Σταρτσοβιτών «ο Άγιος Μηνάς» Νέου Πετριτσίου Σερρών
Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Σερρών-Μελενίκου
Αδελφότητα Κυριών και Δεσποινίδων Μελενίκου “Η Αρμονία”
Σύλλογος Ευελπίδων Μελενίκου

ΣΤ) Σύλλογοι από την υπόλοιπη Ελλάδα
Παμμακεδονική Συνομοσπονδία Αθηνών.
Ομοσπονδία Δυτικομακεδονικών Σωματείων Αθηνών.
Συνομοσπονδία Μακεδόνων Λεκανοπεδίου Αττικής.
Σύνδεσμος «Αλέξανδρος Φιλίππου Έλλην Μακεδών»
Σύνδεσμος Γυναικών Θεσσαλονίκης εν Αθήναις
Σύνδεσμος Μακεδόνων και Θρακών Παπάγου-Χολαργού
Σύλλογος Μακεδόνων Βόλου
Σύνδεσμος Πολιτών Ρήγας

Δ) Σύλλογοι από όλον τον κόσμο
Παμμακεδονική Ένωση Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής
Παμμακεδονική Ένωση Καναδά
Παμμακεδονική Ένωση Αυστραλίας
Παμμακεδονική Ένωση Ευρώπης
Παμμακεδονική Ένωση Αφρικής

Η WEB TV ΤΩΝ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ ΕΙΝΑΙ ΓΕΓΟΝΟΣ

2011-11-22T07:42:00.000-08:00

H πρώτη Web tv των γνήσιων γηγενών Μακεδόνων είναι γεγονός. Η συνεχούς ροή εκπομπή θα μεταδίδει παραδοσιακούς χορούς και τραγούδια από όλη τη Μακεδονία μας.
ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΥΤΗ ΟΙ ΝΤΟΠΙΟΙ ΜΑΚΕΔΟΝΕΣ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΝ ΤΗΝ ΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΟΛΩΝ ΟΣΟΙ ΕΧΟΥΝ ΠΑΛΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑ ΒΙΝΤΕΟ ΑΠΟ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΝΑ ΤΑ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΝ ΜΑΖΙ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΤΕΙ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΗΣ WEB TV.

ΣΤΟΝ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΣΥΝΔΕΣΜΟ ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΚΑΙ ΚΑΛΗ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ ΤΩΝ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ.

macedonianstv on livestream.com. Broadcast Live Free

http://www.livestream.com/macedonianstv

"Ανθηνά μωρ' Ανθηνά". Χορωδία Μορφωτικού Συλλόγου "Η Ορεστίς" Άργους Ορεστικού Καστοριάς

2011-11-07T23:23:00.000-08:00

Ανθηνά μωρ' Ανθηνά Παντρέψου τώρα που ‘σα νια

Να σε ζηλεύoυν τα παιδιά
Τα παιδιά τα Nτoλτσινά

Ρίξε μια πέτρα στο γιαλό
Κι αν δε βαλτώσει σ' αγαπώ

Αχ λε λε λε λε
Αχ μπω μπω μπω μπω
Η Ανθηνά θέλει γαμπρό
Ω Ανθηνά
(Παραδοσιακό Καστοριάς)

Ο ΜΙΚΗΣ ΖΕΖΑΣ. Χορωδία Μορφωτικού Συλλόγου "Η Ορεστίς" Άργους Ορεστικού Καστοριάς

2011-11-07T23:05:00.000-08:00

Τι να ‘χουν τα ψηλά βουνά
που κλαιν μέρα και νύχτά
Τι να ‘χ ο Γέρο Όλυμπος
Βαριά κι αναστενάζει

Τον Μίκη Ζέ τον Μίκη Ζέζα σκότωσαν

Τον Μίκη Ζέζα σκότωσαν
Τον πρώτο καπετάνιο
Που τον τρομάζαν Βούργαροι
Και τον φοβούνταν Τούρκοι

Βούργαροι τον Βούργαροι τον επρόδωσαν

Βούργαροι τον επρόδωσαν
Τούρκοι τον εσκοτώσαν
Κλάψε πατρίδα μου γλυκιά
Και τούτο το παιδί σου

Και βάλε μα και βάλε μαύρη φορεσιά

Βαρύς αχός ακούγεται
Στης Καστοριάς τα μέρη
Βαρύς αχός ακούγεται
Στης Καστοριάς τα μέρη

Τον Μίκη Ζέ τον Μίκη Ζέζα σκότωσαν

Η απελευθέρωση της Φλώρινας την 8η Νοεμβρίου 1912

2011-11-02T06:09:00.000-07:00

Η επέτειος της 8ης Νοεμβρίου 1912 καθιστά επιτακτική ανάγκη τη στροφή στα γεγονότα εκείνης της περιόδου με την προσδοκία πως η ανάκληση αυτού ταυ ιστορικού παρελθόντος θα συνδράμει ποικιλότροπα στην αντιμετώπιση ανάλογων

συγκυριών του δικού μας παρόντος ή μέλλοντας
Επιθυμώντας λοιπόν να συνεισφέρουμε στην προσπάθεια αυτή φρονούμε ότι επιβάλλεται να μιλήσουμε για τη Φλώρινα της τουρκοκρατίας ως πλαισίου στο οποίο διαμορφώθηκαν οι προϋποθέσεις εκείνες που συνέβαλαν στην πρόσκληση του ελληνικού στρατού και επομένως στην απελευθέρωση της πόλης από τον οθωμανικό ζυγό.

Η Φλώρινα, πρωτεύουσα του ομώνυμου καζά, υπήρξε έδρα του ελληνορθόδοξου Μητροπολίτη Μογλενών και ανήκε διοικητικά στο Βιλαέτι Μοναστηρίου. Σύμφωνα με πληροφορίες του έτους 1905 που μας παρέχει το ανέκδοτο Αρχείο της Ι. Μητροπόλεως Μογλενών η πόλη έχει 406 0ρθόδοξες οικογένειες, ενώ ο «Οδηγός της Ελλάδος απάσης...» του N. Ιγγλέση, ο οποίος εκδίδεται στα 1910 ανεβάζει το συνολικό πληθυσμό της πόλης σε 10.000 κατοίκους. Η πόλη της Φλώρινας είναι έδρα καϊμακάμη, διαθέτει σύμφωνα με τον ίδιο οδηγό δύο υποκαταστήματα τραπεζών και εκείνο που κυρίως ενδιαφέρει, είναι πως ο αστικός της πληθυσμός εμφανίζεται εξαιρετικά δυναμικός, τόσο στο πεδίο των οικονομικών συναλλαγών που αναπτύσσονται την περίοδο αυτή της διείσδυσης του ευρωπαϊκού καπιταλισμού, όσο και στο επίπεδο της κοινοτικής αυτοδιοίκησης η οποία έχει παραχωρηθεί στα πλαίσια των οθωμανικών μεταρρυθμίσεων του Χάττ-ι-Χουμαγιούν (Hatt-ı Hümayun).

Όπως μαρτυρούν τυπικά αρχεία, αλλά και το αρχείο Υπουργείου Εξωτερικών, γύρω από την πόλη μας, η οποία υπήρξε κέντρο της ελληνικής προπαγάνδας σε όλη την περίοδο του μακεδονικού αγώνα, έλαβαν χώρα ορισμένες από τις πιο καίριες συγκρούσεις αυτής της αναμέτρησης. Αναφορικά με το θέμα αυτό ο πρόξενος της Ελλάδος στο Μοναστήρι Ν. Ξυδάκης γράφει το Δεκέμβριο του 1906 στον 'Έλληνα Υπουργό Εξωτερικών: «διέπραξαν άλλως οι Βούλγαροι το μέγιστον σφάλμα να μην απιστήσωσι την προσοχήν των απ’ αρχής εις την Φλώριναν. Εάν εκράτουν της πόλεως Φλωρίνης πάσα η πεδιάς και τα περιορί¬ζοντα αυτήν όρη θα είχαν απολεσθεί ανεπιστρεπτί...». Οι αρχές επομένως από τις οποίες εμφορούνταν οι κάτοικοι της Φλώρινας αποτελούσαν το πιο σημαντικό κίνητρο για την ίδρυση των σχολείων της κοινότητας, για τα οποία μάλιστα χτίζεται και κοινοτικό οίκημα μετά την αγορά του κτήματος ταυ Ιζέτ πασά, όπως μαρτυρούν τα τοπικά αρχεία αλλά και η ντόπια προφορική παράδοση. Σύμφωνα λοιπόν με το βιβλίο της Δημογεροντίας Φλώρινας, στην κοινότητα, η οποία διοικείται από 4 δημογέροντες, 4 Εφόρους και 2 Επιτρόπους της Εκκλησίας τον Αγίου Γεωργίου, λειτουργούν ένα Αρρεναγωγείο ή Αστικό Σχολείο με 8 δασκάλους και κατά τον Ιγγλέση με 233 μαθητές, ένα Παρθεναγωγείο 4ταξιο με 3 δασκάλες και 110 μαθήτριες και 3 Νηπιαγωγεία με 230 νήπια. Όταν λοιπόν το Ελληνικό Βασίλειο αποφασίζει κάτω από την επίδραση προϋποθέσεων που θα προσδιοριστούν πιο κάτω, να απελευθερώσει τη Μακεδονία, οι κάτοικοι της Φλώρινας αλλά και της μείζονος περιοχής της είναι ώριμοι ιδεολογικά, συγκροτημένοι οικονομικά και οργανωμένοι σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης σε τέτοιο μάλιστα βαθμό άστε η απελευθέρωση να μην είναι παρά ένα απόλυτα φυσικό επακόλουθο. Κι αν εμμένω σε αυτό τι σημείο το κάνω γιατί πιστεύω πως οι ένοπλες αναμετρήσεις δεν κερδίζονται αν δε διαμορφωθούν οι οικονομικές προυποθέσεις για τη στήριξη τόσο των ειρηνικών επαναστάσεων όσο και της εποποιίας του λαμπρού μακεδονικού αγώνα ο οποίος υπήρξε ο προθάλαμος της κυοφορούμενης απελευθέρωσης.

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ
ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ

(1878-1943)

Για μια τέτοια λοιπόν πόλη, όπως θα έλεγε κι ο Περικλής στον Επιτάφιο του, κινδύνεψαν ο Ι. Άρτης και οι συμπολεμιστές του το απόγευμα εκείνο της 7ης προς την 8η Νοεμβρίου 1912, υπηρετώντας τα όραμα της Μεγάλης Ελλάδας του Ελευθερίου Βενιζέλουu. Είχαν προηγηθεί η σύναψη της σερβοβουλγαρικής συνθήκης της 13ης Μαρτίου 1912 και η προσέγγιση Ελλάδος-Βουλγαρία η οποία οδήγησε στην ελληνοβουλγαρική συνθήκη της 16ης Μαΐου 1912, μια συνειδητή στην ουσία επιλογή του 'Έλληνα πρωθυπουργού, που επιτάχυνε, παρά τις αρνητικές προειδοποιήσεις των Μεγάλων Δυνάμεων, τη μεταβολή ταυ εδαφικού καθεστώτος στο Βαλκανικό χώρο. Ειδικότερα, η απελευθέρωση της Φλώρινας υπήρξε το επιστέγασμα της προέλασης προς ΒΔ του κεντρικού τμήματος της στρατιάς η οποία είχε καταλάβει τα στενά της Κέλλης και του Κιρλί Δερβέν.
Ως εδώ οι απόψεις τόσο των ιστορικών όσο και των βασικών πρωταγωνιστών δηλαδή του Μητροπολίτη Πολυκάρπου και του υπίλαρχου Ιωάννη Άρτη συμφωνούν. Η διάσταση απόψεων ανάμεσα στους δύο άνδρες αφορά κυρίως τη διαδικασία παράδοσης της πόλης.
Η εκδοχή του Μητροπολίτη Πολυκάρπου η οποία δημοσιεύεται πρώτη στο τοπικό «Έθνος», σε μια περίοδο που ο ίδιος είναι Μητροπολίτης Βεροίας και Ναούσης περιλαμβάνει ορισμένα κύρια σημεία που αφορούν τη δράση του Μητροπολίτη. Η μαρτυρία λοιπόν του Μητροπολίτη αναφέρεται πρώτα στην από μέρους του πρόσκληση των δασκάλων και διδασκαλισσών των σχολείων Φλωρίνης, με πρόθεση τη μετάδοση της σύστασης για προπαρασκευή της ελληνικής σημαίας αναγκαίας για την υποδοχή του ελληνικού στρατού. 'Έπειτα εμμένει στη διαρροή της πληροφορίας αυτής στους Τούρκους και στην κάλυψη που του πρόσφερε πρόθυμα ο Γιουσούφ μπέης, μια χειρονομία που έπρεπε να ανταποδώσει ο Μητροπολίτης, όταν οι Τούρκοι προσέτρεξαν φοβισμένοι σ’ αυτόν για προστασία. Η πρόταση για κοινή συνεδρίαση Ελλήνων και Τούρκων δημογερόντων εν όψει της επικείμενης κατάληψης της πόλης από τους Σέρβους, ήταν η έκφραση της προσπάθειας του Μητροπολίτη να εξασφαλίσει τη συναίνεση των Τούρκων για κοινή δράση υπέρ των ελληνικών θέσεων και κατά των σέρβικων αξιώσεων.
Ακολουθεί στην τrπαράθεση των σκέψεων του Μητροπολίτη η συναπόφαση για αποστολή Επιτροπής προκρίτων στον ελληνικό στρατό με στόχο την επίσπευση των ενεργειών του για προέλαση και κατάληψη της Φλώρινας, ενώ δίνεται έμφαση στην από μέρους του ίδιου και του μουφτή υποδοχή τόσα του Ι.
Άρτη όσο και των ανδρών του και στη μετάβαση όλων με συνοδεία του Μητροπολίτη στη Μητρόπολη. Τέλος επισημαίνεται η απόρριψη πρότασης των Σέρβων για παράδοση της πόλης, δυο ώρες μετά την άφιξη του ελληνικού στρατού. Οι διαφορετικές εκτιμήσεις του Ιωάννη Άρτη οι οποίες δημοσιεύονται από τον κύριο Μέλλιο στο ίδιο τεύχος του Αριστοτέλη που δημοσιεύονται και οι απόψεις του Πολύκαρπου, επαναπροσδιορίζοντας ορισμένα δεδομένα τονίζουν ότι δεν είναι ακριβές ότι η κατάληψη της πόλης από το ιππικό ήταν αποτέλεσμα των ενεργειών του Μητροπολίτη και της από μέρους του πρόσκλησης του στρατού. H Θέση που προβάλλεται είναι πως η κατάληψη είναι αποτέλεσμα θετικής πρωτοβουλίας του Ιωάννου Άρτη ο οποίος εκτίμησε πως οι καταπτοημένοι Τούρκοι που κατέκλυζαν το δρόμο Φλώρινας - Μοναστηρίου αλλά και την ίδια την πόλη, κυνηγημένοι από τους Σέρβους, δεν αντιπροσώπευαν σοβαρή απειλή για τους άντρες του. Στο δημοσίευμα του Ι. Άρτη τονίζεται ακόμα πως είναι αληθινό ότι ο Μητροπολίτης έσπευσε αμέσως με τον Μουφτή να παραδώσουν την πόλη, όπως δεν είναι πραγματικό γεγονός το ιστορούμενο από το Μητροπολίτη θέμα της καθοδήγησης της ίλης ως τη Μητρόπολη.

Ωστόσο οι αποκλίσεις που σημειώνονται από τους δύο πρωταγωνιστές της απελευθέρωσης της πόλης δεν είναι δύσκολο να γεφυρωθούν. H εκδοχή της Επιτροπής των Δημογερόντων οι οποίοι προσκαλούν τον ελληνικό στρατό υποστηρίζεται και σε σχετικά δημοσιεύματα των Γ. Μόδη και Τέγου Σαπουντζή, είναι εναρμονισμένη με το κλίμα της ιδεολογικής προπαρασκευής που μνημονεύτηκε πιο πάνω και επιπλέον δεν αναιρεί τον ισχυρισμό του Άρτη για ανάληψη πρωτοβουλίας από τη μεριά του, αφού στις ταραγμένες εκείνες εποχές οι κίνδυνοι για την Επιτροπή παραμόνευαν, ενώ οι επικοινωνίες της εμπροσθοφυλακής και τον κύριου όγκου του στρατού καθυστερούσαν αναγκαστικά εξαιτίας της απουσίας τεχνικής υποδομής. O δεύτερος μάλιστα ισχυρισμός του Άρτη για καθυστέρηση της παράδοσης της πόλης από το Μητροπολίτη είναι αληθινός, αφού ο τελευταίος ως αρχηγός της θρησκείας είχε επωμιστεί ευθύνες για τους Τούρκους με τους οποίους συμβίωναν χρόνια οι κάτοικοι της πόλης. Φαίνεται όμως πως ο Μητροπολίτης επέλεξε γρήγορα το καθήκον απέναντι στον ελληνισμό του οποίου ήταν πνευματικός ποιμένας κι έτσι παρέδωσε την πόλη, πείθοντας παράλληλα και το Μουφτή να δεχτεί την παράδοση. H αναίμακτη είσοδος του ελληνικού στρατού στην πόλη ήταν αποτέλεσμα της γενναιότητας του Ι. Άρτη και της σύνεσης τον Μητροπολίτη Πολύκαρπου.
Την κατάσταση που επικρατούσε εκείνη τη μέρα στη Φλώρινα μας δίνει ανάγλυφη η πέννα του Γ. Μόδη στο διήγημά του «πώς παραδόθηκε η Φλώρινα». Κι επειδή η τέχνη εξασφαλίζει την αμεσότητα στην πρόσληψη του μηνύματος ας τον διαβάσουμε: «Η Φλώρινα ήταν άνω-κάτω. O Τουρκικός στρατός υποχωρούσε απ’ το Μοναστήρι ύστερα από τριήμερη μάχη με τους Σέρβους... Φάλαγγες πεζικού, κανόνια, άλογα, μεταγωγικά, αστυνομικά. χωροφύλακες, πυροβολητές χωρίς κανόνια, φαντάροι χωρίς τουφέκια, άνθρωποι και ζώα όλοι ανακατωμένοι, κατατσακισμένοι, αποκαρδιωμένοι, με τη σφραγίδα της ήττας στα σκυμμένα κεφάλια τους περνούσαν σε διαδοχικά και ατέλειωτα μπουλούκια χωρίς καμιά τάξη και σειρά. Τα αξιοθρήνητα λείψανα του υπερήφανου Αυτοκρατορικού Στρατού ένα πια σκοπό είχαν: τη φυγή».
Πέρα από τις επικής διάστασης εικόνες είναι διάχυτη στο απόσπασμα η συμπάθεια για τους ξεριζωμένους είναι η ίδια η ανθρώπινη καλοσύνη που θα κάνει τον Πολύκαρπο να επιδιώξει την προστασία των Τούρκων της Φλώρινας. Μόνο που δέκα χρόνια μετά στη Μικρά Ασία δε θα υπάρξει ανταπόδοση αυτής της γενναιοφροσύνης. Κι εκείνος ο ξεριζωμός θα σημαδέψει ανεξίτηλα το μέλλον του ελληνισμού.

Απο δω και πέρα, όπως ιστορεί στις αναμνήσεις του ο Παναγιώτης Δραγουμάνος, αυτόπτης μάρτυρας των γεγονότων της περιόδου, η εμπροσθοφυλακή του Συντάγματος εισήλθε στις 14 μ.μ. στην πόλη, αφόπλισε τους τούρκους, συνέλαβε 1.300 οπλίτες αιχμαλώτους, ενώ μέρος του συντάγματος που διοικούσε ο αντισυνταγματάρχης Ζαχαρόπουλος διατέθηκε για τη φρούρηση των αιχμαλώτων και των καταστημάτων. Τότε ήλη Σέρβων ζήτησε να διανυκτερεύσει στην πόλη κάτι που επιτράπηκε. Τέλος στις 8 Νοεμβρίου μπήκε στην πόλη ο Αρχιστράτηγος Κωνσταντίνος ο οποίος έγινε δεκτός με ενθουσιασμό. Οι κάτοικοι κατά την αφήγηση τον Δραγουμάνου καταπατούσαν τα τούρκικα φέσια τους για να δείξουν πως είναι πλέον ελεύθεροι. Ακολούθησε δοξολογία στο τέμενος του ελληνισμού τον Άγιο Γεώργιο. H δοξολογία αυτή σηματοδότησε την αρχή του ελεύθερου βίου των κατοίκων της Φλώρινας. Και ήταν σημαντικό να θυμηθούμε ότι οι πρόγονοί μας κατέκτησαν την ελευθερία αυτή γιατί την άξιζαν, γιατί όλοι, σλαβόφωνοι ή βλαχόφωνοι, 'Έλληνες στη ψυχή και στο φρόνημα. Τη λαμπρή αυτή κληρονομιά κληροδότησαν μέσα από αγώνες, έργα παρακαταθήκες, τρόπαια νικών αλλά και επιτύμβια θυσιών σ’ εμάς τους μεταγενέστερους.

Χρέος λοιπόν ιερό όλων μας να συνεχίσουμε να φυλάμε τις δικές τους Θερμοπύλες αντιπαρατιθέμενοι σε κάθε απόπειρα σπίλωσης της πολιτιστικής μας ταυτότητας, χάλκευσης της εθνικής μας μνήμης και φαλκίδευσης της πατρογονικής μας κληρονομιάς. Γιατί όπως λέει ο Ανδρέας Κάλβος «θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία».

Σ. Ηλιάδου -Τάχου

Το παζάρι της Φλώρινας. The purchase of Florina.

2011-10-22T23:38:00.000-07:00

Πίσω από την Εθνική Τράπεζα λειτουργεί η Δημοτική Αγορά, «ΤΟ παζάρι». Αξίζει μια επίσκεψη για ψώνια και αν είναι Τετάρτη και Σάββατο η ποικιλία των προϊόντων είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Είναι η μέρα που έρχονται οι γυναίκες, τοπικοί παραγωγοί, με τα γνήσια προϊόντα της Φλωρινιώτης γης και ενίοτε με τις παραδοσιακές ενδυμασίες τους από τον άξονα Σκοπιάς, Πολυποτάμου και Υδρούσας φέρνουν και πωλούν τα καλούδια τους από όλο τον Νομό.
Ένα παζάρι με γιαγιάδες από τα γύρω χωριά που διαλαλούν τσούσκες, καυτερές πιπεριές και πολλά άλλα εκλεκτά ντόπια

προϊόντα. Είτε θέλετε να ψωνίσετε κάτι είτε όχι, κατεβείτε στη λαϊκή να ζήσετε αυτό το παζάρι, να αισθανθείτε τις μυρωδιές του, τις φωνές και τα παζαρέματα, τα χρώματα κάθε λογής.

ΚΕΛΛΗ (Κέλλα) Φλώρινας

2011-10-17T07:46:00.000-07:00

Η Κέλλη -καθαρεύουσα Κέλλα, (παλαιά ονομασία Γκορνίτσοβο) είναι ένα χωριό του νομού Φλώρινας που ανήκει στον δήμο Αμυνταίου. Έχει 805 κατοίκους (Απογραφή 2001). Το χωριό βρίσκεται 27 χιλιόμετρα ανατολικά από την Φλώρινα και 22 χιλιόμετρα από το Αμύνταιο.Το χωριό είναι κτισμένο σε υψόμετρο 934 μέτρων.

Το όνομα του οικισμού θεωρείται ότι προέρχεται από τη λατινική λέξη cella (= κελάρι), καθώς το χωριό μοιάζει με κλειστό χώρο σαν κελάρι, όπως είναι κτισμένο σε κοιλάδα που οριοθετούν τρία βουνά.

Οι κάτοικοι τον χωριού Κέλλη υπέστησαν πολλά κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα. Αγωνίσθηκαν για την διατήρηση του ελληνισμού, για την ορθοδοξία, και για τις οικογένειές τους. Πρόσφεραν πολύτιμες υπηρεσίες, είτε ως αγγελιοφόροι, είτε ως τροφοδότες των ελληνικών σωμάτων. Και το μαρτυρικό τούτο χωριό είχε θύματα που δολοφονήθηκαν άνανδρα, όπως οι: Χρήστος Σαπουντζής, Χριστόπουλος Κων/νος του Μιχαήλ, ο Ρώμας Κων/νος, Ντίνος Ιωάννου, Μέτσης Κων/νος, και Γιώργος Παπάς ο οποίος οδηγήθηκε στη Βεύη από τον αρχικομιτατζή Τζόλε και αφού βασανίστηκε άγρια πέθανε μαρτυρικά, μέσα σε πυρακτωμένο κλίβανο. O Δίνας Αθανασίου Ρώμας βρήκε οικτρό θάνατο με τσεκούρι στις 26 Μαΐου 1903 ενώ πήγαινε στο Αμύνταιο.

Ανεκτίμητες υπηρεσίες στον αγώνα πρόσφεραν ο Πέτρος Παπαναστασίου, ο οποίος ήταν στο σώμα του καπετάν Καραβίτη και Ρέμπελου. 'Έξω από την Κέλλη έγινε σκληρή μάχη, όπου συνεπλάκησαν με τους ανθέλληνες και σκοτώθηκαν αρκετοί Κρήτες, συνελήφθη δε ο οδηγός τους Γρηγόρης Σαπουντζής, ο οποίος βασανίστηκε. O Γρηγόρης ήταν αγγελιοφόρος των ελληνικών σωμάτων και συμμετείχε πολλές φορές σε μάχες, με το σώμα του Ρέμπελου. Επίσης πρόσφερε ανεκτίμητες υπηρεσίες η Καλλιόπη Στούμπου του Παντελή και ο Παντελής Τράϊκου τον Κων/νου ο πατέρας του σκοτώθηκε σε συμπλοκή. O Γεώργιος Κύριας του Αθανασίου, ήταν αγγελιοφόρος και τροφοδότης, προσφέροντας στον αγώνα πολλές υπηρεσίες.

Απογραφές Πληθυσμού στην Κέλλη: 1913 - 1.103 άτομα 1920 - 1.095 άτομα 1940 - 1.577 άτομα 1951 - 1336 άτομα 1961 - 1.680 άτομα 1971 - 1.064 άτομα 1981 - 877 άτομα
Πηγές:
Gorničevo [Αυστριακός Χάρτης]. Γκορνίτσοβον καζά Φλωρίνης, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Γκορνίτσοβον Φλωρίνης: «έχει 100 οικογενείας χριστιανικάς, εκκλησίαν και 4 καλά χάνια, έτι δε και σταύλους εν ταις οικίαις» [Σχινάς 1886].

Gornitzevo, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].
Γκορνίτσοβο, το 1902 είχε 116 οικογένειες [Πετσίβας].

Γορνίτσοβον, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και μικτό χωριό (εξαρχικών και πατριαρχικών) μετά. Προσήλθαν στο πατριαρχείο 30-35 οικογένειες [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Γκορνίτσοβον Φλωρίνης, 120 ορθόδοξοι Έλληνες και 600 ορθόδοξοι Έλληνες τρομοκρατούμενοι υπό των Βουλγάρων από το 1904 [Χαλκιόπουλος 1910].

Γορνίτσοβον Σόροβιτς, 1.103 άτομα (580 άρρενες και 523 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].
Γκορνίτσοβον Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Γκορνίτσοβον Φλωρίνης, 983 άτομα (464 άρρενες και 519 θήλεις). 189 οικογένειες [Απογραφή 1920].
Μετονομασία του οικισμού από Γκορνίτσοβον σε Κέλλη [ΦΕΚ 55 / 15. 2. 1926].

Κέλλη (Γκορνίτσοβον) Φλωρίνης, 1.093 άτομα (499 άρρενες και 594 θήλεις), εκ των οποίων τρεις ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (οι δύο άρρενες). Ομοδημότες ήταν 1.074 και 19 ετεροδημότες. Απογράφηκαν αλλού 92 δημότες [Απογραφή 1928].

Κέλλα Φλωρίνης, 1.577 άτομα (771 άρρενες και 806 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Από το χωριό ήταν ο βοεβόδας Τάνε Κλιάντσεφ, η τσέτα του οποίου αριθμούσε 35 άντρες [Δραγούμης, 176].
Στις 7 Αυγούστου 1903, ο οθωμανικός στρατός συγκρούστηκε στο χωριό με αυτονομιστές και σκότωσε εννέα από αυτούς [Δραγούμης, 222].

Το χωριό γνώρισε την πρώτη επίθεση ελληνικής ένοπλης ομάδας, στις 3 Ιουνίου 1906 [Dakin, 342].

Τα ξημερώματα της 15ης Ιουλίου 1906 οι ομάδες των οπλαρχηγών Βαγγέλη Νικολούδη και Γιάννη Καραβίτη επιτέθηκαν το χωριό για δεύτερη φορά. Οι Έλληνες είχαν ξεκινήσει από το χωριό Νέγκοβαν, με διαταγή (του προξενείου Μοναστηρίου) να κάψουν το Γκορνίτσεβο. Μάλιστα ένα άλογο ήταν φορτωμένο δοχεία με πετρέλαιο. Το σχέδιο της ελληνικής οργάνωσης έχει γίνει ωστόσο γνωστό στον οθωμανικό στρατό, από δηλώσεις κομπασμού του οδηγού των ελληνικών σωμάτων Γρηγόρη Σαπουντζή, σε κάποιους μουσουλμάνους γνωστούς του: «θα μεταβώ να κάψω το χωριό». Μόλις οι Έλληνες μπήκαν στο Γκορνίτσεβο, οι οθωμανοί στρατιώτες τους περίμεναν. Ακολούθησε μάχη, κατά την οποία οι πρώτοι είχαν δώδεκα νεκρούς, μεταξύ των οποίων και τον οπλαρχηγό Νικολούδη [Προξενείο Μοναστηρίου, 5/8/1906, έγγραφο 511. Καραβίτης, 457-459. ΔΙΣ, 222. Dakin, 340-341. Βακαλόπουλος Β, 216].

Στις 25 Ιουνίου 1907, το μέλος της ελληνικής οργάνωσης Σάββας Χατζηχαρίσης δολοφόνησε το βοεβόδα Κλιάντσεφ από το Γκορνίτσεβο [δισ, 245].

Τον επόμενο μήνα σκοτώθηκε από τον οθωμανικό στρατό στο Μορίχοβο, ο βοεβόδας Τάνε από το Γκορνίτσεβο [ΔΙΣ, 256 και Βακαλόπουλος Β, 283].

Γνωστοί πατριαρχικοί από το χωριό που συνεργάστηκαν με την ελληνική οργάνωση ήταν: ο δάσκαλος Παπανεκτάριος που συμμετείχε στη ομάδα του Αντώνη Ζώη, ο Μήτσος Δρίλιας που σκοτώθηκε από την τσέτα του Τάνε το Μάιο του 1905 και ο πρώην ληστής και οπλαρχηγός των Ελλήνων Ζήσης Δημούλιος, που σκοτώθηκε στη Μπάνιτσα τον Απρίλιο του 1908 [ΔΙΣ, 164, 360, 377].

Γρηγόριος Σαπουντζής

2011-10-16T02:22:00.000-07:00

Γεννήθηκε στην Κέλλη της Φλώρινας το 1876. Ήταν γιος του Χρήστου Σαπουντζή, που το 1902 δολοφονήθηκε από τους κομιτατζήδες. Μετά το θάνατο τον πατέρα του, κατατάσσεται στο σώμα του καπετάν Ρέμπελου, με το γαμπρό του Μηνά Τσάλκο και συνεχίζει ασταμάτητα τον αγώνα για την απελευθέρωση της Μακεδονίας. Από το 1904 έως το 1906 τον βρίσκουμε στο σώμα του I. Καραβίτη και μετά στο σώμα του Ε. Νικολούδη. Στις 14 Ιουλίου 1906 παίρνει μέρος στη μάχη του Γκορνίτσοβου (Κέλλης) με το σώμα τον Νικολούδη, όπου και συλλαμβάνεται αιχμάλωτος και φυλακίζεται στο Μοναστήρι. Μετά πάροδο λίγων μηνών δραπετεύει από τις φυλακές και συνεχίζει τον αγώνα μέχρι το 1908. Στις 31/11/1908 με εντολή του κομιτάτου συμμετέχει στην εξόντωση του διαβόητου Βοεβόδα Τζόλε, στο κέντρο της Φλώρινας. Αργότερα δώρισε το σπίτι και το καφενείο του πατέρα του στην κοινότητα, με σκοπό να γίνει εκκλησία. Πρόκειται για το σημερινό Ιερό Ναό του Αγίου Αθανασίου στο κέντρο τον χωριού.

Χρήστος I. Σαπουντζής

2011-10-16T02:19:00.000-07:00

Γεννήθηκε στο Γκορνίτσοβο (σημερινή Κέλλη), το 1848. Υπήρξε άριστος συνεργάτης και τροφοδότης των ελληνικών ανταρτικών σωμάτων της περιοχής, φανατικός υπερασπιστής της ελληνικής ιδέας και του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Για τις πεποιθήσεις του αυτές, ήταν ήδη γραμμένος στο μαύρο κατάλογο των κομιτατζήδων και γι' αυτό την 26 Ιουλίου τον 1902 δολοφονήθηκε άνανδρα μέσα στο μαγαζί του, που διατηρούσε στο χωριό. Άφησε γυναίκα και επτά παιδιά. Σύμφωνα με την επετηρίδα των αναγνωρισμένων Μακεδονομάχων του τότε Υπουργείου Στρατιωτικών ο Γρηγόριος Σαπουντζής του Χρήστου και Χρήστος Σαπουντζής αμφότεροι από την Κέλλη Φλώρινας είναι αναγνωρισμένοι πράκτορες οργάνου Α' τάξεως του Μακεδονικού Αγώνα.

Ο Στέργιος (Τέγος) Σαπουντζής από την Κέλλη Φλώρινας

2011-10-06T05:27:00.000-07:00

Ο Στέργιος (Τέγος) Σαπουντζής γεννήθηκε το 1877 στο Γκορνίτσοβο (Κέλλη) Φλώρινας.
Η πατρική τον οικογένεια καταγόταν από το χωριό Κέλλη. O παππούς του ήταν ο αρχηγός της οικογένειάς του, που αποτελούνταν από πολλά μέλη. Ένας από τους θείους του, ο Χρήστος δολοφονήθηκε. Δραστηριοποιήθηκε στον ένοπλο αγώνα κατά των Βουλγάρων κομιτατζήδων, ήδη από το 1903, χρονιά κατά την οποία εντάχθηκε ως οπλίτης στο σώμα του γαμπρού του, οπλαρχηγού Μηνά Τσάλκου, που δρούσε στην περιοχή Αμυνταίου. Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στη Φλώρινα, όπου διατέλεσε διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Φλωρίνης και ανέλαβε να συντονίζει τις Ελληνικές κινήσεις στην περιοχή της Φλώρινας. Συνεργάσθηκε με τον εκπρόσωπο του Μακεδονικού Αγώνα Βασίλειο Μπάλκο, ο οποίος χρημάτισε καθηγητής στο οικοτροφείο ημιγυμνάσιο της Μοδεστείου Σχολής Πισοδερίου. Μετά την αποχώρηση του Μπάλκου, ο Τέγος ανέλαβε να διευθύνει τον αγώνα, συνεργαζόμενος με τον Μητροπολίτη Πολύκαρπο και άλλους προκρίτους.
Πολλές φορές συνεργάστηκε σε επιχειρήσεις με τους οπλαρχηγούς Ευάγγελο Νικολούδη και Ιωάννη Καραβίτη. Ήταν ένθερμος αγωνιστής και πατριώτης.
Στις 15 Ιουλίου του 1906 οργάνωσε την επιχείρηση του Γκορνιτσόβου (Κέλλης), συντονίζοντας τα σώματα των Ευ. Νικολούδη και Ι. Καραβίτη. Στη γενέτειρα του Τέγου Σαπουντζή, κρύβονταν Βουλγαρικά σώματα με την ανοχή μέρους των κατοίκων. Έτσι σε συνεννόηση με το Ελληνικό Προξενείο Μοναστηρίου και τον πρόξενο Νικόλαο Ξυδάκη, συναποφασίστηκε η επίθεση στο χωριό. Η επιχείρηση όμως προδώθηκε, καθώς ο Στ. Σαπουντζής στον ενθουσιασμό του, εκμυστηρεύτηκε σε δύο Οθωμανούς, γνωστούς του, ότι προτίθεται να επιτεθεί στο Γκορνίτσοβο. Έτσι κατά την είσοδο των Ελληνικών σωμάτων, συνάντησαν Οθωμανικό στρατιωτικό απόσπασμα. Ακολούθησε σφοδρή μάχη κατά την οποία οι Έλληνες είχαν δώδεκα νεκρούς, μεταξύ των οποίων και τον Ευάγγελο Νικολούδη. Ο Στέργιος Σαπουντζής συνελήφθη και φυλακίστηκε στις φυλακές Μοναστηρίου, από τις οποίες δραπέτευσε λίγο αργότερα.

Όταν δολοφονήθηκε στη Φλώρινα ο περιβόητος εγκληματίας Τζόλε Γκέργκες την παραμονή του έτους 1909, καταδιωκόμενος από τους Τούρκους έφυγε στην Αθήνα. Όταν επέστρεψε συνελήφθη και φυλακίστηκε στις φυλακές του Μοναστηρίου. Οι Τούρκοι είχαν αντιληφθεί ότι εργάζονταν στον Μακεδονικό αγώνα ως πρωτεργάτης. Εκεί αθωώθηκε χάρη στην φιλία που είχε με τον φιλέλληνα Τούρκο Ιζέτ Πασά. Στον πόλεμο του 1912, συνελήφθη και πάλι από τους Τούρκους για να αφεθεί ελεύθερος αργότερα.

Πριν καταληφθεί η Φλώρινα από τους Έλληνες, ο Μητροπολίτης, ο Τέγος, και Μουφτής συνεδρίασαν κι αποφασίστηκε να σταλεί επιτροπή στο Αμύνταιο με τον Αρχιμανδρίτη Παπαθανάση Παπαθανασίου και άλλους προκρίτους, να παρακαλέσουν τον Διοικητή να επισπεύσουν το συντομότερο να καταλάβουν την Φλώρινα. Μετά την απελευθέρωση, διορίστηκε δήμαρχος της πόλεως της Φλώρινας, τιμής ένεκεν για τους εθνικούς αγώνες του και για την ικανότητά τον. Στα πλαίσια της Θητείας του ως δημάρχου συνετέλεσε στην ανέγερση του Δημοτικού Νοσοκομείου, καθώς και για τον εξοπλισμό του με επιστημονικά όργανα. Απεβίωσε την 20η Ιανουαρίου 1960.

Πηγές
Εκλογικός κατάλογος του δήμου Φλώρινας του 1914
Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος (επιστημονική επιμέλεια), Αφανείς, γηγενείς Μακεδονομάχοι, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2008, σσ. 168, 169
Γεώργιος Πετσίβας (επιμέλεια), Ιωάννη Καραβίτη, Ο Μακεδονικός Αγών, Αθήνα 1994, τόμος Α΄, σελ. 314
Γενικό Επιτελείο Στρατού, Διεύθυνσις Ιστορίας Στρατού, Ο Μακεδονικός Αγών και τα εις Θράκην γεγονότα, Αθήνα 1979, σελ. 222
Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος (επιστημονική επιμέλεια), Αφανείς, γηγενείς Μακεδονομάχοι, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2008, σελ. 169
Γεώργιος Πετσίβας (επιμέλεια), Ιωάννη Καραβίτη, Ο Μακεδονικός Αγών, Αθήνα 1994, τόμος Α΄, σελ. 314
Γενικό Επιτελείο Στρατού, Διεύθυνσις Ιστορίας Στρατού, Ο Μακεδονικός Αγών και τα εις Θράκην γεγονότα, Αθήνα 1979, σελ. 222

1ο Φεστιβάλ Βεγορίτιδας. Το πολιτιστικό γεγονός της δεκαετίας στη Φλώρινα

2011-09-15T05:46:00.000-07:00

Αρχηγός ΓΕΣ
Φράγκος Φραγκούλης

Στις υπώρειες του Καϊμακτσαλάν, στο έμπα του φθινοπώρου, σε μια μαγική βραδιά από μεγάλους Έλληνες μουσικούς, σε μια λίμνη που δένει τους θρύλους της πρωτοΜακεδονίας με τους δρόμους του κρασιού που έφτασαν από τα αρχαία χρόνια στις μέρες μας διοργανώθηκε με απόλυτη επιτυχία το 1ο Φεστιβάλ Βεγορίτιδας.
Πάνω σε μια πλωτή εξέδρα στις όχθες της λίμνης Βεγορίτιδας, που έφτιαξε με εξαιρετική φροντίδα ο Ελληνικός Στρατός, με την αμέριστη βοήθεια του στρατηγού Φράγκου Φραγκούλη, που έξησε τα παιδικά του χρόνια στον Άγιο Παντελεήμονα, η «Ορχήστρα του Δρόμου» παρουσίασε τις μουσικές και τα τραγούδια που έχουν γράψει η Ρεμπούτσικα και ο Καλαντζόπουλος με την νέα δυναμική φωνή της Ματούλας Ζαμάνη.
Ορχηστρικά, βαλς χρωματισμένα με χάλκινα, ηλεκτρικές κιθάρες, βιολί και ακορντεόν, ανέκδοτα τραγούδια αλλά και γνωστές μελωδίες που σημάδεψαν τη ζωή τους σε μία ηλεκτρική μελοδραματική παράσταση!
Την «Ορχήστρα του Δρόμου» αποτελούσαν οι αναντικατάστατοι:
* Φέργκους Κάρυ - κοντραμπάσο,
* Νίκος Παπαβρανούσης - τύμπανα,
* Ανδρέας Συμβουλόπουλος - πιάνο, ακορντεόν και κρουστά.
* Παντελής Στόικος στην τρομπέτα και ο
* Θάνος Σταυρίδης στο ακορντεόν
Σ’ αυτή τη μαγική βραδιά, μετά από απόφαση του Δήμου Αμυνταίου που την εκδήλωση συνδιοργάνωσε με τον «Οργανισμό Πολιτιστικών Εκδηλώσεων Πρεσπών – Φλώρινας», τιμήθηκε ο Ολυμπιονίκης Ηλίας Ηλιάδης, που στέφθηκε πριν λίγες μέρες παγκόσμιος πρωταθλητής του τζούντο στο Παρίσι. Το Αμύνταιο τιμώντας τον Ολυμπιονίκη μας αποφάσισε το νέο γυμναστήριο που ανεγείρεται στο Φιλώτα να το ονομάσει «Ηλίας Ηλιάδης». Την τιμητική βράβευση του Δήμου ακολούθησε έκτακτη τιμητική βράβευση για τον σπουδαίο αθλητή από τον Αρχηγό του ΓΕΣ κ. Φραγκούλη Φράγκο. Ο Ηλίας Ηλιάδης είναι υπολοχαγός του Ελληνικού Στρατού.

Ο χαρακτήρας του φεστιβάλ της Βεγορίτιδας θα είναι στο μέλλον αναπτυξιακός και πολιτιστικός. Η Φλώρινα αλλά και η Έδεσσα θα παρουσιάζουν τα παραδοσιακά τους προϊόντα και θα δένουν το χθες με το σήμερα, τους θρύλους της πρωτοΜακεδονίας με τη σημερινή δύσκολη εποχή. Εδώ παράγονται και θα προσφερθούν τα υπέροχα ξινόμαυρα που είναι γνωστάσε όλον τον κόσμο.

Προπαγάνδα με «Ράδιο Makedonsko» και «μακεδονική φάλαγγα» Πρώτο Θέμα : 14/8/2011 . Του Παναγιώτη Σαββίδη

2011-08-18T23:18:00.000-07:00

Με δηλώσεις του στη σκοπιανή εφημερίδα «Νόβα Μακεντόνια» των Σκοπίων, το μέλος του «Ουράνιου Τόξου» και πρόεδρος της τοπικής κοινότητας Μελίτης, κ. Παναγιώτης Αναστασιάδης, ο οποίος συστήνεται ως Πάντε Ασλάκοβ, έκανε γνωστό πως μέχρι τον Δεκέμβριο θα εκπέμψει φιλοσκοπιανό ραδιόφωνο το οποίο θα αποκαλείται απροκάλυπτα «Makedonskο Radio». «Ο ραδιοφωνικός σταθμός είναι έτοιμος, έχουμε πάρει την άδεια και έχουν ήδη καταβληθεί και τα αντίστοιχα τέλη. Το πρόγραμμα θα μεταδίδεται από την Καστοριά μέχρι και την Έδεσσα, και μέσα στο πρώτο έτος λειτουργίας πρόκειται να εκπέμπουμε και στη Θεσσαλονίκη. Θα έχουμε νέα στη μακεδονική γλώσσα και ζωντανό πρόγραμμα», δήλωσε συγκεκριμένα ο κ. Αναστασιάδης-Ασλάκοβ, χωρίς όμως να δώσει περισσότερες διευκρινίσεις για τον τοπικό ραδιοφωνικό σταθμό, που φέρεται να αποτελεί ιδιοκτησία του «Ουράνιου Τόξου». Λέγεται μάλιστα ότι εξασφάλισε άδεια από τις ελληνικές αρχές να εκπέμψει πρόγραμμα ως Makedonskο Radio. Πάντως μέχρι και αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με στοιχεία από το ΕΣΡ, κανένας ραδιοφωνικός σταθμός στη Δυτική Μακεδονία δεν μεταβιβάστηκε σε νέο ιδιοκτήτη, ούτε αιτήθηκε αλλαγή ονομασίας σε «Makedonskο Radio». Οπότε υπάρχει περίπτωση να ετοιμάζονται να εκπέμψουν πρόγραμμα το οποίο θα μεταδίδεται με πομπό και θα στηθεί στα σύνορα με τα Σκόπια.
Η απόκτηση ραδιοφωνικής συχνότητας εντός Ελλάδας αποτελεί μόνιμο στόχο της φιλοσκοπιανής προπαγάνδας. Άλλες δύο φορές στο παρελθόν επιχειρήθηκε η αγορά τοπικών Ραδιοφωνικών σταθμών στη Φλώρινα από το «Ουράνιο Τόξο», που όμως δεν είχαν θετική κατάληξη. Αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους της ρήξης και της διάσπασης που σημειώθηκε στο εσωτερικό του «Ουράνιου Τόξου», όπου τα μέλη του αντάλλαξαν βαριές καταγγελίες για εμβάσματα που απέστειλαν Σκοπιανοί «απόδημοι» από τον Καναδά, τις ΗΠΑ και την Αυστραλία για την αγορά ραδιοσταθμού και έως σήμερα... αγνοείται η τύχη τους.
Μιλώντας στη δημοσιογράφο της «Νόβα Μακεντόνια» κυρία Κατερίνα Νέσκοβα που βρέθηκε τον περασμένο Ιούλιο στη Μελίτη και δεν είδε μπροστά της ούτε έναν Ελληνα, ο κ. Αναστασιάδης-Ασλάκοβ υποστήριξε ότι το χωριό «κατοικείται από 2.300 “Μακεντόνετς”, 300 Αλβανούς, Τούρκους και περιστασιακούς Έλληνες».
«Η δημοκρατία δεν έχει να φοβηθεί τίποτε κι από κανέναν όταν τηρούνται οι στοιχειώδεις κανόνες της. Ο κ. Ανασταιάδης εμφανίζεται να μιλάει εξ ονόματος ενός λαού που ποτέ δεν του έδωσε το δικαίωμα να μιλάει γι’ αυτά τα θέματα και να λέει αυτά που λέει. Η “μακεδονοπληξία” του κ. Αναστασιάδη με βρίσκει αντίθετο, όπως με βρίσκει αντίθετο και η “ελληνοπληξία” ορισμένων άλλων. Η Ιστορία ξέρει και γελάει»,δήλωσε στο «ΘΕΜΑ» ο ανεξάρτητος βουλευτής Φλώρινας κ. Γιώργος Λιάνης συμπληρώνοντας ότι θα πρόκειται για «εγκληματική ενέργεια» εάν τελικά κλείσει ο δημόσιος ραδιοφωνικός σταθμός της ΕΡΑ Φλώρινας, ο οποίος επιτελεί σημαντικό έργο στην περιοχή.
«Το παραλήρημα του κ. Αναστασιάδη δεν οφείλεται, όπως θα το εξηγούσε η ιατρική επιστήμη, σε οξεία ψυχική διαταραχή. Είναι ένα τέχνασμα με το οποίο νομίζει ότι θα στηρίξει τους προσωπικούς ανιστόρητους πόθους του. Έχει βέβαια το δικαίωμα να ισχυρίζεται, μόνο για τον εαυτό του, ό,τι θέλει... Ακόμα και το πιο εξωφρενικό. Ακόμα και ότι κατάγεται από τον πλανήτη Άρη. Έχει όμως και την υποχρέωση να σέβεται τους συμπολίτες του. Επειδή νομίζει ότι κατάγεται από τον Άρη, δεν μπορεί να ισχυρίζεται το ίδιο για τους Έλληνες αυτόχθονες Μακεδόνες και δεν μπορεί να υβρίζει με απαράδεκτους χαρακτηρισμούς όπως Τούρκοι, Αλβανοί και Γραικομάνοι», λέει ο βουλευτής Φλώρινας της Ν.Δ. κ. Στάθης Κωνσταντινίδης, σημειώνοντας ότι σε σύνολο 2.300 εγγεγραμμένων ο κ. Αναστασιάδης-Ασλάκοβ εξελέγη πρόεδρος στη Μελίτη με μόλις 120 ψήφους, ενώ στις ευρωεκλογές του 2009 το «Ουράνιο Τόξο» έλαβε στο χωριό συνολικά 160 ψήφους.
«Φύγετε, Έλληνες...»
Η ανθελληνική φιέστα που στήθηκε τον περασμένο Ιούλιο στη Μελίτη στο καθιερωμένο παραδοσιακό πανηγύρι του Προφήτη Ηλία ξεπέρασε κάθε προηγούμενο. Εκτός από τα συγκροτήματα που πήραν μέρος από τα Σκόπια, στις εκδηλώσεις εμφανίστηκε και το χορευτικό τμήμα της λεγόμενης «Τουρκικής Ένωσης Ξάνθης», ενώ ακούστηκε και ο «ύμνος» των (φιλο)σκοπιανών, το περιβόητο «Φύγετε, Έλληνες, από τη Μακεδονία». Είναι χαρακτηριστικό ότι στις εκδηλώσεις παραβρέθηκαν Σκοπιανοί, που πέρασαν τα σύνορα με λεωφορεία, και κατέκλυσαν το χωριό. Τα τελευταία χρόνια, τα παραδοσιακά πανηγύρια της Μακεδονίας έχουν μπει στο στόχαστρο της φιλοσκοπιανής προπαγάνδας και χρησιμοποιούνται ως «πειστήρια» σχετικά με το ότι στη Βόρεια Ελλάδα υπάρχουν Μακεδόνες που δεν αισθάνονται Έλληνες. Την ώρα που οι Σκοπιανοί και οι εγχώριοι υποστηρικτές τους προσπαθούν να αποδείξουν πως οι Μακεδόνες δεν έχουν καμία σχέση με την Ελλάδα και τον Ελληνισμό, πολιτιστικοί σύλλογοι απ’ όλη τη Μακεδονία έδωσαν τη δική τους απάντηση στην ανιστόρητη προπαγάνδα, στο πρώτο «Παμμακεδονικό Αντάμωμα», το οποίο πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Ιούλιο στη Σιταριά Φλώρινας, με πρωτοβουλία του τοπικού συλλόγου «Νέοι Ορίζοντες», ο οποίος, παρά τη γενικότερη κρίση, έχει να επιδείξει πλούσια δράση. Η εκδήλωση στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία, γεγονός που οδηγεί στην καθιέρωσή της ως ετήσιου θεσμού.

Σκοπιανή Disneyland με τον Μέγα Αλέξανδρο και τους στρατιώτες του.

Ολόκληρη η χώρα έχει γεμίσει αγάλματα και μνημεία αφιερωμένα στον Φίλιππο και στον Μέγα Αλέξανδρο, ενώ νέα δημόσια κτίρια κατασκευάζονται σε ρυθμό που θυμίζουν Παρθενώνα και αρχαία Ελλάδα.
Την ίδια ώρα, η επίσημη Ελλάδα δείχνει να μην έχει αντιληφθεί ότι μία ολόκληρη γενιά στα Σκόπια μεγαλώνει μαθαίνοντας στα σχολεία πως ο Μέγας Αλέξανδρος αποκαλούσε την Ολυμπιάδα «μάικο» («μητέρα» στα σλαβικά) και πως τα σύνορα της πατρίδας τους εκτείνονται μέχρι τον Όλυμπο και τη Χαλκιδική.
Αγάλματα αρχαίων Μακεδόνων στρατιωτών που κρατούν στα χέρια τους δόρατα και ασπίδες με τον ήλιο της Βεργίνας θα περιστοιχίζουν τον επιβλητικό ανδριάντα του Μεγάλου Αλεξάνδρου με ύψος οκταώροφης πολυκατοικίας, που έστησε στην κεντρική πλατεία των Σκοπίων η εθνικιστική κυβέρνηση του κ.Νίκολα Γκρουέφσκι που διεκδικεί ευθέως το copyright της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της αρχαίας Μακεδονίας.
Συνολικά οκτώ αγάλματα αρχαίων Μακεδόνων σε φυσικό μέγεθος θα αποτελέσουν τη «μακεδονική φάλαγγα», η οποία μαζί με οκτώ λέοντες θα τοποθετηθούν γύρω από τη βάση του βάθρου όπου είναι ήδη στημένο το άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το εν λόγω άγαλμα οι Σκοπιανοί το βάφτισαν «έφιππο στρατιώτη»,για να μην προκαλέσουν αντιδράσεις από την Αθήνα και το εξωτερικό.
Με την ίδια κουτοπόνηρη λογική, οι Σκοπιανοί αφαίρεσαν από το σύμβολο του ήλιου της Βεργίνας, που εμφανίζεται στις ασπίδες που κρατούν τα αγάλματα των στρατιωτών, δύο από τις 16 ακτίνες προκειμένου να προλάβουν αντιδράσεις για χρήση του αρχαιοελληνικού συμβόλου, το οποίο ως γνωστόν η Ελλάδα έχει κατοχυρώσει στον Παγκόσμιο Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας (WIPO).
Σύμφωνα με δημοσιεύματα σκοπιανών εφημερίδων, ο πρωθυπουργός κ. Γκρουέφσκι ετοιμάζεται ως άλλος Ιουστινιανός να αναφωνήσει το δικό του «Νενίκηκά σε, Σολομών» κατά τα επίσημα αποκαλυπτήρια του αγάλματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου και του υπόλοιπου συμπλέγματος, τον επόμενο μήνα, κατά τους εορτασμούς για τη συμπλήρωση 20 ετών από την ανεξαρτησία από την ενιαία Γιουγκοσλαβία το 1991.
Τον Δεκέμβριο του 2006, και πέντε μήνες μετά τον σχηματισμό της πρώτης κυβέρνησής του, ο πρωθυπουργός κ. Γκρουέφσκι έθεσε σε εφαρμογή το σχέδιο μετάλλαξης της σλαβικής πλειοψηφίας του πληθυσμού σε απευθείας απογόνους των αρχαίων Μακεδόνων.
Ο αρχαιολόγος και διευθυντής του γραφείου Προστασίας Πολιτιστικής Κληρονομιάς κ. Πάσκο Κούζμαν -και για πολλούς εξ απορρήτων σύμβουλος του Σκοπιανού πρωθυπουργού- είναι ένας από τους βασικούς εκφραστές του σχεδίου «αρχαιομακεδονοποίησης», που προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις στο εσωτερικό και εξωτερικό της χώρας. «Η “Μακεδονία” μπορεί να διεκδικήσει το όνομά της μόνο αν αποδείξει ότι το μακεδονικό έθνος έχει ρίζες στην κλασική αρχαιότητα και όχι στη σλαβική», δήλωσε πρόσφατα ο κ. Κούζμαν, ο οποίος τα τελευταία χρόνια πραγματοποιεί ανασκαφές σε αρχαία νεκροταφεία της χώρας στην απέλπιδα προσπάθειά του να αποδείξει πως οι σημερινοί κάτοικοι των Σκοπίων έχουν ίδιο DNA με τον Μέγα Αλέξανδρο και τον Βουκεφάλα. Δική του ιδέα ήταν, εξάλλου, η τοποθέτηση αρχαίων ελληνικών αγαλμάτων και επιγραφών έξω από το κτίριο που στεγάζει το γραφείο του πρωθυπουργού.
Ακολούθησε η μετονομασία του διεθνούς αεροδρομίου της χώρας σε «Alexander Veliki». Εκτός από τις σχετικές αλλαγές στη μαρκίζα της πρόσοψης του αεροδρομίου και στις πινακίδες στο οδικό δίκτυο, στην αίθουσα αφίξεων τοποθετήθηκε τεράστια χάλκινη προτομή του Μακεδόνα βασιλιά. Εξάλλου, «Μέγας Αλέξανδρος» ονομάστηκε και ο βασικός αυτοκινητόδρομος που διασχίζει τη χώρα και συνδέει τη Θεσσαλονίκη με τα Σκόπια, ενώ το υπό ανακαίνιση εθνικό στάδιο μετονομάστηκε σε «Αρένα Φίλιππος Β’».
Σύμφωνα με την αντιπολίτευση, το φαραωνικό σχέδιο αναπλάσεων «Σκόπια 2014», που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη με στόχο να προσδώσει έναν «αρχαιοπρεπή» χαρακτήρα στην πρωτεύουσα και να σφυρηλατήσει την «εθνική μακεδονική συνείδηση», αποτελεί «κύρια έκφραση της πολιτικής ηγεμονίας του κ. Γκρουέφσκι και της πρόθεσής του να αλλάξει την ιστορία, την κοινωνία και την αισθητική της χώρας».
Από την πλευρά του ο Σκοπιανός πρωθυπουργός μιλάει για «αναγέννηση», ώστε η πόλη να είναι αντάξια του ονόματός της και «της αρχαίας δόξας της Μακεδονίας».
Κορωνίδα του φαραωνικού σχεδίου Γκρουέφσκι αποτελεί η πρόσφατη τοποθέτηση του επιχαλκωμένου ανδριάντα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, συνολικού ύψους 22 μέτρων μαζί με το βάθρο, στην κεντρική πλατεία των Σκοπίων. Πρόκειται για το μεγαλύτερο άγαλμα στα Βαλκάνια και για την κατασκευή του ο Σκοπιανός πρωθυπουργός φιλοδοξεί να μείνει στην Ιστορία, όπως υποστηρίζουν συνεργάτες του.
Το σκηνικό του παραλόγου στην κεντρική πλατεία των Σκοπίων θα ολοκληρωθεί με την τοποθέτηση έντεκα μικρότερων αγαλμάτων, ηρώων της σκοπιανής «Ιστορίας», όπως ο βασιλιάς Φίλιππος της Μακεδονίας, ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Ιουστινιανός, ο Βούλγαρος τσάρος Σαμουήλ και άλλοι, οι οποίοι άπαντες ασφαλώς θεωρούνται και παρουσιάζονται
σαν «Μακεδόνες».

Προπαγάνδα με «Ράδιο Makedonsko» Πρώτο Θέμα : 14/8/2011 Του Παναγιώτη Σαββίδη

Το πάνω μισό φύλλο της εφημερίδας.

Το κάτω μισό φύλλο της εφημερίδας.

Μακεδονομάχοι από τη Φλώρινα

2011-08-15T23:36:00.000-07:00

Ασπρόμαυρη φωτοτυπία επικολλημένη σε χαρτόνι. Στο κάτω μέρος της φωτογραφίας φέρει σε λευκό πλαίσιο λεζάντα με τίτλο ''Αναμνηστική φωτογραφία από μίαν συγκέντρωσιν Μακεδονομάχων Νομού Φλωρίνης. Διακρίνονται εξ αριστερών προς τα δεξιά: Α' σειρά καθήμενοι 1) Στ. Κωτσόπουλος εκ Βεύης, 2) Γρηγ. Βαϊνάς εξ Ασπρογείων. Β' σειρά καθήμενοι 1) Μαυρομμάτης εκ Μαυρόβου, 2) Σιδέρης εκ Γιαννοχωρίου, 3) Αντών. Ζώης εκ Μοναστηρίου, 4) Μπραγιάννης εκ Μοριχόβου, 5) Λάκης Πύρζας εκ Φλωρίνης, 6) Μίζας εκ Κλεισούρας. Γ' σειρά όρθιοι: 1) Αλεξ. Μητσάρης εξ Αγ. Παντελεήμονος, 2) Αλ. Γεωργιάδης εκ Κλεισούρας, 3) άγνωστος, 4) Στέφ. Γρηγορίου εκ Μοναστηρίου, 5) Χρ. Παναγιωτίδης ή Μαλέσκος εξ Ασπρογείων και Γεώργιος Χρ. Μόδης εκ Μοναστηρίου (τέως Υπουργός)''.

ΛΟΦΟΙ ΦΛΩΡΙΝΑΣ (ΤΑΡΑΝΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Δάσκαλος)

2011-08-07T01:23:00.000-07:00

Α) ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

1) Γεωγραφική θέση

Μια μικρή κοινότητα βορειανατολικά της Φλώρινας, (απέχει 18 χλ. Απ’ αυτήν στον οδικό άξονα Φλώρινας-Θεσσαλονίκης ), με πληθυσμό 470 περίπου κατοίκους και υψόμετρο 720 μέτρων περίπου. Η κοινότητα ορίζεται βόρεια από την κοινότητα Μελίτης, βορειοανατολικά από την κοινότητα Κέλλης, ανατολικά από την κοινότητα Βεύης, νότια από την κοινότητα Σ.Σ. Βεύης και δυτικά από την κοινότητα Νεοχωρακίου.

Το χωριό είναι κτισμένο ανάμεσα σε δύο λόφους και γι’ αυτόν τον λόγο προέκυψε και η ονομασία του «Λόφοι». Η συνολική έκταση που κατέχει η κοινότητα είναι 16.000 περίπου στρέμματα, εκ των οποίων τα 9.500 στρέμματα είναι καλλιεργήσιμα.

2) Μορφολογία

Το χωριό περιβάλλεται από αρκετούς λόφους, η καλλιεργήσιμη έκταση όμως είναι ομαλή, χωρίς να προβληματίζει ιδιαίτερα τους καλλιεργητές. Στα όρια της κοινότητας υπάρχουν αρκετά βοσκοτόπια, που εξυπηρετούν τις ανάγκες των κτηνοτρόφων. Το μοναδικό δάσος του χωριού βρίσκεται Β.Α. και ονομάζεται «ΓΚΙΩΝΙΤΣΑ». Αποτελείται σχεδόν αποκλειστικά από βελανιδιές.,

3) Υδατογραφία

Μέσα στα όρια της κοινότητας δεν υπάρχει ποταμός. Εκτός από 4-5 πηγές, οι οποίες υπήρχαν και υπάρχουν ορισμένες και σήμερα, εξυπηρετώντας τις ανάγκες των κατοίκων του χωριού.

4) Κλίμα
Το κλίμα της περιοχής γενικότερα θα χαρακτηριζόταν ηπειρωτικό, με βαρύ χειμώνα και θερμοκρασίες μέχρι και -30 βαθμούς Κελσίου.
Ένα από τα χαρακτηριστικά του χειμώνα, εκτός από τις παγωνιές και το χιόνι, την περίοδο Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου, είναι η παγωνιά με ομίχλη, το λεγόμενο «ΣΙΝΙΑΚ», το οποίο μπορεί να κρατήσει αρκετές ημέρες. Τα καλοκαίρια είναι συνήθως θερμά, το βράδυ όμως η θερμοκρασία πέφτει και είναι δροσερά και ευχάριστα.
Υπάρχουν όμως και μεγάλες περίοδοι ανομβρίας και αυτό έχει άμεση επίδραση στις γεωργικές καλλιέργειες. Οι άνεμοι που συμβάλλουν και δημιουργούν τις παγωνιές του χειμώνα είναι Βόρειοι-βορειοανατολικοί.
Β) ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

1) Παλαιότεροι οικισμοί
Βορειοανατολικά του χωριού στην περιοχή «ΣΕΛΙΣΤΣΕ» (που σημαίνει χωριό) οι γεωργοί με το όργωμα βρίσκουν συχνά στα χωράφια διάσπαρτες κεραμικές πλάκες. Κτίσματα εμφανή τουλάχιστον δεν υπάρχουν. Η παράδοση μόνο αναφέρει πως υπήρχε κάποιος οικισμός, χωρίς να μπορούμε να δώσουμε συγκεκριμένα στοιχεία για την διάρθρωση αυτού του οικισμού.
Η άποψη για την ύπαρξη οικισμού ενισχύεται συνδυάζοντας ορισμένα στοιχεία όπως το τοπωνύμιο της περιοχής, το οποίο δεν δόθηκε τυχαία (ΣΕΛΙΣΤΣΕ=Χωριό). Κοντά στην εν λόγο περιοχή υπάρχει και η περιοχή του «ΑΣΑΡΙ» - ετυμολογικά στα Λατινικά άσαρος σημαίνει λυπηρόν-ησυχαστήριον - Η ετυμολογία αυτή μπορεί να στηριχθεί με τα ακόλουθα στοιχεία: Με την κατασκευή του γηπέδου στην περιοχή βρέθηκαν τάφοι με οστά και διάφορα πήλινα σκεύη.
Οι μαρτυρίες επίσης αναφέρουν πως υπήρχε εκκλησία και ένα πηγάδι το οποίο θεωρούνταν αγιασμός.
Σήμερα τα μόνα εμφανές στοιχεία, εκτός από τους τάφους είναι και ένας τοίχος 60 εκ. πλάτους, το οποίο όμως έχει καλυφθεί στο μεγαλύτερο μέρος του. Ίσως ήταν περίφραξη της εκκλησίας.

Δίπλα από την περιοχή του «ΑΣΑΡΙ» υπάρχει η περιοχή «ΣΙΜΙΤΡΙΑ». Εάν ετυμολογήσουμε και εδώ την λέξη, στα Λατινικά «ΣΙΜΙΤΕΡΟ», σημαίνει κοιμητήριο. Και πράγματι στην περιοχή υπάρχουν πέτρινοι τάφοι, οι οποίοι δεν έχουν σχέση με χριστιανικούς τάφους ή τους παλιούς τάφους που βρίσκονται στα σημερινά νεκροταφεία.

Αργότερα έθαβαν εκεί τα αβάπτιστα μωρά που πέθαιναν. Σήμερα υπάρχουν τα ερείπια μιας εκκλησίας - δεν γνωρίζουμε το πότε χτίστηκε, ούτε πότε καταστράφηκε - και το παρεκκλήσι του Αγ. Δημητρίου.
Υπάρχει όμως και μία άλλη εκδοχή για την ονομασία της περιοχής : «ΣΦΕΤΙΔΙΜΙΤΡΙΑ» σημαίνει Αγ. Δημήτριος και είναι πιθανόν να προήλθε από αυτό και το «ΣΙΜΙΤΡΙΑ».

Είναι φυσικά μία άποψη που μπορεί να αντικρούσει την Λατινική ετυμολογία της λέξης. Κοντά στην περιοχή του «ΣΕΛΙΣΤΣΕ» υπάρχει η περιοχή «ΛΟΥΙΖΑΤΑ» που σημαίνει αμπελώνας. Το σημαντικό είναι πως καμία παράδοση δεν αναφέρει το πότε καλλιεργήθηκαν. Οι γεροντότεροι λένε πως ακόμα και οι προ παππούδες τους δεν γνώριζαν και δεν είχαν ακούσει κάτι σχετικό για τον χρόνο καλλιέργειας.

Ένα ακόμα στοιχείο σημαντικό είναι πως οι Τούρκοι δεν είχαν το δικαίωμα επιβολής φόρου, στον Τρύγο. Ήταν, θα λέγαμε, το μόνο περιουσιακό στοιχείο που ανήκε στους κατοίκους του χωριού και όχι στην δικαιοδοσία των Τούρκων.

2) Ονομασία
Η σύγχρονη ονομασία του χωριού Λόφοι είναι προφανές ότι προήλθε από τους δύο λόφους, όπου ανάμεσα είναι χτισμένο. Η παλιά του ονομασία «ΖΑΜΠΡΝΤΕΝΙ» είναι συνυφασμένη με την τοποθεσία του χωριού. Ετυμολογικά η λέξη «ΖΑΜΠΡΝΤΕΝΙ» σημαίνει: ΖΑΤ=πίσω, ΜΠΤΡ-Λόφοι: πίσω από τους λόφους.

3)Ιστορία
- Από πού προέρχονται οι πρώτοι κάτοικοι του χωριού και γιατί επέλεξαν αυτή την περιοχή;
- Οι ρίζες των πρώτων κατοίκων του χωριού χάνονται κάπου στο βορρά, χωρίς όμως να μπορούμε να δώσουμε συγκεκριμένα στοιχεία του τόπου καταγωγής.
Η επιλογή τους για τον χώρο που διάλεξαν να εγκατασταθούν δεν θα πρέπει να ήταν τυχαία. Η γεωγραφική θέση ανάμεσα σε δύο λόφους σε συνδυασμό με το πυκνό δάσος, την πυκνή βλάστηση, τις πηγές που υπήρχαν, απαραίτητα στοιχεία για την βοσκή των κοπαδιών. Ήταν βέβαια και το τέλειο από φυσικής άποψης, κρησφύγετο προφύλαξης από διάφορες ληστρικές επιδρομές.
- Πες ορισμένα πράγματα για το χωριό γενικά, για τον τρόπο που ζούσαν παλιά οι οικογένειες και για τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν.
- Από αρχιτεκτονικής άποψης τα σπίτια του χωριού ήταν πολύ μεγάλα, τα ονομαζόμενα «ΤΣΕΤΦΑΡΤΙΝΕΣ» λιθόκτιστα, με μικρά παράθυρα-φεγγίτες. Ο λόγος που χτίζονταν τόσο μεγάλα ήταν ότι ο στάβλος και η αποθήκη ήταν στην μία άκρη του σπιτιού, ενώ στην άλλη άκρη υπήρχε το τζάκι και ο χώρος για την οικογένεια. Η διάρθρωση αυτή εξυπηρετούσε γιατί υπήρχε φόβος ληστρικών επιδρομών. Για να διαφυλάξουν λοιπόν τα προϊόντα και τα ζώα τους, ήταν αναγκαίο να βρίσκονται μέσα στο σπίτι και όχι σε διαφορετικά κτίσματα.
Ρυμοτομικό σχέδιο δεν υπήρχε. Το χωριό χωριζότανε στο κέντρο του με φυσικό τρόπο, σε δύο μαχαλάδες (τον πάνω και τον κάτω μαχαλά) από ένα ρυάκι (στο σημείο αυτό υπήρχε η πλατεία του χωριού) που είχε δημιουργηθεί από την πηγή που υπήρχε (και υπάρχει ακόμα και σήμερα) και εξασφάλιζε τις ανάγκες των κατοίκων για πόσιμο νερό. Τον ίδιο σκοπό εξυπηρετούσαν και τα τρία ή τέσσερα πηγάδια που είχαν ανοίξει. Στην διάρθρωση της οικογένειας, κυρίαρχος ήταν ο τύπος της πατριαρχικής οικογένειας.
Ο γεροντότερος ήταν αυτός που έπαιρνε όλες τις αποφάσεις για τα δρώμενα. Στο ίδια σπίτι στεγάζονταν και τα παιδιά, ακόμα και ύστερα από το γάμο τους, φτάνοντας σε σημείο να έχουμε τύπο οικογένειας-σόι. Ένα είδος κοινοκτημοσύνης στα περιουσιακά, όλοι εργάζονταν για τον ίδιο σκοπό σε διαφορετικά πόστα ο καθένας, με αρχηγό τον γεροντότερο. Την ώρα του φαγητού θα έπρεπε να βρίσκεται ο μεγαλύτερος της οικογένειας στο σπίτι, για να μπορούν και τα άλλα μέλη να γευματίσουν. Η γυναίκα φυσικά ασχολούνταν, εκτός από τα οικιακά και τα παιδιά, και με αγροτικές δουλειές.
Οι οικονομικές συναλλαγές γίνονταν με χρήματα ή προϊόντα στο μοναστήρι. Οι ανάγκες του χειμώνα εξασφαλίζονταν την εποχή του φθινοπώρου.
Η άνθιση της κτηνοτροφίας δημιουργούσε προβλήματα για το πότισμα των ζώων. Έτσι αναγκάζονταν να πηγαίνουν στο ποτάμι της Σιταριάς. Το γεγονός αυτό προκάλεσε τις αντιδράσεις των κατοίκων της Σιταριάς.
Το ζήτημα λύθηκε στον ίδιο χώρο, στο ποτάμι, ύστερα από δίκη. Ο τούρκος δικαστής για να βγάλει δίκαιη απόφαση – αφού η κάθε πλευρά πρότεινε τα δικά της επιχειρήματα: οι μεν Σιταριώτες ότι το ποτάμι ήταν αποκλειστικά δικό τους και οι δε Λοφιώτες ότι στο μέρος που πότιζαν είχαν κι αυτοί δικαιώματα – ρώτησε τα μικρά παιδιά «πώς λέγεται αυτό το μέρος που ποτίζουν τα ζώα τους οι Λοφιώτες;» τα παιδιά απάντησαν «ΖΑΜΠΡΤΣΚΟ ΠΕΡΑΛΟ» δηλαδή «λοφιώτικη πλύστρα». Οι γυναίκες του χωριού πήγαιναν εκεί και έπλεναν τα μάλλινα. Με αυτόν τον τρόπο το αίτημα των κατοίκων του χωριού ικανοποιήθηκε.
- Πες μου ορισμένα πράγματα για την περίοδο της τουρκοκρατίας.
- Το 1905 οι Τούρκοι έκαψαν την εκκλησία του Αγ. Νικολάου, η μοναδική τότε στο χωριό, όπως και ορισμένα σπίτια. Το 1912 μεγάλη στρατιωτική δύναμη των Τούρκων κυνήγησε τον Ελληνικό στρατό που είχε έρθει στην περιοχή του χωριού. Τότε πολλοί κάτοικοι του χωριού πήγαν στον Αγ. Αθανάσιο Έδεσσας, και άλλοι μαζί με τον Ελληνικό στρατό, στα Σέρβια Κοζάνης, όπου θα πρέπει να κάθισαν ένα μήνα περίπου. Όταν γύρισαν στο χωριό τα πάντα είχαν καεί. Από τα 45 σπίτια είχαν μείνει μόνο 12 και αυτά με μεγάλες ζημιές. Έτσι αρκετές οικογένειες αναγκάστηκαν και πήγαν σε γειτονικά χωριά όπως η Σιταριά, η Μελίτη, το Νεοχωράκι. Αυτό ήταν και το τελευταίο χτύπημα των κατοίκων του χωριού από τους Τούρκους. Το 1912-1913 το χωριό περιήλθε στην Ελληνική κυριότητα. Το 1914 ήλθαν οι Γάλλοι στην περιοχή και έμειναν ως το 1917. Για δικές τους ανάγκες ξύλευσαν την περιοχή, η οποία καλυπτόταν από δάσος και έφτιαξαν με την βοήθεια των κατοίκων τον δρόμο, ο οποίος υπάρχει ακόμα και σήμερα και ενώνει την Μελίτη, περνώντας μέσα από το χωριό, με την Βεύη, στον οδικό άξονα για Θεσσαλονίκη. Ο δρόμος ονομάστηκε Γαλλικός.
Η συμμετοχή των Λόφων στις διάφορες πολεμικές συγκρούσεις ήταν άμεση. Το 1919 στον Μικρασιατικό πόλεμο συμμετείχαν περίπου 15 άτομα, πολλοί εκ των οποίων σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν.
Επίσης πολλοί συμμετείχαν και το 1940 στον πόλεμο εναντίον των Ιταλών και των Γερμανών, στην Εθνική αντίσταση, τον Εμφύλιο. Το κόστος ήταν απώλειες σε νεκρούς αλλά και πολλούς πολιτικούς πρόσφυγες.
Αν και δεν υπήρχαν στρατιωτικά Τουρκικά τμήματα στο χωριό, αυτό δεν σήμαινε ότι δεν ενδιαφέρονταν για το τσιφλίκι των 16.000 στρ. Την επίβλεψη και την συγκέντρωση των φόρων την είχαν αναθέσει στον Μπέη και στους υποτακτικούς του. Δεν γνωρίζουμε το όνομα του και μάλλον δεν έμενε στο χωριό. Το μόνο σίγουρο είναι ότι είχε σπίτι και αποθήκες στο κέντρο του χωριού, εκεί όπου σήμερα βρίσκεται το δημοτικό σχολείο.
Οι φόροι ήταν δυσβάσταχτοι. 50% για τους κατοίκους και 50% για τον Μπέη. Πολλές φορές όμως η παραγωγή ήταν λίγη. Ο Μπέης έπαιρνε όλη την παραγωγή χωρίς να αφήσει τίποτε στους κατοίκους. Το γεγονός αυτό ανάγκαζε τους κατοίκους να μεταναστεύσουν στην Βουλγαρία, στην Κων/πολη, στην Ρωσία. Αργότερα μετά το 1912 και στην Αμερική. Το 1912 όταν έφυγαν οι Τούρκοι από το χωριό το τσιφλίκι ανέλαβαν κάποιοι άλλοι οι οποίοι έμεναν στο σπίτι του Μπέη. Αυτοί αρνούνταν να πουλήσουν το τσιφλίκι. Αργότερα όμως το 1927 μπροστά στον κίνδυνο των απαλλοτριώσεων από το Ελληνικό δημόσιο αναγκάστηκαν να κάνουν συμφωνίες με τους κατοίκους ως προς τη τιμή, και τελικά στις 9 Ιουλίου του 1928 αγοράστηκε από τους κατοίκους και ο κλήρος που αντιστοιχούσε στην κάθε οικογένεια ήταν 90 χρυσά εικοσάφραγκα.

Ζ) ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ-ΑΓΙΑΣΜΑΤΑ-ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ

Εκκλησίες στο χωριό υπήρχαν πολλές, εκείνη όμως η οποία ήταν το καμάρι του χωριού βρισκόταν στην ανατολική πλευρά. Ήταν η εκκλησία του ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ-ΣΦΕΤ ΝΙΚΟΛΑ χωρίς τρούλο και καμπαναριό, με γυναικωνίτη, λιθόκτιστη με ένα δύο σκαλοπάτια κάτω από το έδαφος. Η Θεία λειτουργία γινόταν στην Βουλγάρικη γλώσσα ως το 1912. συγκεκριμένα στοιχεία κατασκευής δεν υπάρχουν. Οι κάτοικοι της Βεύης έλεγαν στους κατοίκους του χωριού μπορεί να μην έχετε ωραίο χωριό αλλά η εκκλησία σας είναι η καλύτερη της περιοχής. Η εκκλησία κάηκε το 1905 από τους Τούρκους. Στην προσπάθειά τους να σβήσουν τη φωτιά ορισμένοι κάτοικοι του χωριού σκοτώθηκαν από τους Τούρκους. Σήμερα τα μόνα δείγματα που έχουν μείνει από την καταστροφή είναι δύο πλάκες, η μία με ανάγλυφο σταυρό και η άλλη με την προσωπογραφία κάποιου Αγίου.

Στον χώρο αυτόν σήμερα έχει κτιστεί ο παιδικός σταθμός και υπάρχει το παρεκκλήσι του Αγ. Νικολάου. Το χωριό έμεινε χωρίς εκκλησία μέχρι το 1917 οπότε και κτίστηκε η εκκλησία της Αγ. Παρασκευής από τους Σέρβους. στον χώρο που κτίστηκε η Αγ. Παρασκευή παλιά υπήρχε άλλη εκκλησία.

Η εκκλησία ανακαινίσθηκε το 1970 με την βοήθεια των κατοίκων. Σήμερα στην Αγ. Παρασκευή βρίσκεται το νεκροταφείο του χωριού. Υπάρχουν και κάποιοι παλιοί τάφοι στους οποίους διακρίνεται ένας ανάγλυφος πέτρινος σταυρός και γράμματα.

Ο σημερινός ναός των ΑΓ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΙ ΕΛΕΝΗΣ κτίσθηκε το 1955 και εγκαινιάστηκε το 1975. Εορτάζει 21 Μαΐου όπως και όλο το χωριό.

ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ

Στην περιοχή «ΜΟΝΑΣΤΗΡΤΣΕ» βόρεια του χωριού αναφέρεται πως υπήρχε μοναστήρι. Σήμερα υπάρχουν μόνο τα θεμέλια του μοναστηριού.

Δίπλα στην περιοχή αυτή υπάρχει η πηγή «ΒΡΜΠΑ» η οποία θεωρούνταν πως ήταν ο αγιασμός του μοναστηριού.

ΑΓΙΑΣΜΑΤΑ

Στην περιοχή δυτικά του χωριού «ΣΦΕΤΑΝΑΣ – ΑΓ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ» γινόταν το λεγόμενο «ΚΟΥΡΜΠΑΝ – ΤΑΜΑ». Όλοι οι κάτοικοι του χωριού μαζεύονταν σε αυτήν την περιοχή στις 2 Μαΐου και έσφαζαν πάνω σε μία μεγάλη πέτρα ένα αρνί. Στην συνέχεια το έβραζαν μαζί με ρύζι και το μοίραζαν στους κατοίκους. Μετά το φαγητό ακολουθούσε χορός. Στο τέλος πήγαιναν και έπαιρναν νερό από το πηγάδι στην περιοχή του «ΑΣΑΡΙ» το οποίο θεωρούσαν αγιασμό.

Η) ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ

1) Οι φωτιές που άναβαν στην πλατεία του χωριού στις 12 μ.μ. την 23η Δεκεμβρίου, τα λεγόμενα «ΚΟΛΕΝΤΑ». Και την 31η Δεκεμβρίου τη «ΣΟΥΡΒΑ». Για το σχηματισμό της φωτιάς κάθε οικογένεια έδινε τα δικά της τσάκνα. Στην συνέχεια παρέες γύριζαν από σπίτι σε σπίτι. Ο νοικοκύρης έριχνε στάχτη έξω στην αυλή πριν μπουν και τους έδιναν συνήθως χαρούπια. Το έθιμο αυτό αναβιώνει ακόμα και σήμερα.

2) Την πρωτοχρονιά οι νέοι του χωριού ντύνονταν με προβιές για να μην αναγνωρίζονται, τα λεγόμενα «ΜΠΑΜΠΑΡΙΑ». Στην μέση τους έβαζαν κουδούνια. Γύριζαν από σπίτι σε σπίτι συνοδεύοντας και προστατεύοντας τη νύφη και τον γαμπρό. Η νύφη ήταν κάποιος άντρας. Σε κάθε σπίτι που πήγαιναν ένας από την ομάδα ξάπλωνε στην αυλή και ο αρχηγός έλεγε στον νοικοκύρη ότι για να σηκωθεί έπρεπε να τους δώσει κάτι. Έτσι συγκέντρωναν λίπος, κρέας, γέννημα και τσίπουρο. Το έθιμο αυτό αναβιώνει μέχρι σήμερα.

3) Το σφάξιμο του γουρουνιού πριν τα Χριστούγεννα. Κάθε οικογένεια τάιζε το δικό της γουρούνι. Το κρέας το πάστωναν για να το διατηρήσουν ή το τηγάνιζαν και το έβαζαν σε πήλινα δοχεία σφραγίζοντας το δοχείο με λίπος, ο λεγόμενος «ΚΑΒΑΡΜΑΣ». Με το λίπος έκαναν και τις λεγόμενες «ΤΖΟΥΜΠΕΡΙΝΕΣ». Από το δέρμα έφτιαχναν παπούτσια, τα λεγόμενα «ΠΙΝΤΣΙ».

4) Σε περιόδους ανομβρίας κάλυπταν όλο το σώμα ενός παιδιού, το οποίο το ονόμαζαν «ΝΤΟΥΝΤΟΥΛΕ» με ένα φυτό το ονομαζόμενο «ΜΠΟΣ» το οποίο φύτρωνε σε δροσερά μέρη. Γύριζαν το παιδί από σπίτι σε σπίτι και οι νοικοκυρές έριχναν πάνω του νερό. Με αυτόν τον τρόπο προσπαθούσαν να εξευμενίσουν τον καιρό ώστε να βρέξει. Επίσης κρεμούσαν στα κλαδιά ενός δέντρου μια χελώνα για τον ίδιο σκοπό.

5) Σε θεομηνίες, όπως το χαλάζι, η καταστροφή των χωραφιών πετούσαν στην αυλή τον τρίποδα, τον οποίο χρησιμοποιούσαν για να στηρίζουν τα καζάνια στο τζάκι, καθώς και αλάτι. Στις καταιγίδες, οι οποίες συνοδεύονταν από αστραπές και βροντές, εύχονταν να μην πέσει κεραυνός εκεί όπου πετεινός λαλεί και ακούγεται τσεκούρι αλλά μακριά στα βουνά.

6) Τα «ΚΟΛΕΝΤΑ» τα οποία οι νοικοκυρές τα έφτιαχναν από ζυμάρι. Ήταν ένα κουλούρι ίσιο και ένα με τον αριθμό οκτώ. Αυτά συμβόλιζαν το ζευγάρι των ζώων και τα κρατούσαν ως τα Θεοφάνια. Τα Θεοφάνια τα περνούσαν από το λαιμό των ζώων, τα ράντιζαν με νερό και έπειτα τους τα έδιναν να τα φάνε. Την ημέρα των Θεοφανίων έκαναν ακόμα και ένα μπουκέτο «ΚΙΣΚΑ» από βρίζα και το στόλιζαν με σπόρους καλαμποκιού περνώντας τους από μία κλωστή. Ορισμένους σπόρους έτρωγαν τα μέλη της οικογένειας ενώ τους υπόλοιπους τους έβαζαν στα κέρατα των ζώων. Το μπουκέτο το φύλαγαν μέχρι την σπορά.

7) 1η Φεβρουαρίου η νοικοκυρά ζύμωνε ένα μικρό ψωμάκι «ΠΟΥΠΤΣΕ» τηγάνιζε κρέας και λουκάνικα από το γουρούνι και όλη η οικογένεια πήγαινε στο αμπέλι. Ο νοικοκύρης πήγαινε στη μέση του αμπελιού σε κάποια κληματαριά και έλεγε πως θα κόψει ένα κλήμα. Τότε όλη η οικογένεια φώναζε να μη το κόψει. Αυτός όμως το έκοβε. Αυτήν η διαδικασία γινόταν τρεις φορές σε τρεις διαφορετικές κληματαριές. Με τα τρία αυτά κλήματα και με το μπουκέτο της βρίζας έφτιαχνε ένα σταυρό με κόκκινη κλωστή και το στήριζε σε κάποια κληματαριά. Στη συνέχεια αυτές τις τρεις κληματαριές τις ράντιζε με κρασί. Μετά το τέλος αυτής της διαδικασίας η οικογένεια γευμάτιζε στο αμπέλι.

8) Το Πάσχα η βαφή των κόκκινων αυγών γινόταν με την φλούδα κρεμμυδιού. Του Αγ. Γεωργίου έβαφαν κίτρινα αυγά με ένα κίτρινο χόρτο το οποίο το ονόμαζαν «ΜΛΕΤΣΚΑ».

9) Την παραμονή της πρωτομαγιάς η νοικοκυρά με τα παιδιά της γύριζε γύρω από το σπίτι και την αυλή κάνοντας θόρυβο με κρόταλα και φωνάζοντας: «φύγετε φίδια και ερπετά έρχονται οι κλέφτες θα σας κόψουν και θα σας κάψουν».

10) Αρχές Μαΐου οι κάτοικοι του χωριού έβγαιναν στην ύπαιθρο ξαπλωμένοι μπρούμυτα με τα χέρια πίσω και βοσκούσαν ένα συγκεκριμένο χόρτο.

11) Την περίοδο της σποράς στο πρώτο χωράφι που θα έσπερναν η νοικοκυρά ζύμωνε ένα ψωμάκι και μία πίτα. Όλη η οικογένεια πήγαινε στο χωράφι. Εκεί έτρωγαν την πίτα ενώ το ψωμάκι τι έδιναν στο ζευγάρι των ζώων. Το υπόλοιπο μπουκέτο της βρίζας που είχαν κάνει τα Θεοφάνια το έβαζαν στη μέση του χωραφιού και έμενε εκεί. Την ημέρα αυτή δεν έβγαζαν ούτε δάνειζαν τίποτα από το σπίτι.

12) Στις κηδείες στα πόδια του νεκρού έβαζαν ένα ψωμί το οποίο μετά το έδιναν να το φάνε τα ζώα του σπιτιού. Μετά τον ενταφιασμό στο δωμάτιο που πέθανε το μέλος της οικογένειας σε κάποιο σημείο του δωματίου κοσκίνιζαν στάχτη και τοποθετούσαν δύο ποτήρια, το ένα με κρασί και το άλλο με νερό. Πίστευαν ότι το βράδυ θα γυρίσει το πνεύμα αφήνοντας σημάδια στην στάχτη και πίνοντας από το νερό ή το κρασί. Αυτό θα ήταν το σημάδι που θα έδειχνε ότι είχε αγαλλιάσει η ψυχή του και το πνεύμα του. Ένα μέρος από το σάβανο του νεκρού το έκοβαν και το φύλαγαν στο σπίτι.13) Γάμος
Για να ζητήσουν τη νύφη έπρεπε να πάνε στο σπίτι της ο γαμπρός, ο πατέρας του και ένας φίλος, ο οποίος θα έπαιζε το ρόλο του προξενητή.
Ο πατέρας του γαμπρού έταζε προίκα στον πατέρα της νύφης για να δεχτεί να δώσει την κόρη του. Αν συμφωνούσαν γίνονταν τα αρραβωνιάσματα και ορίζανε την ημερομηνία του γάμου. Οι διαδικασίες του γάμου ξεκινούσαν μια μέρα νωρίτερα. Η οικογένεια του γαμπρού πήγαινε στο σπίτι του κουμπάρου και του παρακούμπαρου για να τους καλέσει με μία κουλούρα «ΚΟΛΑΚ» και με κρασί. Σε όλη τη διάρκεια της εβδομάδας οι συγγενείς της νύφης και του γαμπρού τους πήγαιναν δώρα μία οκά σιτάρι και καλαμπόκι. Την Παρασκευή γυναίκες των δύο οικογενειών καθώς και άλλες από το σόι ξύριζαν όλα τα σπίτια του χωριού και προσκαλούσαν επίσημα τους χωριανούς στο γάμο.
Το απόγευμα έστελναν ένα μικρό αγόρι να γεμίσει νερό με το «ΓΚΙΟΥΜΙ» από την κεντρική πλατεία του χωριού. Σε όλη τη διαδρομή το αγόρι δεν ΄έπρεπε να μιλήσει σε κανέναν ακόμα και αν τον ενοχλούσαν . το νερό αυτό το χρησιμοποιούσαν για να φτιάξουν το προζύμι, το οποίο ζύμωνε ένα μικρό κορίτσι, ανακατεύοντάς το με τη «ΖΕΓΛΑ» ένα μικρό λοστό τον οποίο χρησιμοποιούσαν στο ζευγάρι των ζώων κατά το όργωμα. Μέσα στο προζύμι έβαζαν το δαχτυλίδι της νύφης.
Το προζύμι το χρησιμοποιούσαν για να ζυμώνουν και να ψήνουν τρεις φουρνιές ψωμί και δύο κουλούρες την ημέρα του Σαββάτου.
Την Κυριακή το πρωί αφού ερχόταν η ορχήστρα, χόρευαν στην αυλή τρεις χορούς και έπειτα καλούσαν τρεις φορές τον κουμπάρο και τον παρακούμπαρο. Ενώ στην αρχή αυτοί αρνιόντουσαν την πρόσκληση, την τρίτη φορά δέχονταν. Σε όλη τη διαδρομή από το σπίτι του κουμπάρου ως το σπίτι του γαμπρού έστρωναν χαλιά για να περάσει ο κουμπάρος. Ο κουμπάρος μαζί με τον παρακούμπαρο ξύριζαν τον γαμπρό στην αυλή του σπιτιού.
Μετά το τέλος αυτής της διαδικασίας πήγαιναν όλοι μαζί να πάρουν τη νύφη. Εκεί η μητέρα της νύφης έδινε μάλλινες ποδιές στους συγγενείς του γαμπρού. Το γαμπρό τον έβαζαν στο σπίτι χωρίς να δει τη νύφη και του έδιναν να φάει κοτόπουλο και λουκούμι. Ο παρακούμπαρος χόρευε στην αυλή τη μία κουλούρα ενώ τη δεύτερη την έσπαζαν ο πατέρας του γαμπρού και της νύφης τη στιγμή που θα έβαινε η νύφη από το σπίτι. Βγαίνοντας η νύφη από το σπίτι, στην πόρτα, έπρεπε να σπάσει ένα ποτήρι γεμάτο με κρασί κλωτσώντας το με το πόδι και να ρίξει πίσω της ψωμί. Η στέψη γινόταν στο σπίτι του γαμπρού μέχρι το 1950 περίπου. Όταν κτίστηκε η σημερινή εκκλησία των Αγ. Κων/νου και Ελένης η στέψη γινόταν εκεί. Σε όλη τη διαδρομή από το σπίτι της νύφης ως την εκκλησία μπροστά πήγαινε ο κουμπάρος και ακολουθούσε η νύφη. Τρεις φορές σταματούσαν το ζευγάρι κοπέλες και τους έδιναν νερό. Μετά το μυστήριο η πεθερά της νύφης έριχνε στην εκκλησία το κόσκινο που κοσκίνιζαν το αλεύρι και ανάλογα με τη θέση που θα έπαιρνε το ζευγάρι θα αποκτούσε το πρώτο του παιδί αγόρι ή κορίτσι.
Στην εξώπορτα στο σπίτι του γαμπρού ο πεθερός περνούσε πάνω από το κεφάλι της νύφης ένα ψωμί τρεις φορές και προσπαθούσε να την σηκώσει πιάνοντάς την από τη μέση. Το σόι της νύφης φώναζε: «σας δώσαμε γερή νύφη συμπέθερε δεν μπορείς να τη σηκώσεις». Όταν έμπαινε στο σπίτι η νύφη η πεθερά της καθάριζε μαλλί προβάτου, το σόι του γαμπρού έλεγε στη νύφη: «η πεθερά σου είναι νοικοκυρά». Η νύφη προσκυνούσε τρεις φορές και η πεθερά της έδινε τα δώρα. Το γλέντι που ακολουθούσε κρατούσε μέχρι αργά το βράδυ. το έθιμο του σεντουκιού υπήρχε για να αποδειχτεί αν η νύφη είναι παρθένα ή όχι.
Την Τετάρτη η οικογένεια του γαμπρού καλούσε τους συμπεθέρους να γευματίσουν μαζί. Την επόμενη Κυριακή η οικογένεια της νύφης καλούσε για γεύμα το ζευγάρι και την οικογένεια του γαμπρού.

14) Γέννηση
Μετά τη γέννηση κάλυπταν το σώμα του μωρού με στάχτη, την οποία απομάκρυναν και έλουζαν το παιδί μόλις την τρίτη μέρα. Ο πρώτος θηλασμός έπρεπε να γίνει από την παραμάνα. Η λεχώνα δεν έβγαινε έξω από το σπίτι για 40 μέρες. Μαυρισμένη στο πρόσωπο, φορούσε στο λαιμό της περασμένα από μάλλινη κόκκινη κλωστή σκόρδο και μια δεκάρα τρύπια. Στο δωμάτιο που έμενε δεν έμπαινε κανείς, παρά μόνο η πεθερά της. Τα παράθυρα του δωματίου τα κάλυπταν, ώστε να μην μπαίνει το φως της ημέρας. Σε περιπτώσεις που το ζευγάρι έκαμνε παιδιά και τους πέθαιναν, το πρώτο παιδί που θα έμενε ζωντανό, η μάνα και η πεθερά άφηναν το παιδί ξημερώματα σε κάποιο σταυροδρόμι και κρυβόντουσαν ώστε να μην τις δει κανείς. Ο πρώτος που θα έβρισκε το παιδί θα γινόταν νονός του παιδιού.

15) Θρύλοι
Στα νεκροταφεία της αγ. Παρασκευής υπάρχει ένας τάφος, ονομαζόμενος ΤΣΟΥΡΤΣΕΦ-ΓΚΡΟΠ. Το πρώτο συνθετικό της λέξης θα έπρεπε να είναι το όνομα του νεκρού, ενώ το δεύτερο σημαίνει τάφος. Σύμφωνα με την παράδοση, ο άνθρωπος αυτός δεν καταγόταν από το χωριό, αλλά από τις γύρω περιοχές. Συγκεκριμένα στοιχεία καταγωγής του δεν αναφέρονται. Κάποια στοιχεία αναφέρουν ότι κατέβηκε από την Βουλγαρία η κάπου βόρεια. Θα πρέπει να έζησε για κάποιο διάστημα στο χωριό και πέθανε εκεί. Στον τάφο του πηγαίνουν ακόμα και σήμερα όσοι έχουν προβλήματα υγείας (έκζεμα, αλλεργίες, σπυριά) και τρίβουν τα σημεία με χώμα από τον τάφο. Στον τάφο του υπάρχει ένα πήλινο δοχείο γεμάτο ευτελή κέρματα, τα οποία έβαζαν ως ελάχιστη ευχαριστία – ανταπόδοση για την θεραπεία τους.

Απόσπασμα από την εργασία του δασκάλου Σάκη Ταρανζόπουλου με τίτλο "Ο ΤΟΠΟΣ ΜΟΥ ΛΟΦΟΙ ΦΛΩΡΙΝΑ"

http://users.sch.gr/tarantso/O%20TOPOS%20MOY%20LOFI.htm

http://users.sch.gr/tarantso/

O καπετάν Λάκης Νταηλάκης

2011-07-31T02:25:00.000-07:00

ΗΡΩΕΣ ΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ

Λάκης Νταηλάκης

O Βορειοηπειρώτης¹ Οπλαρχηγός

(Από το περιοδικό Μακεδονική Ζωή, έκδ. Απρίλιος 1981)

O Λάκης Νταηλάκης που ήταν ένας απ' τους οπλαρχηγούς της Βόρειας Ηπείρου, προερχόταν από παλαιά αρματολική οικογένεια, της οποίας ο προπάππος του είχε γλυτώσει το χωριό τους απ' τις αρπαχτικές διαθέσεις ενός τρομερού σατραπίσκου, του Σαλή μπέη, απ' το Μπόζιγκραντ.

Γεννήθηκε στο Βερνίκι της Βόρειας Ηπείρου, που είναι ένα απ' τα 14 χωριά, που παραχωρήθηκαν το 1924 στην Αλβανία, ύστερα από απόφαση Επιτροπής από Γάλλους, Άγγλους και Ιταλούς, που είχαν στηριχτεί σε ένα πρωτόκολλο της Φλωρεντίας του 1913.

Το πραγματικό επώνυμο του Λάκη Νταηλάκη ήταν Ντέλιος, ενώ το Νταηλάκης ήταν το ψευδώνυμό του. Ζωηρός στο χαρακτήρα κι εχθρός της αδικίας ο Ντέλιος, βρέθηκε στην ανάγκη σε νεαρή ηλικία, να σκοτώσει τον Τουρκαλβανό Ντεμίρ αγά, στις 21 Μαΐου 1900, γιατί είχε γίνει αληθινή μάστιγα στο Ελληνικό στοιχείο τον χωριού του.

Κι επειδή δεν ήταν εύκολο να φύγει ύστερα απ' τη διάπραξη του φόνου εκείνου, αναγκάστηκε να παρουσιαστεί στις Τουρκικές Αρχές της Κορυτσάς, εκθέτοντας και τους λόγους, που τον ώθησαν να διαπράξει το φονικό. Για την πράξη του όμως εκείνη παραπέμφθηκε στο Δικαστήριο και καταδικάστηκε σε 15χρονη φυλάκιση. Έλληνες, ευκατάστατοι τότε της Κορυτσάς που παρακολούθησαν τη διεξαγωγή της δίκης, τόσο πολύ συγκινήθηκαν που αφού συγκέντρωσαν χρήματα από ομογενείς τους, έκαμαν αναθεώρηση της δίκης, με αποτέλεσμα να αθωωθεί ο Ντέλιος και να αφεθεί ελεύθερος.

Όταν όμως εκείνος θέλησε να επιστρέψει στο χωριό του, Τουρκαλβανοί που παρακολούθησαν την δίκη κι είδαν πως αθωώθηκε, θέλησαν να στήσουν καρτέρι κι αφού τον πιάσουν, να εκδικηθούν το φόνο του ομοεθνούς τους!
Ωστόσο όμως ο Ντέλιος γλύτωσε, γιατί ένας Έλληνας αμαξηλάτης που ανάλαβε να τον μεταφέρει στο χωριό του, τράβηξε τα παραπετάσματα του αμαξιού τον, για να μη φαίνεται. Κι όσοι από περιέργεια ρωτούσαν τον αμαξηλάτη ποιους μεταφέρει, εκείνος απαντούσε πως μεταφέρει το χαρέμι (φαμίλια) ενός Τούρκου μπέη.
Έτσι, χωρίς να πάθει κακό στη διαδρομή από Κορυτσά μέχρι το χωριό του, ο Ντέλιος έφτασε στο σπίτι τον. Επειδή όμως κινδύνευε η ζωή του απ' τους Τουρκαλβανούς του χωριού του, αναγκάστηκε να φύγει και να ενταχθεί στο ένοπλο Σώμα του καπετάν Κώττα, απ' τη Ρούλια της Φλώρινας και να γίνει πρωτοπαλίκαρό του, παίρνοντας το ψευδώνυμο Νταηλάκης. Οι Έλληνες κάτοικοι του χωριού του, που είχαν τρομοκρατηθεί από τρεις συμμορίες, δεν έβγαιναν όχι μόνο από τα σπίτια τους, αλλά και απ' το χωριό τους ακόμα, αναθέτοντας έτσι τις εργασίες στις γυναίκες τους.
Θυμωμένος ο Νταηλάκης για το φέρσιμο των ανδρών του χωριού του και θέλοντας από το ένα μέρος να απαλλάξει τις γυναίκες απ' τα ανδρικά καθήκοντα και από τ' άλλο να κάμει τους άνδρες του, να διώξουν το φόβο που τους είχε πιάσει, υποχρέωσε 50 απ' αυτούς να αλωνίσουν μια μέρα αγκάθια με γυμνά πόδια. Αυτό, ανάγκασε τους Έλληνες άνδρες του χωριού, να αναλάβουν τα καθήκοντα των σπιτιών τους, πράμα που ικανοποίησε και τις γυναίκες τους.
Θα παραθέσουμε διάφορα χαρακτηριστικά γεγονότα απ' τη δράση του καπετάν Νταηλάκη κατά Τούρκων και Βουλγάρων, για να καταφανεί η παλληκαριά του! Έτσι αρχικά έβαλε με το νου του, να σκοτώσει το Βούλγαρο Βοεβόδα, Τσακαλάρωφ, γιατί όπως άκουε, έκαμνε μεγάλα κακά στους Ορθόδοξους Έλληνες.
Επειδή όμως η προσπάθεια του Νταηλάκη δεν πέτυχε για την εξόντωση του Τσακαλάρωφ, στράφηκε στις αρχές του 1905 σ' άλλους δύο αρχικομιτατζήδες, τους Κουρσάκωφ και Κλιάτσεφ, που βρίσκονταν στο χωριό Μποχοχώρι.
Φτάνοντας λοιπόν εκεί, αφού έπιασε τους δύο Βουλγάρους σκοπούς τους, κάλεσε τους αρχηγούς τους, να αναμετρηθούν. Κι όταν εκείνοι είδαν πως βρίσκονταν σε δύσκολη θέση, κάλεσαν το μεγάλο Αλβανιστή, Χουσείν μπέη, θερμό φίλο των Βουλγάρων, να τους βοηθήσει.
O Χουσείν αφού συγκέντρωσε δύναμη από 100 χωρικούς οπλισμένους τους πήρε μαζί του και αφού τέθηκε επί κεφαλής τους, ακολούθησε τον τακτικό στρατό, για να χτυπήσει τον Νταηλάκη.

H Επιτροπή όμως αγώνα της Βίγλιστας, που με ανθρώπους της παρακολουθούσε τις κινήσεις τόσο του τακτικού Τουρκικού στρατού, όσο και του Χουσείν μπέη, έστειλε το Σπύρο Νάστο, έμπιστό της, να ενημερώσει το Νταηλάκη. O Νταηλάκης μόλις ενημερώθηκε, έπιασε 30 ξυλοκόπους Αλβανούς, που δούλευαν στο δάσος που βρισκόταν κι αυτός, τους οποίους και περιόρισε. Κατόπιν έστειλε ένα απ' αυτούς, να πάει στο Χουσείν και να του πει πως αν τυχόν τολμήσει, να τον χτυπήσει με τους ένοπλους χωρικούς που συγκέντρωσε, θα βρεθεί στην ανάγκη να σφάξει όλους τους ομόφυλούς του, που βρίσκονταν στα χέρια του. H ειδοποίηση που ήταν γραφτή, να τι έλεγε: "-Σεις είσθε πολίτες και δεν έχετε δικαίωμα να έρθετε με Τουρκικό στρατό, να μας καταδιώξετε. Επειδή όμως τρέφετε μίσος κατά του Ελληνισμού και ενδιαφέρεσθε για τους Βουλγάρους, έρχεσθε εναντίον μας, να βοηθήσετε αυτούς".

Τέτοια ήταν η απήχηση απ' το περιεχόμενο τον γράμματος του Νταηλάκη, που όχι μόνο οι χωρικοί Αρβανίτες έφυγαν, αλλά κι ο τακτικός στρατός. Κι αφού ο Νταηλάκης έγινε αρχηγός ομάδας ανταρτών, βρέθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 1905 στο χωριό του Μοράβα, Χότσιστα, ύστερα από πρόσκληση ενός καλού πατριώτη, απ' τη Ζήτσιστα, του Γιάννη Πετρόπουλου. O Πετρόπουλος τον κάλεσε, να τον συμβουλεύσει, να είναι προσεκτικός, γιατί όπως άκουσε, ο Αλβανιστής Χουσείν μπέης, είχε τάξει πολλά χρήματα σε κείνον που θα πρόδιδε το κρησφύγετό του!
Πράγματι, όταν ο Νταηλάκης βρέθηκε με 5 άνδρες στη Χότσιστα, κυκλώθηκε από μια διλοχία Τουρκικού στρατού, με σκοπό να ερευνηθούν όλα τα σπίτια των Ελλήνων του χωριού. Δύσκολη έγινε τότε η Θέση του Νταηλάκη, γιατί υπήρχε φόβος να πιαστεί, αφού θα βρισκόταν σε σπίτι Έλληνα κατοίκου.
Και σαν είδε έξω από το σπίτι που βρισκόταν, ένα Τούρκο, τον πλησίασε και τον παρακάλεσε να τον δεχτεί στο σπίτι του γιατί όπως είπε, η παραμονή του σ' αυτό ήταν σίγουρη, αφού δεν επρόκειτο οι Τούρκοι να κάμουν έρευνα σ' αυτό, εφ' όσον ανήκε σε Τούρκο.
O Τούρκος, που έφερνε το όνομα Οσμάν, τον δέχτηκε μαζί με τους άνδρες του κι έτσι αποφεύχθηκε η σύγκρουση, γιατί αν γινόταν, θα είχε δυσάρεστα αποτελέσματα όχι μόνο για τους χωρικούς αλλά και για το Νταηλάκη με τους άνδρες του.
Την επόμενη μέρα ο Νταηλάκης με τη βοήθεια του Οσμάν έφυγε με τους άντρες του, ανεβαίνοντας σε γειτονικό βουνό. Επειδή όμως υπήρχε εκεί χιόνι, έφυγε για τη Ζήτσιστα, παραμένοντας στο σπίτι του Πετρόπουλου ένα τριήμερο. Όταν όμως επέστρεψε και πάλι στη Χότσιστα, συγκρούστηκε στο δρόμο με τη Βουλγαρική συμμορία του Γιοβάνωφ, απ' την Αχρίδα, χωρίς δυσάρεστα αποτελέσματα.
Στο Βογατσικό που βρέθηκε αργότερα ο Νταηλάκης, συναντήθηκε με το Βασίλη Αγοραστό, Γραμματέα του Ελληνικού Προξενείου Μοναστηρίου, με τον οποίο και μίλησε για τον αγώνα.
Παράλληλα όμως βρήκε εκεί και δύο μέλη της επιτροπής του αγώνα του Άργους Ορεστικού, τους Γιάννη Παπαγεωργίου και Γιάννη Βιτσόπουλο, που είχαν φέρει γραπτή διαταγή στο Νταηλάκη, να εξοντώσει ένα φανατικό Βούλγαρο, τον Κοσμά, με άλλους δύο, που ήταν επικίνδυνα όργανα του Βουλγαρικού Κομιτάτου.
Τρία μερόνυχτα καιροφυλάκτησε στα δυτικά της λίμνης Καστοριάς ο Νταηλάκης μέσα σε βάρκα κοντά στο Δισπηλιό, για να τους πιάσει. Δεν πέρασαν όμως απ' εκεί, παρά μόνο Τουρκικά αποσπάσματα, που τ' αντιλήφθηκε μέσα απ' τα πυκνά καλάμια, που τον φύλαγαν.
Μα αν ο Νταηλάκης δεν πέτυχε την εξόντωση των τριών εκείνων οργάνων του Βουλγαρικού Κομιτάτου, την εξόντωσή τους πραγματοποίησε στις 25 Σεπτεμβρίου 1906 ο καπετάν Σούλιος. Κάποτε ο Νταηλάκης είχε στήσει με τους άντρες του νυχτερινή ενέδρα σε μια Βουλγαρική συμμορία. Ζωηρά γαυγίσματα σκυλιών ματαίωσαν το πέρασμά τους απ' εκεί κι αναγκάστηκαν, να επιστρέψουν στη βάση τους.
O Νταηλάκης αν και έξυπνος ωστόσο όμως κάποτε γελάστηκε και να πως! Βουλγαρική συμμορία που βρέθηκε στο χωριό του, ανάγκασε τρεις συγχωριανούς του, να τον συναντήσουν λέγοντάς του πως τάχα είναι αγανακτισμένοι απ' τους Βουλγάρους και θα πρέπει να πάει να τους κυνηγήσει.
Εκείνος πίστεψε και ξεκίνησε. Αποσπάσματα όμως Τουρκικού στρατού, που είχαν ξεκινήσει απ' τη Βίγλιστα, Κρυσταλλοπηγή και Σφήκα, κύκλωσαν το χωριό. Ευτύχημα για τον Νταηλάκη ήταν το δάσος, που υπήρχε εκεί κοντά, μέσα στο οποίο και γλύτωσε.
Το Δεκέμβρη του 1907 ο Νταηλάκης αιχμαλωτίστηκε απ' τον Τουρκικό στρατό και οδηγήθηκε στις φυλακές του Μοναστηρίου. Με την ανακήρυξη όμως του Τούρκικου Συντάγματος (Ιούλιος 1908) αμνηστεύθηκε και εγκαταστάθηκε στη Βίγλιστα.
Στη Βίγλιστα είχε ιδρυθεί την εποχή εκείνη μία νεοτουρκική λέσχη με την ονομασία "Τζεμιέτ", που εκτός από τους άλλους σκοπούς της, είχε προγραμματίσει και τη δολοφονία του Λάκη Νταηλάκη.
Έτσι, στις 16 Φεβρουαρίου 1909 ο διοικητής της Αστυνομίας Βίγλιστας Λουτφέ μπέης, κάλεσε το Νταηλάκη στο Γραφείο του, λέγοντάς τον πως δύο φορές τη βδομάδα θα πρέπει να δίνει στην Αστυνομία το παρόν.
O Νταηλάκης που θεώρησε παράνομη τη διαταγή του διοικητού της Αστυνομίας, διαμαρτυρήθηκε στον Καϊμακάμη (Έπαρχο), γιατί όπως είπε, για το αδίκημα που καταδικάστηκε, αμνηστεύθηκε.
H επιτροπή αγώνα όμως του Άργους Ορεστικού που έμαθε, τι ζητούσε η Τούρκικη Αστυνομία απ' το Νταηλάκη στη Βίγλιστα, τον ζήτησε στην πόλη τους για καλύτερη ασφάλεια.
Αλλά όπως στη Βίγλιστα, έτσι και στο Άργος Ορεστικό η Τούρκικη Αστυνομία ζήτησε να δίνει το παρόν και σ' αυτή. Μεγάλη μάλιστα φιλοφρόνηση έδειξε σ' αυτόν ο Τούρκος Αστυνόμος του Άργους Ορεστικού, ο οποίος κάμνοντας πως τάχα ενδιαφέρεται για την ασφάλειά του, ρώτησε να μάθει που θα διανυκτερεύσει στο Άργος Ορεστικό, που πήγε για να μείνει.
Τις φιλοφρονήσεις όμως του Τούρκου Αστυνόμου υποψιάστηκε ο Νταηλάκης και δήλωσε πως θα διανυκτερεύσει στο ξενοδοχείο του Φλόκα.
Κι ο Τούρκος Αστυνόμος που ήθελε να εξοντώσει το Νταηλάκη, έστειλε με πολιτική περιβολή το βράδυ της ημέρας εκείνης στο ξενοδοχείο 4 Τούρκους χωροφύλακες, που μιλούσαν και τη Βουλγαρική γλώσσα, και όταν παρουσιάστηκαν σαν πελάτες στο ξενοδοχείο, άρχισαν να περνούν απ' τα δωμάτια, τάχα πως διάλεγαν σε ποιο απ' αυτά να μείνουν, ενώ σκοπός τους ήταν, να βρουν σ' ένα απ' αυτά το Νταηλάκη.
Δεν πέτυχαν όμως στο σκοπό τους, γιατί ο Νταηλάκης νωρίς έφυγε απ' το Άργος και σαν έφτασε στα Ελληνοτουρκικά σύνορα, έγραψε στο μουντίρη (υποέπαρχο) του Άργους Ορεστικού τα παρακάτω: "-Κηρύξατε το Σύνταγμα κι ενώ απ' το ’να μέρος μας δώσατε αμνηστία, απ' τ' άλλο ιδρύσατε το "Τζεμιέτ" για να μας σκοτώνετε. Το πρόγραμμά σας είναι Τούρκικο, βάρβαρο. Το πολύ - πολύ θα σκοτώσετε καμιά πεντάδα από μας όμως όλοι οι άλλοι εμείς θα βγούμε στα βουνά ".
Κι αφού ο Νταηλάκης τόσους αγώνες έκαμε κατά Τούρκων και Βουλγάρων στο Μακεδονικό αγώνα της Δυτικής Μακεδονίας, απ' τον οποίο και επέζησε η μοίρα του φαίνεται φθόνησε τη δόξα του. Έτσι, στις 5 Οκτωβρίου 1941 σκοτώθηκε ανάμεσα στα χωριά Κορομηλιά και Λεύκη της Καστοριάς από Βουλγάρους, που ήταν όργανα του Κάλτσεφ, Βουλγάρου συνδέσμου του Γερμανικού Φρουραρχείου.
Το Βορειοηπειρώτη αυτόν Μακεδονομάχο τίμησε η Καστοριά, στήνοντας την προτομή του στη Θέση "ΜΥΛΟΙ" που βρίσκεται στην είσοδό της απ' τα N.Δ. Παράλληλα όμως τίμησε τη μνήμη του κι ο Κρητικός, Παύλος Γύπαρης, αφιερώνοντας σ' αυτόν τους παρακάτω στίχους:
Λάκης Νταηλάκης έδρασε, δε λύγισε κεφάλι
γιατί δεν τον μαστίγωνε ποτέ τον φόβου η ζάλη.
Με Θάρρος και παλληκαριά ετήρησε τον όρκο
κατ πλήρωσαν οι Βούλγαροι το αίμα τον με τόκο.
Ένας αδελφός του Λάκη, ο Γιάννης στην εποχή της εχθρικής Κατοχής (1941-1944) φυλακίστηκε 8 μήνες απ' τους Ιταλούς. Στις 21 Μαρτίου 1943 σκοτώθηκε απ' τους ΕΛΑΣίτες. Και δεν έφτασε μόνο αυτό το κακό για την οικογένεια του Γιάννη Νταηλάκη. Τη μέρα που ο πατέρας παράδινε την ψυχή του στο Θεό, την ίδια ακριβώς μέρα οι Ιταλοί ντουφέκιζαν και το γιό του Μανώλη, μαθητή του Γυμνασίου, ενώ ένα άλλο γιό του, το Δημήτρη σκότωσαν οι Ελλασίτες στις 15 Αυγούστου 1945, για να ξεκληριστεί έτσι όλη σχεδόν η οικογένεια του αδελφού του Λάκη Νταηλάκη, Γιάννη.

1. Διευκρινίζεται ότι γεννήθηκε στο Βερνίκι Βιγλίστης της επαρχίας Κορυτσάς περιοχή της Μακεδονίας. Συνεπώς είναι Μακεδών και όχι Βορειοηπειρώτης.

Ακολουθεί απόσπασμα από το βιβλίο "Ο καπετάν Λάκης" του Συλλόγου "Φίλοι Μουσείου Μακεδονικού Αγώνος Νομού Καστοριάς" εκδ. 2000

...
O Λάκης συνέχισε την πατριωτική του δράση και μετά τη λήξη του Μακεδονικού Αγώνα (1908), οργώνοντας τη Δυτ. Μακεδονία και την περιοχή της Κορυτσάς με το Σώμα του, μετά από οδηγίες των Επαναστατικών Κέντρων των Αθηνών, της Κορυτσάς και τον Μοναστηρίου, από το 1909 ως το 1912.
Το 1940 κι ενώ βρισκόταν στην προχωρημένη ηλικία των 60 χρόνων, πρόσφερε και πάλι τις υπηρεσίες του υπηρετώντας στο Στρατηγείο της ΙΧ Μεραρχίας.
Το 1924, όταν το χωριό Βερνίκι παραχωρήθηκε με τα δεκατέσσερα χωριά στην Αλβανία, ο Λάκης με τον αδελφό του Γιάννη, Ο οποίος για το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ήταν υπαρχηγός τον, εγκαταστάθηκαν στην Κορομηλιά Καστοριάς. H υπηρεσία εποικισμού τους παραχώρησε το σχετικό αγροτικό Κλήρο.
Όταν οι Γερματοϊταλοί υποδούλωσαν την Ελλάδα, πολλοί συμβούλεψαν τα δύο αδέλφια να φύγουν στην Αθήνα, επειδή εμφανίστηκε στην περιοχή η βουλγαρική οργάνωση "ΟΧΡΑΝΑ", η οποία είχε ως πρώτο στόχο την εξόντωση των Μακεδονομάχων. Τα δύο αδέλφια όμως θεώρησαν ντροπή να εγκαταλείψουν την επαρχία σε εποχή κρίσιμη, όπου οι Βούλγαροι εκτραχηλισμένοι, πολλαπλασίαζαν χωρίς αρχή και τέλος τις προκλήσεις και τις αυθάδειές τους, κι είχαν σκοπό τους να ιδρύσουν και πάλι εθνικές ομάδες. Δυστυχώς τα σχέδιά τους έμειναν απραγματοποίητα, γιατί δολοφονήθηκαν από τους εχθρούς της Πατρίδας, όπως περιγράφεται παρακάτω:
Στις 5 Οκτωβρίου του 1941, ο Λάκης Νταηλάκης δολοφονήθηκε μεταξύ Κορομηλιάς και Λεύκης Καστοριάς, από βουλγαρική ομάδα, την οποία είχε οργανώσει το Κομιτάτο της Σόφιας κι ο ξακουστός για τη δράση του στο ΕΑΜ - ΣΝΟΦ Τερπόφσκι ή Ζησιάδης από το Δενδροχώρι (ηγετικό στέλεχος των Βουλγάρων και K.K.E., στενός συνεργάτης του υπολοχαγού του Βουλγαρικού Στρατού Κάλτσεφ¹ ). O αδελφός του Γιάννης είχε φυλακιστεί στην Αθήνα 8 μήνες από τους Ιταλούς, στους οποίους τον είχε καταδώσει η "ΟΧΡΑΝΑ".
Την 21η Μαρτίου του 1943, ο Γιάννης Νταηλάκης, αμέσως μόλις αφέθηκε από τις φυλακές, σφάζεται με τον αγριότερο τρόπο στη Λάγκα Καστοριάς από τμήμα του ΕΛΑΣ - ΣΝΟΦ με αρχηγό πάλι τον περιβόητο Τερπόφσκι, αρχηγό της ΣΝΟΦ και θερμό στέλεχος τον ΕΛΑΣ.
Αυτόπτες μάρτυρες διηγούνται πως, την ώρα που τον χτυπούσαν με πέτρες, ξύλα και μαχαίρια, Ο Γιάννης Νταηλάκης, φώναξε στους δήμιους:
“-Βαράτε σκυλιά. H Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει. θα τα πληρώσετε μια μέρα ".
Την ίδια μέρα, στην Καστοριά, οι Ιταλοί, μετά από σύσταση των Βουλγαροκομιτατζήδων (ΟΧΡΑΝΑ), τουφεκίζουν το γιο του Εμμανουήλ Νταηλάκη, μαθητή τον γυμνασίου. (Καταφαίνεται πλήρως η συνεργασία ΣΝΟΦ και Βουλγαροκομιτατζήδων).
Στις 15 Αυγούστου 1943 συλλαμβάνεται από τμήματα τον ΕΛΑΣ - ΣΝΟΦ, ο δεύτερος και τελευταίος γιος τον Γιάννη Νταηλάκη Δημήτριος. Δοκιμάζει την ίδια φριχτή τύχη με τον πατέρα του και δείχνει στωικό ηρωισμό, ίδιο μ' εκείνον του πατέρα του.
Η χήρα του Ιωάννη Νταηλάκη πεθαίνει λίγο αργότερα από κακώσεις και κακουχίες. Η οικογένεια ολάκερη μαρτύρησε.
Αυτό είναι το φρικτό τέλος της ηρωικής οικογένειας Λάκη και Γιάννη Νταηλάκη.

Ο καπετάν Λάκης Νταηλάκης (καθιστός, τρίτος από δεξιά)

με το σώμα του.

Από τη μεγάλη αυτή και ηρωική οικογένεια σώθηκαν η χήρα του Νικολάου (Λάκη) Νταηλάκη, η οποία κατόρθωσε να ξεφύγει και να κρυφτεί στην Καστοριά και τα τρία παιδιά του καπετάν Λάκη, ο Ευστράτιος, η Θωμαή και η Αντωνία. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο γιος του, Ευστράτιος, το 1943 κι ενώ ήταν μαθητής γυμνασίου, πιάστηκε από τους Βουλγαροκομιτατζήδες, μαζί με τον ξάδελφό του Εμμανουήλ Νταηλάκη, αλλά κατόρθωσε να δραπετεύσει και στη συνέχεια, μετά από πολλές ταλαιπωρίες, κατάφερε να φτάσει στην Ήπειρο, όπου κατατάχθηκε στις Εθνικές Ομάδες του Ναπ. Ζέρβα και υπηρέτησε μέχρι το τέλος με τον απονεμηθέντα βαθμό τον εφ. Ανθυπολοχαγού.

Στις 27-8-1960, προς τιμήν του Μακεδονομάχου Οπλαρχηγού Α' τάξεως Λάκη Νταηλάκη στήθηκε προτομή του στην είσοδο της πόλης της Καστοριάς.

1. Γνωστός από τη δίκη Ραβάλη - Κάλτσεφ, καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε. Ήταν ιδρυτής της ΟΧΡΑΝΑ (= προσωπική τον αστυνομία) και των Ομάδων (Γκρούπες) Βουλγαροκομιτατζήδων συνεργατών των Ιταλογερμανών, με κύρια αποστολή την εξόντωση των Μακεδονομάχων.

ΛΑΚΗΣ ΝΤΑΗΛΑΚΗΣ

(Από το βιβλίο “Δάφνες της Μακεδονίας”, εκδ. 1969, Νανάς Π. Κοντού).

Ήρωα αρχηγέ μπήκες στον αγώνα εικοσάχρονο παιδί

φυλακίστηκες για τον θάνατο τον τύραννου Ντεμίρ - Αγά.

Αγωνιζόσουνα για τα μεγάλα σύμβολα της φυλής

με πίστη και αυτοθυσία στο θλιμμένο

Βερνίκι και στη Βίγλιστα.

Τα βογγητά των σκλαβωμένων σου έγιναν σκαλί

δύναμης, θεμέλιωσαν Ναό αόρατο στην ψυχή σου

που σ' οδήγησε να δεις φανερά τη δολοφονική

μάσκα των Βουλγάρων, Αλβανών και Ρουμάνων.

Κληρονόμησες την ανδρεία τον πάππου σου αρματολού,

ο καυτός αγέρας του μίσους των εχθρών σ' έφερε ήρωα

πολεμιστή στο πλευρό του Κώτα κι αργότερα στο σώμα σου,

παλεύοντας στο καμίνι της σκλαβιάς η ψυχή σου

στην Καστοριά, Ζαγορίτσιανη και στο ηρωικό Αργος Ορεστικό...

Γλύτωσες τις ενέδρες των Βοεβόδων Κλάσιεφ και Τσακαλάρωφ

όχι όμως του ληστή Ρουμάνου Κατσάμακα που σε φυλάκισε.

Ελευθερώθηκες το 1908 με το Νεοτουρκικό Σύνταγμα.

Βάδιζες στη θρυλική πορεία, έμελε το ηρωικό σου σώμα

ν' αγκαλιάσει το ελεύθερο χώμα της Μακεδονίας με αγάπη...

1941 οι Βούλγαροι σε δολοφόνησαν,

πέθανες ευτυχισμένος αφού το στεφάνι του αγώνα σου

στεφάνωσε τη Νίκη της Ελλάδας.

Γενναίε Μακεδονομάχε η οικογένειά σου

σωστή εκατόμβη στον αγώνα!

Η Βοσκοπούλα. Δημοτικό τραγούδι

2011-07-17T22:19:00.000-07:00

Η Βοσκοπούλα

Μια βοσκοπούλα αγάπησα,
μια ζηλεμένη κόρη
μα την αγάπησα πολύ
κι ήμουν αλάλητο πουλί
κι ήμουν αλάλητο πουλί,
δέκα χρονών αγόρι.

Μια μέρα που καθόμασταν
στα χόρτα τ' ανθισμένα
Μαριώ της λέω σ' αγαπώ,
μα ντρέπομαι να σου το πω
μα ντρέπομαι να σου το πω,
τρελαίνομαι για σένα.

Από τη μέση μ' άρπαξε,
με φίλησε στο στόμα
και μου 'πε μ' αναστεναγμό,
για της αγάπης τον καημό
για της αγάπης τον καημό,
είσαι μικρός ακόμα.
.......

Μεγάλωσα και τη ζητώ,
μα ήταν αλλού η καρδιά της
μα εγώ ποτέ μου δεν ξεχνώ,
το γλυκοφίλημά της
μα εγώ ποτέ μου δεν ξεχνώ
το γλυκοφίλημά της.

ΟΙ ΜΑΚΕΔΟΝΕΣ σε στιγμές περηφάνιας και ΛΕΒΕΝΤΙΑΣ

2011-07-14T13:23:00.000-07:00

Ολοκληρώθηκε με πολύ μεγάλη επιτυχία το Παμμακεδονικό Αντάμωμα Συλλόγων στη Σιταριά Φλώρινας, την Παρασκευή και το Σάββατο 8 και 9 Ιουλίου, που διοργανώθηκε από τους Νέους Ορίζοντες. 400 χορευτές γέμισαν με την ζωντάνια τους και την ομορφιά τους , τους δρόμους και την πλατεία του χωριού, αφήνοντας άριστες εντυπώσεις στους πάμπολλους επισκέπτες από όλη την περιοχή.
Οι νέοι της Μακεδονίας ξέρουν ότι Μακεδονία=Ελλάδα και είμαστε πολύ περήφανοι για αυτό!

Παμμακεδονικό Αντάμωμα Συλλόγων στη Σιταριά Φλώρινας

2011-07-09T23:32:00.000-07:00

Ολοκληρώθηκε με πολύ μεγάλη επιτυχία το Παμμακεδονικό Αντάμωμα Συλλόγων που έγινε στη Σιταριά Φλώρινας, την Παρασκευή και το Σάββατο 8 και 9 Ιουλίου και διοργανώθηκε από τους Νέους Ορίζοντες. 400 χορευτές γέμισαν με την ζωντάνια τους και την ομορφιά τους, τους δρόμους και την πλατεία του χωριού, αφήνοντας άριστες εντυπώσεις στους πάμπολλους επισκέπτες από όλη την περιοχή. Μετά το πέρας του ανταμώματος η βραδιά συνεχίστηκε με παραδοσιακό γλέντι με την ορχήστρα “ΤΟΠΙΚΟΣ ΗΧΟΣ”. Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια στους Νέους Ορίζοντας για την όμορφη εκδήλωση που διοργάνωσαν και που ευελπιστούμε να γίνει δεσμός στην περιοχή.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΒΙΤΗΣ ΨΕΥΔΩΝΥΜΟ ΑΡΑΠΑΚΗΣ, ΑΡΧΗΓΟΣ ΣΩΜΑΤΟΣ - ΙΔΙΩΤΗΣ

2011-07-01T03:53:00.000-07:00

Γεννήθηκε το 1883, στην περιοχή Ανωπόλη Χανίων - Κρήτης. Οπλίτης στο σώμα του Καούδη, στην περιοχή Φλώρινας και Καστοριάς και στο σώμα του Παύλου Μελά μαζί με άλλους Κρητικούς. Το 1904 η παρουσία του ισχυρότατου σώματος του Μελά είχε προκαλέσει κλίμα τρόμου στις τάξεις των βουλγαρικών ομάδων. Το Φεβρουάριο του 1905 αναχώρησε για την Αθήνα, για να επιστρέψει λίγο αργότερα. Παρά τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες του 1905 και τις σημαντικές ελλείψεις που αντιμετώπιζαν οι Έλληνες αντάρτες συνέχιζαν με ακαταπόνητο ζήλο την δράση τους, η οποία κορυφώθηκε στα τέλη του Μαρτίου με την φοβερή επιχείρηση της Ζαγορίτσανης (Βασιλειάδα Καστοριάς), όπου αιφνιδίασαν τους Βουλγάρους προκαλώντας τεράστιες απώλειες. Ένας από τους πρωταγωνιστές της επιχείρησης και ο Ιωάννης Καραβίτης, ο οποίος στη συνέχεια προωθήθηκε ως αυτόνομος οπλαρχηγός στην περιοχή Μοριχόβου, όπου κατάφερε σημαντικά πλήγματα σε ανοιχτές αναμετρήσεις με βουλγαρικές συμμορίες. Τον Ιούλιο του 1905 μαζί με το σώμα Μακρή εκτέλεσαν 17 εξαρχικούς στο χωριό Κλαδοράχη, γεγονός που προκάλεσε προστριβές με το Προξενείο Μοναστηρίου και καθοδήγησε τελικά στην προσωρινή απομάκρυνσή του από την Μακεδονία. Επανήλθε στη Μακεδονία και στο Μορίχοβο τον Ιούλιο του 1906 και μαζί με άλλους γενναίους και παράτολμους Κρητικούς ενσάρκωσαν την εμπροσθοφυλακή της Ελληνικής Αντίστασης στο Βόρειο Μακεδονικό χώρο. Από χωριό σε χωριό και από σπίτι σε σπίτι μετακινούνταν ακατάπαυστα, για να αποφεύγουν τα χτυπήματα του εχθρού και να τον αιφνιδιάζουν. Λίγες μέρες μάλιστα μετά την επιστροφή του στη Μακεδονία επιτέθηκε με το σώμα του Νικολούδη εναντίον της Κέλλης. Πέρασε το χειμώνα του 1906 -1907 στη Μακεδονία, συνεργαζόμενος με τον Βάρδα, για να επιστρέφει στην Αθήνα το Μάρτιο του 1907. Τον Νοέμβριο επανεμφανίστηκε στην περιοχή Περιστερίου και αργότερα (Μάρτιος 1908) στο Μορίχοβο, όπου πέτυχαν μαζί με άλλες ομάδες της περιοχής ν' αποδυναμώσουν και να εξουδετερώσουν τους βουλγαρικούς πυρήνες σε διάφορα χωριά του βόρειου τμήματος του. Στο Μορίχοβο παρέμεινε ως γενικός διοικητής μέχρι το Νεοτουρκικό Κίνημα του 1908. Λίγες μέρες νωρίτερα (8-7) κατανίκησε ενωμένες βουλγαρικές συμμορίες στην μάχη της Πιπερίτσας. Το Νοέμβριο του 1908 αναχώρησε με το Βολάνη με το ατμόπλοιο "Θεσσαλία", με προορισμό την Μακεδονία. Το καλοκαίρι του 1909 αναφέρουν, τουρκικές εκθέσεις, εισβάλλει με αντάρτες στη Μακεδονία και στις αρχές του Οκτωβρίου του 1912 έδρασε και πάλι στο χώρο της Δυτικής Μακεδονίας με άλλους Κρητικούς οπλαρχηγούς, (Γεώργιος Δικώνυμος Μακρής, Ευθύμιος Καούδης, Ηλίας Δεληγιαννάκης). Πολέμησε και για την ανεξαρτησία της Β. Ηπείρου το 1914. Πέθανε στην Αθήνα την 29-10-1949 και κηδεύτηκε με τιμές στρατηγού. Έξι μήνες πριν το θάνατό του εισήχθη στη Σχολή Ευελπίδων μάθημα ανορθόδοξου πολέμου, με τίτλο: "Τακτική Καραβίτη".

Εργασία του 2ου Δημοτικού Σχολείου της Φλώρινας με θέμα τα αγάλματα της Πόλης, 5/6/1996

ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΟΠΛΑΡΧΗΓΟΣ Α ΤΑΞΕΩΣ - ΙΔΙΩΤΗΣ

2011-06-26T23:08:00.000-07:00

Γεννήθηκε στο Μοναστήρι. Μικρός ακόμα ακούγοντας τα λόγια των μεγαλυτέρων με το αδάμαστο ελληνικό φρόνημα αποφάσισε να προσφέρει τη ζωή του στον αγώνα. Κι έτσι βρέθηκε ο πρώτος εκδικητής του Μοναστηρίου. Τα βιβλία που μιλούν γι° αυτόν αναφέρουν καθημερινά επεισόδια αυταπάρνησης και ηρωισμού, τις περισσότερες φορές μέσα στις φωλιές των Βουλγάρων και μέσα σε στρατοκρατούμενες περιοχές, πρόσφεραν πολλά σ' εκείνο το μεγάλο και ωραίο αγώνα. Η τόλμη του, που έφτανε στα όρια της παραφροσύνης, η περιφρόνηση προς τους φονιάδες, η όρθια και φανερή στάση διέγραφαν αδρά την προσωπικότητα του Μακεδονομάχου. Το 1904 ανήκε στο σώμα του Κώττα και το 1905 εντάχθηκε στο σώμα του Καραβίτη και τον Ιούλιο του ιδίου χρόνου σημείωσαν μεγάλη νίκη στη Κλαδοράχη της Φλώρινας, καταφέρνοντας να διαλύσουν το σώμα του βοεβόδα Ναούμ. Αργότερα πέρασε στο σώμα του Ρουπακά. Ελαβε μέρος σε σύγκρουση με συμμορία Τουρκαλβανών κοντά στη Δόιρδα της Βορείου Ηπείρου και στη μάχη της Φτελιάς Καστοριάς, όπου εξοντώθηκε ο κομιτατζής Κορσατώφ. Στα 1907 χωρίστηκε από το σώμα του Ρουπακά για να συνεχίσει τον αγώνα με το δικό του σώμα στην περιοχή Μοναστηρίου. Στις 22 Σεπτεμβρίου του ιδίου χρόνου μαζί με τον Παύλο Γύπαρη οργάνωσαν συντονισμένη επίθεση στο Σμάρδεσι (Κρυσταλοπηγή) και πέτυχαν να κυκλώσουν τους κομιτατζήδες. Παρόλη την αμείλικτη τουρκική καταδίωξη, που άρχισε τα τέλη του 1906 αλλά και την οικονομική εξάντληση του χριστιανικού στοιχείου του Μακεδονικού χώρου, οι ελληνικοί αιφνιδιασμοί συνεχίστηκαν και επεκτάθηκαν. Στο Μορίχοβο οι οπλαρχηγοί Καραβίτης, Νικολούδης, Ζώης, Βολάνης κ.α. μαζί με τον Καπετάν Στέφο συγκροτούσαν τα ισχυρότερα ερείσματα της ένοπλης ελληνικής αντίστασης. Στον πόλεμο του 1912 πολέμησε ως επικεφαλής προσκόπων - όπως αποκλήθηκαν οι Μακεδονομάχο! για να πολεμήσουν στα μετώπισθεν του εχθρού - κι απελευθέρωσε εν ονόματι της Ελλάδας τα χωριά Αναρράχη, Εμπόριο της Πτολεμαΐδας, υψώνοντας παντού την Ελληνική σημαία. Μετά την απελευθέρωση, εγκαταστάθηκε στη Φλώρινα. Το Φεβρουάριο του 1914 ξεκίνησε απ' τη Φλώρινα με 40 άντρες για τη Βόρεια 'Ηπειρο. Τον είχε καλέσει για βοήθεια η "Προσωρινή Επιτροπή". Εγκατέστησε το στρατηγείο του στο Γιαννοχώρι και κατόρθωσε να ξεσπιτώσει όλα τα χωριά του ανατολικού Γράμμου. Στο μεσοπόλεμο έδρασε και πάλι ως αρχηγός ένοπλης ομάδας εναντίον των κομιτατζήδικων ομάδων που εισέβαλαν στη Δυτική Μακεδονία. Στον ελληνοϊταλικό πόλεμο διακρίθηκαν μαζί με το γιο του Επαμεινώνδα στη μάχη Φαρδυκάμπου Σιατίστης. Στην κατοχή του Β' Παγκοσμίου Πολέμου συμμετείχε στην Εθνική Αντίσταση. O Καπετάν Στέφος, βλέποντας την επιρροή των κομιτατζήδων πήρε το γιό του Επαμεινώνδα Γρηγορίου, ένα αγγελόμορφο παλικάρι, τεταρτοετή της Σχολής Ευελπίδων και φοιτητή στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 4-5 ενωματάρχες και τον αεροπόρο Καντύλη και τράβηξε για τη γνώριμη του Βλάστη. Εκεί συνάντησε άντρες του ΕΜΑΣ και τους παρέδωσε με όλη του την καρδιά, όπως είπε, το γιό του Επαμεινώνδα. Κατατάχτηκαν όλοι που τον ακολουθούσαν. O ίδιος δεν μπορούσε πια, γιατί τα χρόνια είχαν περάσει. Στις 24 Μαϊου 1943 τον κάλεσαν οι "νέοι αντάρτες" για σύσκεψη στο Σισάνι Βόιου και τον δέχτηκαν με πολλές τιμές κα περιποιήσεις. Την άλλη μέρα τον σκότωσαν με πέτρες και ξύλα. Στους κατάπληκτους χωρικούς, που άρχισαν να διαμαρτύρονται, είπαν ότι κατάδωσε τον Μόδη στους Γερμανούς. Την ίδια μέρα κατέσφαξαν και τον γιό του. Η ζωή του Στέφανου είχε δεθεί άρρηκτα με τη μακεδονική ιστορία του αιώνα μας. Υπήρξε πολυτάραχη και μαρτυρική, ηρωϊκή και τραγική. Έτσι όπως γράφτηκε από αιώνες η μοίρα της Μακεδονίας μας.

Εργασία του 2ου Δημοτικού Σχολείου της Φλώρινας με θέμα τα αγάλματα της Πόλης, 5/6/1996

ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΖΩΗΣ. ΟΠΛΑΡΧΗΓΟΣ Β' ΤΑΞΕΩΣ – ΙΔΙΩΤΗΣ

2011-06-24T05:56:00.000-07:00

Γεννήθηκε στο Μοναστήρι το 1869. Σύστησε σώμα από ντόπιους αντάρτες με δικαιοδοσία στην περιοχή Μοριχόβου και Κέλλης Φλώρινας το Σεπτέμβριο του 1904. Ήταν ο πρώτος καπετάνιος, που φάνηκε και σχημάτισε μία μικρή ένοπλη ομάδα προστασίας στην περιοχή και είχε εμπνεύσει απαράμιλλο θάρρος στους κατοίκους της περιοχής, που αν και μιλούσαν το γνωστό σλαβόμορφο ιδίωμα δεν υπήρχαν καλύτεροι Έλληνες από αυτούς. Την άνοιξη του 1905 ήρθαν ο Χρ. Τσολοκόπουλος (Καπετάν Ρέμπελος) και ο Καπετάν Φωτάκης και ένωσαν τις δυνάμεις τους. Ήταν στο Μορίχοβο, και ως το 1904 ο Κώττας στα Κορέστια. Στα 1907 ήταν οπλαρχηγός του σώματος του Μήτσου Γκούρα. Στον πρώτο Βαλκανικό πόλεμο καταδίωξε τον Τούρκο λήσταρχο Αρίφ και μπήκε στη Σιάτιστα προπομπός του Ελληνικού στρατού. Το 1912 ο Αντώνιος Ζώης με το σώμα του έστησε την Ελληνική σημαία στο Μορίχοβο και το απελευθέρωσε εν ονόματι της Ελλάδας. Μαζί του και ο Τσίτσιος και ο Μπραγιάννης. Αναγκάστηκαν και οι Σέρβοι να παραδεχτούν την ελληνική κυριαρχία. Τα άτυχα όμως χωριά του Μοριχόβου ανταλλάχτηκαν το 1913 με άλλα του κάμπου της Φλώρινας, που είχαν καταλάβει οι Σέρβοι. Ήταν ο καλός παιδονόμος των μαθητών στην δεκαετία του. O Αντώνιος Ζώης αυτοκτόνησε σε ηλικία 72 ετών, όταν είδε τα γερμανικά άρματα να γεμίζουν τον τόπο, στο χωριό Φλάμπουρο Φλώρινας, τον Απρίλιο του 1941.

Εργασία του 2ου Δημοτικού Σχολείου της Φλώρινας με θέμα τα αγάλματα της Πόλης, 5/6/1996

Σύντομο χρονικό της ιστορικής πορείας της τοπικής παιδείας με κεντρικό άξονα το Δημοτικό Σχολείο Αρμενοχωρίου Φλώρινας.

2011-06-22T05:59:00.000-07:00

Μέχρι το 1912 η λειτουργία του σχολείου βρισκόταν στη σκιά. Την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν κανονικά σχολεία. Οι δάσκαλοι είχαν περιορισμένη γενική εκπαίδευση, τους έλειπε και η στοιχειώδης παιδαγωγική κατάρτιση. Τα κορίτσια δεν φοιτούσαν στο σχολείο. Από τα αγόρια φοιτούσαν μόνο εκείνα των οποίων οι γονείς έδειχναν κάποιο ενδιαφέρον για την εκπαίδευση των παιδιών τους. Τα παιδιά τα χρειάζονταν οι γονείς συνήθως για τις γεωργικές εργασίες. Κανονικά μόνο στη διάρκεια του χειμώνα έμεναν μερικά παιδιά ελεύθερα για το σχολείο. Για το λόγο αυτό το σχολείο λειτουργούσε λίγους μήνες μόνο τον χειμώνα, συνήθως από το Νοέμβριο μέχρι τα τέλη Μαρτίου. Μετά την απελευθέρωση, από το 1912 και έπειτα, αρχίζει να παρατηρείται αισθητή βελτίωση της οργάνωσης και λειτουργίας του σχολείου. Ο δάσκαλος τώρα πληρώνεται από το Κράτος, το οποίο έχει αναλάβει και την ευθύνη για την οργάνωση και λειτουργία των σχολείων και την εκπαίδευση των δασκάλων. Με την πάροδο του χρόνου γίνεται υποχρεωτική η φοίτηση για όλα τα παιδιά ηλικίας 6 έως 14 χρόνων. Έτσι άρχιζε σιγά - σιγά να γίνεται δεκτή η άποψη ότι οι σχολικές γνώσεις μπορούσαν να βοηθούν τους μαθητές να ανταποκρίνονται καλύτερα στις απαιτήσεις της ζωής. Το ενδιαφέρον όμως της πλειονότητας των γονέων για την εκπαίδευση των παιδιών τους παρέμενε για πολλά χρόνια περιορισμένο. Κατά τη γνώμη τους τα παιδιά Θα έπρεπε να βοηθούν σε όλες τις εργασίες του σπιτιού. Γι' αυτό και πολλοί Θεωρούσαν τη φοίτηση στο σχολείο ως απώλεια χρόνου εργασίας. Για πολλές δεκαετίες μετά την απελευθέρωση η έννοια της υποχρεωτικής εκπαίδευσης συνέχιζε να αποτελεί πρόβλημα, το οποίο ήταν εμπόδιο σοβαρό για την κανονική λειτουργία των σχολείων.

Η ιστορία του Δημοτικού Σχολείου Αρμενοχωρίου αρχίζει αρκετά χρόνια πριν από την απελευθέρωση της Μακεδονίας και συγκεκριμένα από το 1880. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που περιέχονται σε χειρόγραφο κείμενο που συντάχθηκε το 1945 από τους δασκάλους του σχολείου Παναγιώτη Ρόσιο, Ιωάννη Κίττο, Όλγα Παπαδοπούλου και Αγγέλα Κριμίζογλου με τον τίτλο Ιστορία του Αρμενοχωρίου (4 -12 -1945). Στο κείμενο αυτό αναφέρεται ανάμεσα σε άλλα ότι « η λειτουργία των ελληνικών σχολείων ανάγεται εις πολλά έτη προ της απελευθερώσεως της Μακεδονίας. Εις τα Σχολεία ταύτα εδιδάσκοντο μόνον η Γραφή και η ανάγνωσις των Ελληνικών Γραμμάτων... Διδάσκαλοι διδάξαντες προ του 1912 εις τα σχολεία ταύτα.» ήσαν οι παρακάτω:

1. Πανόφτσης Στογιάννης, από την Ιτιά..........................1880 -1885

2. Παπαϊωάννης Πρόϊτσης, από το Αρμενοχώρι,...........1885 -1890

3. Ηλίας Γρουϊος, από το Αρμενοχώρι............................1890 -1892

4. Αθανάσιος Γιαννόπουλος, από το Μεσονήσι...........1892 -1893

5. Παπαδημήτριος Σταμπουλής, από τη Σκοπιά...........1893 -1895

6. Ιωάννης Ανδρέου, από τα Άλωνα...............................1896 -1900

7. Πέτρος Χρίστου, από την Αγία Παρασκευή................1900 -1902

8. Ιωάννης Θεοδοσίου από τη Φλώρινα.........................1902 -1904

9. Δύο διδάσκαλοι από τους Πύργους Πτολεμαΐδας ...1904 -1910

10. Πέτρος Βασιλείου από το Μοναστήρι.......................1910 -1912

Ως διδακτήριο για το ελληνικό σχολείο χρησιμοποιήθηκε κτίρια, το οποίο είχε κτιστεί με έξοδα της Εκκλησίας του χωριού. Το σημερινό Δημοτικό Σχολείο ιδρύθηκε το 1913. Το κανονικό διδακτήριο, όπως αναφέρεται σε επίσημο έγγραφο του Εποικισμού Φλωρίνης, «εκτίσθη υπό της Κοινότητος άνευ ουδεμιάς κρατικής αρωγής το 1924», με εισφορές και προσωπική εργασία των κατοίκων και εξυπηρέτησε τις ανάγκες του σχολείου για τριάντα και πλέον χρόνια. Στις αρχές, όταν ο αριθμός των μαθητών δεν ήταν πολύ μεγάλος, οι διαθέσιμοι χώροι του κτιρίου εξυπηρετούσαν κανονικά τις λειτουργικές ανάγκες του σχολείου. Αργότερα, όταν ο αριθμός των μαθητών αυξήθηκε και οι χώροι δεν επαρκούσαν χτίστηκε (1957 - 1961), με εισφορές των κατοίκων και με την ενίσχυση εκ μέρους του Κράτους σε οικόπεδο που παραχωρήθηκε από την Κοινότητα, το σημερινό διδακτήριο. Την ίδια εποχή χτίστηκε, στον ίδιο αύλειο χώρο και το κτίριο του Νηπιαγωγείου, στο οποίο στεγάζεται σήμερα το διθέσιο Νηπιαγωγείο Αρμενοχωρίου.
Στην πορεία του χρόνου, σε καιρούς ειρηνικούς και μέσα στη δίνη των πολεμικών γεγονότων που έπληξαν κατά καιρούς τη χώρα μας, η λειτουργία ταυ σχολείου συνεχιζόταν χωρίς μεγάλες διακοπές. Σε όλο αυτό το διάστημα το σχολείο λειτούργησε ως παράγων μόρφωσης και πολιτισμού και συνετέλεσε πολύ Θετικά στην πρόοδο και την ανύψωση του μορφωτικού επιπέδου των κατοίκων. Χάρη στη λειτουργία του σχολείου περιορίστηκε στο ελάχιστο ο αριθμός των αναλφαβήτων κατοίκων του χωριού. Το ποσοστό των αναλφαβήτων, ενώ το 1922 ήταν πάνω από 60%, σήμερα έπαυσε να αποτελεί πλέον πρόβλημα σοβαρό. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι εδώ και αρκετά χρόνια όλα τα παιδιά, αγόρια και κορίτσια, αφού ολοκληρώσουν τη φοίτησή τους στο Δημοτικό Σχολείο, εγγράφονται στο Γυμνάσιο και μετά συνεχίζουν, οι περισσότεροι στο Λύκειο με σκοπό την εισαγωγή τους σε Ανώτατες Σχολές.. ενώ άλλοι κατευθύνονται προς την Επαγγελματική Εκπαίδευση. Επιβεβαίωση απτή της συμβολής του σχολείου στην μορφωτική ανάπτυξη των κατοίκων γενικά του χωριού αποτελεί ο μεγάλος σχετικά αριθμός των πτυχιούχων διαφόρων πανεπιστημιακών Σχολών.
Το σχολείο σήμερα λειτουργεί ως 6/Θέσιο με 80 μαθητές. Παράλληλα με τη λειτουργία του ημερήσιου Δημοτικού Σχολείου και με σκοπό την αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου των μαθητών λειτουργεί κανονικά και με επιτυχία το Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο. Το σημερινό διδακτήριο του σχολείου, με έξι μεγάλες αίθουσες και δύο χώρους για γραφεία, καλύπτει τις ανάγκες ενός εξαθέσιου Δημοτικού Σχολείου. Εξαιτίας των βλαβών που είχαν προκληθεί από την πολύχρονη χρήση, άρχισαν τον περασμένο Οκτώβριο και συνεχίζονται συστηματικές επισκευαστικές εργασίες, οι οποίες υπολογίζεται ότι θα έχουν αποπερατωθεί πριν από την έναρξη των διακοπών για τα Χριστούγεννα. Ύστερα από δίμηνη ταλαιπωρία εξαιτίας της υποχρεωτικής μεταστέγασης σε άλλους χώρους, μετά τις διακοπές, μαθητές και δάσκαλοι θα έχουν πόλιν την ευκαιρία και τη χαρά να συνεχίσουν τα μαθήματα στους χώρους του ανακαινισμένου διδακτηρίου.
Κλείνοντας την αναφορά μας αυτή αποδίδομε τιμή και ευγνωμοσύνη προς τους δασκάλους, τις δασκάλες και τις νηπιαγωγούς που πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους στην αγωγή και εκπαίδευση των νηπίων και των μαθητών του χωριού μας και προς όλους τους συγχωριανούς μας, που με την ηθική υποστήριξη και την υλική τους βοήθεια συνέβαλαν αποτελεσματικά στην ομαλή λειτουργία του σχολείου.

Το κείμενο προέρχεται από το Ημερολόγιο 2010 του Πολιτιστικού Συλλόγου Αρμενοχωρίου.

ΚΑΠΕΤΑΝ ΣΟΥΛΙΟΣ- ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ - ΙΔΙΩΤΗΣ

2011-06-19T01:45:00.000-07:00

Γεννήθηκε στην Κορυτσά - συνοικία τσιφλίκι - όπου ζούνε συγγενείς του. Πέθανε στο χωριό Μαρίνα - Φλώρινας, σε καλύβα από πείνα και τον έθαψε ο Αλέξης Μπόροβας, όπως διηγείται ο εγγονός του τελευταίου. Από παιδί διακρίνονταν για τη σωματική του διάπλαση, τη ρώμη και την ευστροφία του πνεύματος. Τελείωσε το σχολείο στη γενέτειρά του και οι δάσκαλοί του τον εκτιμούσαν και τον αγαπούσαν για το χαρακτήρα και τη φιλομάθειά του. Αγωνίστηκε σθεναρά για τη διατήρηση του Ελληνισμού στην υπόδουλη Βόρειο Ήπειρο. Ανήσυχη φύση με λαμπερά μάτια νωρίς ζώσθηκε τ' άρματα του μεγάλου αγώνα της απελευθέρωσης της Βορείου Ηπείρου και δημιούργησε ένα από τα καλύτερα ανταρτικά σώματα. O Καπετάν Σούλιος ήταν στρατιωτικός αρχηγός τον βορειοηπειρωτικού αγώνα, ηγούμενος του Ιερού Λόχου και των Ελλήνων της Κορυτσάς. Το αρματολίκι του ήταν στην περιοχή Βιγλιστας - Κορυτσάς - Μοσχόπολης. Κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα πολλές φορές ήλθε σε επαφή με τα αντάρτικα σώματα της Δυτικής Μακεδονίας και συμπαραστέκονταν σε κάθε μαχητική τους ενέργεια και δράση για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού. Σε μία από αυτές τις ενισχύσεις αποδεκάτισε ολόκληρη βουλγαρική συμμορία κοντά στο Σκλήθρο - Φλώρινας. Κατά το 1912 σήκωσε μαζί με τ' άλλα σώματα τη σημαία της επαναστάσεως την ώρα που πλησίαζαν τα ελληνικά στρατεύματα και πανηγύρισε μαζί με τα παλικάρια του τις δαφνοστεφανωμένες νίκες του Ελληνικού Στρατού. Με την επέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων συνέχισε να διατηρεί το Σώμα του με τα άξια παλικάρια του και την άνοιξη του 1914 συμμετείχε ενεργά στη μεγάλη μάχη απελευθέρωσης της Κορυτσάς, στην οποία επαναστάτησε ο λαός έχοντας ακμαίο το ελληνικό φρόνημα. O Καπετάν Σούλιος μέσα στη νύχτα επέφερε σύγχυση στη τουρκική Διοίκηση, οπότε δόθηκε η ευκαιρία στον Τσόντο Βάρδα μετέπειτα Διοικητή Ελληνικής Αυτόνομης Βορείου Ηπείρου να υφώσει μαζί με τον Καπετάν Ιούλιο την Ελληνική σημαία στο Διοικητήριο της πολυβασανισμένης Κορυτσάς. Η επανάσταση των Βορειοηπειρωτών στην Κορυτσά, κατεστάλη, γιατί η Ελληνική Διοίκηση δεν έστειλε καθόλου πυρομαχικά από τη Φλώρινα και Καστοριά και είχε 114 νεκρούς και φυσικά περισσότερους τραυματίες. O Βορειοηπειρωτικός αγώνας άρχισε στις 20 Μαρτίου του 1914 μετά την υπογραφή του πρωτόκολλου της Φλωρεντίας (17 Δεκεμβρίου 1913) και την παράδοση της Κορυτσάς (17 Φεβρουαρίου 1914) στους Αλβανούς. Η ένοπλη εξέγερση του ελληνικοί) πληθυσμού της πόλης όπου πρωταγωνίστησε ο Καπετάν Σούλιος οδήγησε σε αντίποινα, τρομοκρατία και φυλακίσεις από τους Αλβανούς και ο Βορειοηπειρωτικός Αγώνας τελείωσε το 1916 με τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Πολλοί Βορειοηπειρώτες επαναστάτες εγκαταστάθηκαν στη Φλώρινα μετά τη χορήγηση της Κορυτσάς στην Αλβανία, όπως οι οικογένειες Μπορόβα, Τούση, Μάνου κλπ.

Εργασία του 2ου Δημοτικού Σχολείου της Φλώρινας με θέμα τα αγάλματα της Πόλης, 5/6/1996

ΧΡΗΣΤΟΥ ΠΕΤΡΟΣ. ΟΠΛΑΡΧΗΓΟΣ Β ΤΑΞΕΩΣ - ΙΔΙΩΤΗΣ

2011-06-13T00:34:00.000-07:00

Γεννήθηκε το 1887 στη Βελούσινα Μοναστηρίου . Φοίτησε στην Αστική Σχολή Μοναστηρίου και εργάστηκε ως δάσκαλος στην περιοχή του Περιστερίου, το χειμώνα του 1904 - 1905. Την άνοιξη του 1905 εντάσσεται στο σώμα του Ιωάννη Καραβίτη και το Μάϊο του 1905 αναλαμβάνει την περιοχή Φλώρινας και Καστοριάς μαζί με το Γεώργιο Πρώιμο, ύστερα από εντολή του καπετάν Βάρδα. Μετά εντάσσεται στο σώμα του Γεώργιου Δικώνυμου Μακρή ως το φθινόπωρο του 1906, οπότε αναγνωρίστηκε οπλαρχηγός. Με την ομάδα του στάθηκε δίπλα στο Βάρδα, ο οποίος από το Νοέμβριο του 1906 συνέχισε να θεωρείται η κυρίαρχη παρουσία στις γεωγραφικές περιφέρειες Φλώρινας - Μοναστηρίου - Περιστερίου - Κορεστίων. Τον Απρίλιο του 1907 ο Ρακοβίτης Βάρδας μαζί με μία ομάδα ικανότατων οπλαρχηγών (Καραβίτης, Τσόντος, κ.α.), ανάμεσα τους και ο Πέτρος Χρήστου αιφνιδίασε δύο φορές τους εξαρχικούς στα χωριά Μαρεσάνη και Κάλενικ (Καλινίκη). Πολλοί νέοι έσπευσαν να καταταχθούν στις ομάδες των οπλαρχηγών. Το Μάϊο του 1908, ύστερα από συμπλοκή με τουρκικό απόσπασμα στα νοτιοδυτικά του Μοναστηρίου ξεφεύγει στο χωριό Μπούκουβα, όπου όμως προδίδεται και συλλαμβάνεται. Απαγχονίστηκε στις 21-6-1908 από τους Τούρκους στο Μοναστήρι, ως αντίποινα για τη δολοφονία του Ζεϊνέλ Μπέη μουντίρη (υποέπαρχος) Νυμφαίου.

Εργασία του 2ου Δημοτικού Σχολείου της Φλώρινας με θέμα τα αγάλματα της Πόλης, 5/6/1996

Η Ιστορία της Δροσοπηγής (Μπελκαμένης) Φλώρινας

2011-04-18T04:40:00.000-07:00

Στις 10 του Σεβάλ του 1260, (Μωαμεθανική χρονολογία), που σε Χριστιανική αντιστοιχεί κατά προσέγγιση στον Οκτώβριο του 1842, από τον Δ/ντή του Κτηματολογίου Ρούμελης, Μεχμέτ Αεμπίτ, εκδίδεται τίτλος κυριότητας (ταπί) στο όνομα των αδελφών Γεωργίου και Μήτρου γιών του Στέλιου (σημερινοί Στυλιάδηδες) κατοίκων του Πληκατιού - Κονίτσης της Ηπείρου.
Πωλητής ο Οσμάν Ισμαήλ Πάσιο, κάτοικος της υποδιοίκησης Φλώρινας και ιδιοκτήτης του ημίσεως 42/84, ενός θερινού βοσκοτόπου ( όπως αναφέρεται στο ταπί) γνωστού με το όνομα Μπελκαμένη. Συνολικό κόστος αγοράς (5.000) γρόσια.
Οι αγοραστές πλήρωσαν επιπλέον στον υποδιοικητή της υποδιοίκησης Φλώρινας Ελμά Μπέη, εκατόν πενήντα γρόσια που αντιστοιχούν στο 3% της συνολικής αγοράς κι αποδέχθηκαν να καταβάλλουν τα νόμιμα δέκατα εις τους κυρίους της γης (Τούρκους).
Το άλλο ήμισυ ήτοι 42/84 αγοράστηκαν από τους Κώστα Κοματσούλη ή Τσούλη και Μιχαήλ Κώτε. Στο Αρχείο του Συνεταιρισμού Δασοκτημόνων Δροσοπηγής δεν βρίσκεται το ταπί αγοράς κι ως εκ τούτου δεν γνωρίζουμε ούτε τον πωλητή ούτε το ποσόν αγοράς. Πάντως, από άλλους τίτλους προκύπτει ότι και οι δύο ανωτέρω ήσαν κάτοικοι του Πληκατίου Κονίτσης.
Και οι τέσσερις αυτοί αρχικοί αγοραστές, ενήργησαν για λογαριασμό όλων των άλλων οικογενειών που δεν ήσαν μόνο κάτοικοι του Πληκατίου αλλά και της ευρύτερης περιοχής της Κολώνιας που ανήκε στο Σαντζάκι (επαρχία) Κορυτσάς και στο βιλαέτι (νομό) των Βιτωλίων.
Οι λόγοι που ανάγκασαν τους προπάτορες να μεταναστεύσουν από την 'Ήπειρο στην Μακεδονία ήταν κατ' αρχήν οι παντοειδείς αυθαιρεσίες μίας άδικης και τυραννικής εξουσίας, τα γνωστά δεινοπαθήματα των Ελλήνων στους δίσεκτους χρόνους της Τουρκοκρατίας.
Εξαιτίας αυτής της δεινής κατάστασης, πολλές φορές οι καταπιεζόμενοι Έλληνες αναζητούσαν σε άλλα μέρη καλύτερες συνθήκες διαβίωσης. Τις συνθήκες αυτές τις παρείχαν Τούρκοι γαιοκτήμονες, οι οποίοι υπάγονταν στον κανόνα της εξαίρεσης, ως προς την συμπεριφορά, αλλά συνάμα επιζητούσαν να έχουν υπό την προστασία τους υπηκόους με οικονομική ευρωστία για την αύξηση των εσόδων τους.
Στο μεταξύ, είχε αρχίσει η παρακμή της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, και πολλοί τσιφλικάδες Τούρκοι άρχισαν να πουλούν τα τσιφλίκια τους είτε στους Εβραίους είτε στους Έλληνες που είχαν κάποια οικονομική επιφάνεια.
Είναι πιθανό κάποιο ρόλο στην αγορά της έκτασης αυτής, να διαδραμάτισε το Ελληνικό Προξενείο στο Μοναστήρι, πιθανόν για την δημιουργία ενός νοητού άξονα στον ορεινό όγκο της Μακεδονίας που αρχίζει από την Κλεισούρα-Λέχοβο-Νυμφαίο-Δροσοπηγή-Πισοδέρι, για να ελέγχει όλες τις ορεινές διαβάσεις της περιοχής.
Σύμφωνα με την παράδοση, η οποία αποτελεί μόνιμη ιστορική δύναμη, οι Τσουλαίοι μία από τις φάρες της Δροσοπηγής, ήσαν αγωγιάτες. Μετέφεραν από την Ήπειρο την πραμάτεια τους στην Μακεδονία κι έπαιρναν από την Φλώρινα σιτηρά. Παράλληλα όμως εκτελούσαν και παραγγελίες των μπέηδων και για τον λόγο αυτόν η τάξη των αγωγιατών στους χρόνους της Τουρκοκρατίας, έχαιρε κάποιας εκτιμήσεως εκ μέρους τους.
Φιλοξενούμενοι σε κάποιο ταξίδι τους, στο σαράι του Μπέη της Κότορης (Υδρούσας) κι ενώ συζητούσαν για διάφορα πράγματα -πάντα στα αρβανίτικα- ο Μπέης τους λέει:

-"Γιατί κάνετε τόσο μακρινά ταξίδια για να πάρετε ψωμί και να το πάτε στα στόματα των παιδιών σας και δεν φέρνετε τα στόματα των παιδιών σας εδώ; Ελάτε να σας δώσουμε αυτό το Μπαλκανλήκι", κι έδειξε με το χέρι του προς το μέρος της Μπελκαμένης.
Οι Τσουλαίοι, φαίνεται, μεταφέρανε την πρόταση αυτή του μπέη στους άλλους κι άρχισαν οι διαπραγματεύσεις, οι οποίες και κατάληξαν σε θετικό αποτέλεσμα.
Η ετυμολογία του ονόματος Μπελκαμένη δεν προέρχεται από την σύνθετη σλαβική λέξη Μπελ-Κάμεν δηλαδή άσπρη πέτρα γιατί σε καμιά περιοχή του τόπου δεν υπάρχει άσπρη πέτρα που να εντυπωσιάζει με τον όγκο τη αλλά από τη λέξη Μπαλκάν-ληκ, που δένει και με την παράδοση και σημαίνει δασώδης και ορεινή περιοχή, σύμφωνα με την ερμηνεία, από το Τουρκο-Ελληνικό Λεξικό του I. Χλώρου, καθηγητή της Οθωμανικής στη Μεγάλη του Γένους Σχολή και Δ/ντού του Πατριαρχικού Οθωμανικού Γραφείου.
Και η Μπελκαμένη είναι και ορεινή (το υψόμετρό της κυμαίνεται από 800 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας μέχρι 1.600 ) και δασώδης, αφού το μεγαλύτερο τμήμα της καλύπτεται από δάσος οξιάς και δρυός.
Με τον ερχομό τους στην ιδιόκτητη πλέον περιοχή τους, εγκαταστάθηκαν σε κάποιο σημείο που ακόμα και σήμερα φέρει την ονομασία Τέντα (από το λατινικό tentum σκηνή).
Εκεί έστησαν τις σκηνές από γιδόμαλλα, κιλίμια και τις στάνες για τα ποίμνιά τους. Στην συνέχεια με την διορατικότητά τους και την κοφτερή τους σκέψη επέλεξαν την τοποθεσία στην οποία θα έχτιζαν το νέο τους χωριό. H επιλογή της τοποθεσίας ήταν συνάρτηση πολλών παραγόντων. Διέθετε νερό, νταμάρια για την εξόρυξη της πέτρας, πανύψηλα δέντρα για την ξυλεία των σπιτιών και προπαντός φυσική οχύρωση. Καραούλια για βιγλάτορες, δύσβατα μονοπάτια, πυκνά δασοσκεπή βουνά που όλα μαζί καθιστούσαν δύσκολη κάθε επιχειρησιακή ενέργεια του εχθρού.
Πριν από την ανέγερση των κατοικιών χάραξαν τους δρόμους. Οριζόντιους με άψογη ρυμοτομία και κάθετους μικρού μήκους για να μην συγκεντρώνονται πολλά όμβρια ύδατα. Και όλοι οι δρόμοι το ίδιο πλάτος. Τέσσερα μέτρα. Και κάτι το πρωτόγνωρο ακόμα και για τη σημερινή εποχή μας. Πλήρες αποχετευτικό δίκτυο, το οποίο διασώζεται ακόμα και σήμερα και ας έχουν περάσει εκατόν πενήντα χρόνια.
Τα σπίτια λιθόκτιστα και ως επί το πλείστον διώροφα και τριώροφα σκεπασμένα με πέτρινες πλάκες (ντράσσες), διέθεταν άνεση κι ευρυχωρία, με πλακόστρωτες αυλές και κήπους κλιμακωτούς στηριγμένους και διαχωρισμένους με ξερολιθιές.

H πλατεία του χωριού στο κέντρο, μεγάλη κι άνετη για όλες τις εκδηλώσεις. O περίλαμπρος Ναός της Αγίας Τριάδας, κτίστηκε το 1853, ήταν εικονογραφημένος από Δροσοπηγιώτες αγιογράφους οι οποίοι είχαν θητεύσει στο Άγιο Όρος απ' όπου είχε μεταφερθεί και η εικόνα της Αγίας Τριάδας.

Τρεις οι λειτουργοί του Υψίστου και εννέα οι ψάλτες. O καθένας με την ενορία του και με τους αγώνες του. Στους τοίχους αντιστήριξης, ανατολικά του Ναού κρύπτες για τη διαφύλαξη των όπλων και των πυρομαχικών του Μακεδονικού Αγώνα.
H δε Εκκλησιαστική Επιτροπή είχε προβεί στην κοπή χάλκινων νομισμάτων, τα οποία είχαν αγοραστική δύναμη και στα εμπορικά καταστήματα της Φλώρινας.

Oικογένεια Αρβανιτόβλαχων από τη Δροσοπηγή.

Το σχολείο επίσης στην πλατεία του χωριού στηριγμένο σε θολωτή καμάρα, κάτω από την οποία περνούσε ο κεντρικός δρόμος του χωριού. Το σχολείο αυτό λειτούργησε μέχρι το 1926, τότε με δαπάνες του Συνεταιρισμού Διαχείρησης Συνδιοκτησίας Δάσους Μπελκαμένης-Ελόβου, κτίστηκε καινούργιο διώροφο με 4 αίθουσες διδασκαλίας, 2 γραφεία και υπόγειο.

Με ανεπτυγμένη τη συνεταιριστική συνείδηση, αφού μοίρασαν τα χωράφια τους κήπους και τα λιβάδια, ανάλογα με το μερίδιο τους καθενός, άφησαν κοινά κι αδιαίρετα τη βοσκήσιμη έκταση και το δάσος.
Τη διαχείριση των εξ αδιαιρέτου τούτων μεριδίων ασκούσε ιδιωτική επιτροπή μέχρι του έτους 1926, μετά συνεστήθη ο συν/σμός διαχείρισης συνιδιοκτησίας δάσους Μπελκαμένης-Ελόβου.
Το 1943 ο συν/σμός πήρε την επωνυμία "Αναγκαστικός Συν/σμός διαχειρίσεως συνιδιοκτησίας του εξ αδιαιρέτου δάσους Δροσοπηγής".
Ο Συνεταιρισμός και οι κάτοικοι του χωριού, εκτός του Σχολείου, κατασκεύασαν την πέτρινη θολωτή γέφυρα, το καγκελωτό δρόμο από τη γέφυρα μέχρι το χωριό πλάτους 4 μέτρων επιστρωμένο με πέτρα (καλντερίμι),την εγκατάσταση πριονιών σε περιοχή που φέρει και σήμερα την ονομασία "Σιάρα" τα οποία κινούνταν με τη δύναμη του νερού.
H απέναντι δασοσκεπής τώρα βουνοπλαγιά ήταν χωρισμένη σε αγροτεμάχια στα οποία καλλιεργούνταν η σίκαλη και η άμπελος.
H γυναίκα η Δροσοπηγιώτισσα ήταν πρωταγωνίστρια. Οι ευθύνες όλες στις πλάτες της, καθώς ο κύρης της βρίσκονταν στα ξένα, όπου θεμέλιωνε σπίτια, γιοφύρια, καταστήματα, τράπεζες. Φημισμένοι τεχνίτες οι Δροσοπηγιώτες άριστοι πελεκητές της πέτρας.
Τα Βαλκάνια γνωστή περιοχή τους, ιδίως η Ρουμανία. Ακόμα και στην Τσαρική Ρουσία έχυσαν ιδρώτα στις σκαλωσιές. H μονή "Σίμωνος Πέτρα" στο Άγιο Όρος κτίστηκε από την κομπανία του Ιωάννη Στυλιάδη.
Σχολεία, Τράπεζες, Ιεροί Ναοί, γιοφύρια, σπίτια στην περιοχή της Φλώρινας είναι κτισμένα από Δροσοπηγιώτες μαστόρους.
Το Νυμφαίο δίκαια θαυμάζεται για την αρχιτεκτονική των κτιρίων του, όμως οι αρχιτέκτονες κτιστάδες ήταν άνθρω¬ποι από τη Δροσοπηγή.
Το Δικαστήριο των εν Φλωρίνη Πρωτοδικών με την αριθμ. 36/19.. απόφασή του εγκρίνει το καταστατικό τον Φιλανθρωπικού Συλλόγου Βελκαμένης "Η ΠΡΟΟΔΟΣ". Ιδέες πρωτοποριακές, όχι μόνο για την εποχή εκείνη αλλά και για την σημερινή διαπνέουν τα άρθρα του καταστατικού. Συγκεκριμένα το άρθρο 3 αναφέρει:
"Μέλη του Συλλόγου γίνονται οι δηλούντες ότι αποδέχονται το καταστατικό αυτό, αδιακρίτως φύλου, έχοντες πάντοτε συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας των".

Oικογένεια Αρβανιτόβλαχων από τη Δροσοπηγή.

Αλλά και οι δίαυλοι επικοινωνίας με τους απόδημους Δροσοπηγιώτες της Αμερικής και της Ρουμανίας δεν μένουν κλειστοί. Ιδρύονται κι εκεί παραρτήματα του Συλλόγου.
Και το άρθρο 24 αναφέρει: "Εν περιπτώσει διαλύσεως του Συλλόγου άπαν το υπάρχον χρηματικό ποσόν διατίθεται υπέρ της Ελληνικής Δημοτικής Σχολης Βελκαμένης". Κι εδώ πρωταρχικός στόχος η Παιδεία.
Κατά την περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα και της Εθνικής Αντιστάσεως η Δροσοπηγή ήταν πρωτοπόρα και λόγω της φυσικής της οχύρωσης και λόγω του πλήθους των κρυψάνων που είχαν κατασκευασθεί για την προστασία των ανταρτών.
Η μεγάλη προσφορά της Δροσοπηγής στα χρόνια εκείνα φαίνεται στο ακόλουθο αποσπάσματα από το σκεπτικό της αριθ. 12/29 Ιουνίου 1921 απόφαση, του Διοικητικού Δικαστηρίου του Υπουργείου Γεωργίας σύμφωνα με την οποία το δάσος της Δροσοπηγής και του Ελόβου περιήλθε στην Κοινότητα Δροσοπηγής. "ως και την κατάθεσαν των μαρτύρων και ιδίως του Γεωργίου Τσόντου Συνταγματάρχου του Πυροβολικού δράσοντος κατά τον Μακεδονικό Αγώνα υπό το ψευδώνυμο Καπετάν Βάρδας, ως και του Νίκου Συδάκη, Γενικού Προξένου της Ελλάδος τότε εν Μοναστηρίω, αποδεικνύεται ότι εν τη περιοχή εκείνη η Μπελκαμένη διαδραμάτιζε σπουδαίο ρόλο και ουσιωδώς ενδιέφερε την πολεμικήν οργάνωσιν η υπό της Μπελκαμένης απόκτησις του δάσους της Ελατιάς, ίνα χρησιμεύσει ως ασφαλές καταφύγιον των Ελληνικών σωμάτων.
Ως προς τούτο οι μνηθέντες μάρτυρες υπό την ιδιότητά των ειργάσθησαν παράτη Ελληνική Κυβερνήσει, ίνα υποβοηθήση την Κοινότητα εις αγοράν του δάσους, όπερ και επευεύχθη δια δανείου χορηγηθέντος εις αυτήν (επ' ονόματι διαφόρων κατοίκων) επί ενεχύρω των εκδοθέντων ταπίων υπό της Τραπέζης της Ανατολής".
Το Ελοβόν ή Ελατιά ήταν συνοικισμός της Δροσοπηγής με κατοίκους προερχόμενους από την Ήπειρο. Το δάσος του Ελόβου αγοράστηκε το 1906 από επιτροπή Δροσοπηγιωτών, από τους αδελφούς Φατήλ και Αμέτ Μπέηδες που κατοικούσαν στην Καστοριά. Έχει ίχνη παλιού χωριού, ίσως της Βυζαντινής ακόμα εποχής και καταστράφηκε προ πολλών ετών, πριν ακόμα και από τη θεμελίωση της Μπελκαμένης.
Η Δροσοπηγή όμως, είχε και το θλιβερό προνόμιο να βιώσει το δικό της ολοκαύτωμα κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής. Ήταν η 3η του Απρίλη 1944.
Η Δροσοπηγή, το κάστρο κι ορμητήριο των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης, ζούσε λεύτερη κι ετοιμάζονταν για τα Θεία Πάθη και την ένδοξη του Χριστού Ανάσταση. Κανένα σημάδι δεν προμήνυε το μελλούμενο, ώσπου μία ασυνήθιστη κίνηση των ανταρτών αναστάτωσε το χωριό. Το νέο διαδόθηκε αστραπιαία.
-'Έρχονται οι Γερμανοί!
Οι αντάρτες που παρακολουθούσαν τις κινήσεις ενός Γερμανικού λόχου, ο οποίος είχε στρατοπεδεύσει στην Άνω Υδρούσα, λάβανε θέσεις μάχης, ακριβώς κάτω από το σημερινό χωριό. 'Όταν η Γερμανική διμοιρία έφθασε στο σημείο της ενέδρας, που είχαν στήσει οι αντάρτες, δέχθηκαν τα αιφνιδιαστικά πυρά. Η ανταλλαγή των πυρών ολιγόωρη. Πέντε Γερμανοί πιάστηκαν αιχμάλωτοι. Οι άλλοι κατόρθωσαν να διαφύγουν, ακολουθώντας την κοίτη του ποταμού, που τους παρείχε πλήρη προστασία. Οι αιχμάλωτοι οδηγήθηκαν στο χωριό όπου και εκτελέστηκαν. Όμως και οι αντάρτες είχαν το θύμα τους. Το θάψαμε, όπως θάβουνε τους ήρωες, στο έμπα του νεκροταφείου.
Το βράδυ της ίδιας μέρας, ύστερα από αλλεπάλληλες συσκέψεις, πάρθηκε η απόφαση να εγκαταλείψουνε το χωριό. Συνάξανε τα χρειαζούμενά τους, τα φορτώσανε στα γαϊδουράκια και ξεκινήσανε για το βουνό.
Μικροί και μεγάλοι φορτωμένοι με ό,τι μπορούσανε οδεύανε στον δρόμο του πεπρωμένου αδιαμαρτύρητα.
Αφήνανε πίσω τους ό,τι με κόπους και Θυσίες είχανε κτίσει. Αφήνανε πίσω την καμπάνα για την οποία ήταν περήφανοι, γιατί ήταν η μεγαλύτερη καμπάνα σε όλη τη γη. Αφήνανε πίσω τους το Σχολείο, τα όνειρά τους, τις αναμνήσεις τους.

Στο χωριό είχανε μείνει ανήμποροι γέροι και γριές. Είχανε μείνει όμως πιο πίσω και μερικοί Δροσοπηγιώτες, οι οποίοι με σύνεση, λογική και ωριμότητα, φρόντισαν για την εκταφή των εκτελεσθέντων Γερμανών και την επαναταφή τους σε άλλο μέρος, μη τυχόν από τους απομείναντες γέρους κάποιος μετά από βασανιστήρια ομολογούσε για την εκτέλεση των Γερμανών και υποδείκνυε και το σημείο ταφής τους. Παράλληλα στο σημείο της πρώτης ταφής, γκρέμισαν τον παρακείμενο τοίχο για να χαθούν πλήρως τα ίχνη του αίματος.
Όταν ξημέρωσε η 4η του Απρίλη του 1944, ο Γερμανικός στρατός είχε κυκλώσει το χωριό και αφού δεν συνάντησε καμία αντίσταση, μπήκε μέσα. Λεηλάτησε τα σπίτια και την Εκκλησία και στην συνέχεια τα παράδωσε στις φλόγες.
Σχολείο, Εκκλησία, σπίτια και στάβλοι, κόποι και ποτάμια ιδρώτας μιας ζωής, όλα σωριάστηκαν χάμω. Έμεινε μόνο ορθό το καμπαναριό και ελάχιστα σπίτια, για να μηνάει πως κάποτε υπήρχε χωριό και το εξαφάνισε η μάνητα του πολέμου.
Όμως η γη, η Δροσοπηγιώτικη γη, πέρα από την υλική καταστροφή, βάφτηκε και με το αίμα δύο συγχωριανών μας. Του Μηνά του Γκίνου και της Σοφίας Κυριαζή. O θάνατος όμως του παλικαριού της, του αξέχαστου Θωμάκη Σταθόπουλου, συγκλόνισε τις καρδιές όλων. Στ' ανθό της νιότης του γνώρισε το πιο φρικτό, το πιο αργό θάνατο στην Άνω Υδρούσα.
Το βράδυ της ίδιας μέρας, αφού οι Γερμανοί φύγανε, άρχισε η επιστροφή στο χωριό. Αυτό που αντικρίσανε ήταν Χαλασμός.
Και τα πουλιά δεν είχαν που να κουρνιάσουν. Πάνω από μήνα κάπνιζε το χωριό. Οι συνθήκες διαβίωσης γίνονταν μέρα με την μέρα αβάσταχτες.
Εκείνη την χρονιά δεν στολίσανε τον Επιτάφιο. Δεν ψάλλανε το " H Ζωή εν τάφω". Δεν τσουγκρίσανε τα κόκκινα αβγά. Δεν αναστήθηκε για αυτούς ο Χριστός. Φρόντισαν οι κατακτητές να τον Σταυρώσουν πριν την ώρα.
Δεν το βάλανε όμως κάτω. "Με χαλασμένα σύνεργα" αρχίσανε το έργο της ανοικοδόμησης. Βρήκανε το κουράγιο και τη δύναμη να αντέξουνε, να παλέψουνε και να αποδείξουνε πως η Δροσοπηγιώτικη ψυχή είναι μπολιασμένη με το μπόλι του λεύτερου φτερουγίσματος, της αισιοδοξίας και της δύναμης να παράγει έργο δημιουργικό κάτω από τις πιο αντίξοες συνθήκες. Ζώντας σαν τους Σουλιώτες εκεί που οι αετοί κτίζουν φωλιές και οι αστραπές ψηλαφίζουν τις κορφές, επόμενο ήταν να διαμορφώσουν έναν τέτοιον χαρακτήρα.
Κι εκεί που πιστεύανε πως όλα είχαν τελειώσει, μετά την αποχώρηση των Γερμανών και την απελευθέρωση της Ελλάδας, πάλι τον Απρίλη του 1947 πήρανε την διαταγή να εγκαταλείψουνε και πάλι το χωριό.
Τούτη τη φορά όμως για πάντα. Τους πήραν και τους πήγαν στην Σκοπιά. Μοιραστήκαν με τους φιλόξενους Σκοπιώτες τα σπίτια τους. Ζήσανε αδελφωμένοι μέχρι το 1950.
Το 1950 και πάλι με διαταγή μετακινηθήκανε στην Κάτω Υδρούσα. Ζήσανε κι εκεί δύο χρόνια, πάντα αδελφωμένοι. Το 1952 αρχίσανε να κτίζουνε και πάλι το χωριό κάτω από τις πιο δύσκολες κι αντίξοες συνθήκες.
Μία νέα σελίδα άρχισε να γράφεται.

Διαμορφωμένο άρθρο που περιέχει μεγάλο μέρος από την ομιλία του Νεδέλκου Δημητρίου που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της εργασίας Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, του Δημοτικού Σχολείου Δροσοπηγής με Θέμα: «Περπατώντας Γνωρίζουμε καλύτερα τον τόπο μας», Σχολικό έτος 1995-96.

HISTORY OF AGIA PARSKEVI FLORINAS

2011-04-08T07:54:00.000-07:00

AGIA PARSKEVI

Located 12 kilometres north of Florina, Agia Paraskevi is a borderland village with land that makes the Greek and former Yugoslav borders. The village is a flat agricultural village at an elevation of 612 metres. Agia Paraskevi is neighboured by Dragos across the border, Ethniko, Parori, Kato Kleines, Polyplatanos and Niki.

The village received its name from an old and holy chapel dedicated to the Saint Paraskevi. The village was formerly known as Sfeta Petka but once it was liberated from the Ottoman Turks in 1912 and incorporated into the Kingdom of Greece it was renamed its Greek equivalent of Agia Paraskevi on December 21, 1918. The village settlement was known to have existed from the 15th Century and grew out of the lands that were previously of Ethikon (Opsirina) and Dragos.

Agia Paraskevi has three churches, the oldest house of worship was the chapel of Agia Paraskevi (Sfeta Petka) built in 1570 and was a Holy church of the area. In 1827 it was torched and destroyed by Ottoman Turks. In 1886 a small chapel was rebuilt and enlarged later by the 25th Army of Epiros.

The church of Saint Nikola(s) was built in 1856 and for a short time provided a graveyard for the dead however the churchyard was subject to flooding from the wet and melting snow and relocated to the churchyard of Saint Dimitrios which was erected in 1859. Here the graves of the ancestors of the village can be found.

The village has a small school that existed during the time of the Turks and still stands today and Agia Paraskevi also has a kindergarten which has recently become used as a school.

The village was populated by local families and had no refugee admixtures. Before the villagers were freed from the Turks in 1912 the village had three Turkish families who spoke the local dialect and one Albanian family. The local inhabitant were an industrious people who farmed large flat farmlands. Crops grown included various grains, corns, beans and potatoes. On the nearby hillside named Chaliga was the village vineyards and here on this hillock was the rock named Marko kamen. In local folklore it was believed that the Serbian King Kraljevic Marko sliced the rock with his sword leaving a large gash in the rock, a gash that is still seen today.

The people of Agia Paraskevi migrated for work in the early 1900's to North America and some even made way to South America where they perished. After the turbulence of World War Two and the Greek Civil War many families began to close their doors to their houses and make way to Australia, America and Canada for a better life where they created proud communities that still carry the pride of their village in their hearts.

Today, Agia Paraskevi the old Sfeta Petka is populated by over 120 inhabitants and visited and spoken about with great sentimentality by its children abroad.

Mark Giantsis

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΑΝΩ ΚΛΕΙΝΕΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ

2011-04-06T00:02:00.000-07:00

΄Ανω Κλεινές , ένα από τα πιο όμορφα χωριά του νομού Φλώρινας, χτισμένο σε υψόμετρο 630μ. μόλις 8 χλμ. από την πόλη της Φλώρινας, ανάμεσα στις καταπράσινες κορυφές Στόμα και Μοναστηράκι,όπου λέγεται από παλιά πως υπήρχε και Μοναστήρι στη θέση αυτή,μάλλον με το όνομα Προφήτης Ηλίας και λίγο παραπάνω η κορυφή του Καλέ που κι εκεί υποστηρίζεται πως υπήρχε παλιό κάστρο, το χωριό μας το διασχίζει ο Γεροπόταμος ποταμός,το μεγαλύτερο ποτάμι της περιοχής, προσδίδοντάς του μια επιπλέον ομορφιά!!

Τα πολύτιμα στοιχεία που παραθέτω παρακάτω, είναι από τις μαρτυρίες που είχα πάρει από τον Παπαστεργίου Χρήστο, κάτοικο ΄Ανω Κλεινών το 1993, ο οποίος τότε ήταν 95 χρονών και τα είχαμε εκδόσει σε τοπική εφημερίδα του Κοινωνικού Κέντρου του χωριού μας, όπου Διευθύντρια ήταν η Χριστίνα Ανδρεάδου.
Το χωριό μας ονομαζόταν Καβακλί,το οποίο όνομα όμως, δεν έχει σχέση με το γνωστό Καβακλί Ανατολικής Ρωμυλίας, το χωριό μας ήταν κάπου απέναντι από το Σουφλί, στην περιοχή Μακρά Γέφυρα(Uzoun Kioprou) περιοχή Ανατολικής Θράκης. Βέβαια κανείς δεν αποκλείει να έχουμε κάποια σχέση με το Καβακλί Ανατολικής Ρωμυλίας,αυτό δεν μπορώ να το πω με βεβαιότητα και ο Χρήστος ο Παπαστεργίου δε μου είχε πει κάτι γι αυτό.
Όλα ξεκίνησαν με την υποχώρηση των Ελληνικών στρατευμάτων από την Μ. Ασία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα και τον ξεσηκωμό των Ελλήνων από τις μέχρι τότε φυσικές τους πατρίδες μπροστά στο φόβο της εκδίκησης των Κεμαλικών στρατευμάτων.΄Ετσι και στο χωριό Καβακλί που μέχρι τότε κατοικούσαν 135 οικογένειες Ελλήνων θρακιωτών, ξεκίνησαν για την Ελλάδα τον Οκτώβριο του 1922 παίρνοντας μαζί τoυς όλο τους το βιος.
Περνώντας τον ΄Εβρο ποταμό, 42 οικογένειες χώρισαν και πήγαν στο Διδυμότειχο και οι υπόλοιπες στο Σουφλί της σημερινής Θράκης. Επειδή οι Καβακλιώτες είχαν μαζί τους και τα κοπάδια τους,οι Σουφλιώτες τους έδιωξαν το 1923, γιατί αυτοί καλλιεργούσαν το μετάξι και φοβόταν για τα κουκούλια τους.
΄Ετσι, φεύγουν πάλι και έρχονται στο χωριό Δερβένι Αλεξανδρουπόλεως, στο χωριό αυτό κατοικούσαν Βούλγαροι,τους οποίους όμως το ελληνικό κράτος τους είχε στείλει εξορία σε ελληνικά νησιά. Τον Ιούλιο όμως του 1923 οι Βούλγαροι επιστρέφουν. Αυτό είχε ως συνέπεια τη δημιουργία μίσους μεταξύ των Βουλγάρων και Καβακλιωτών.
Οι Βούλγαροι σκοτώνουν πέντε παιδιά Καβακλιωτών που βοσκούσαν τα κοπάδια τους και κλέβουν και τα ζώα τους, αυτό είχε ως αποτέλεσμα τον εκφοβισμό τους κι έτσι αυτοί το 1923 στέλνουν στη Θεσ-νίκη τον παπά του χωριού Τσιλιμπάκη Παπα-Στέργιο και τον Δημήτρη Πολυμέρη ως εκπροσώπους του χωριού τους, να συναντήσουν τον Υπουργό Γεωργίας Σιδέρη, για να τους πει εάν υπάρχει άλλο μέρος να πάνε.
Πραγματικά αυτός τους προτείνει τη Φλώρινα,όπου υπήρχαν τρία χωριά για να πάνε,αυτά ήταν : η ΄Ανω Κλεινές,η Μελίτη και ο Τροπαιούχος.
Τον Αύγουστο του 1923 ξεκινούν από το Δερβένι με το τρένο για τη Φλώρινα που πραγματικά δεν ξέρουν πού είναι. ΄Ολοι οι κάτοικοι μαζί με το βιος τους ήταν 30 βαγόνια.
Μετά από πολύ μεγάλη διαδρομή φτάνουν στο σημερινό Αρμενοχώρι όπου και κατεβαίνουν. Καθώς ερχόταν στο σημερινό μας χωριό, στο δρόμο βρίσκουν το Δεσπότη της περιοχής που ερχόταν από το Μοναστήρι-Μπίτολα και ήταν ο Δεσπότης Πολύκαρπου,ο Δεσπότης θέλοντας να τους εξυπηρετήσει, παίρνει μια αντιπροσωπεία από τους χωριανούς και πηγαίνει στο Νομάρχη, ο οποίος ήταν γνωστός στους χωριανούς μου από το Σουφλί και ήταν ο κύριος Παπάζογλου.
Ο Νομάρχης τους συστήνει να πάνε να κατοικήσουν στο σημερινό χωριό μας,το χωριό ΄Ανω Κλεινές, αφού πρώτα τους έδωσε τρόφιμα για τα γυναικόπαιδα.

Ναθαναήλ Βαρσαμάκης και Βαϊανή
Βαρσαμάκη, ίσως στο γάμο τους το 1931.

Στο χωριό, οι ΄Ελληνες της Ανατολικής Θράκης βρήκαν Τούρκους, οι οποίοι δεν είχαν φύγει και έζησαν μαζί τους γύρω στις δυο βδομάδες,τις ημέρες αυτές οι τούρκοι πουλούσαν στους συγχωριανούς μου οτιδήποτε δεν μπορούσαν να πάρουν μαζί τους, κυρίως σκεύη που τα χρησιμοποιούσαν για τις καθημερινές τους ανάγκες,σπίτια και χωράφια δεν μπορούσαν να τους πουλήσουν, γιατί υπήρχε το ζήτημα της ανταλλαγής πληθυσμών, όπου αργότερα το ελληνικό κράτος έδωσε στους συγχωριανούς μου τίτλους κυριότητας για τα σπίτια και μοίρασε κλήρο σε κάθε οικογένεια για τα χωράφια τους, πρέπει να πούμε ότι το χωριό μας ήταν αμιγώς Τούρκικο κι εδώ έμεναν Αγάδες της περιοχής, τρεις από τους οποίους είχε σκοτώσει ο Καπετάν Κώττας, επειδή είχαν επιβάλει βαρύτατα πρόστιμα στο χωριό Ακρίτας(Μπούφι),σύμφωνα με το βιβλίο ΄΄Κώττας΄΄του κ. Ανδρέου και ο κάμπος του χωριού μου που συνορεύει με τον κάμπο του χωριού του Παρορίου, ήταν το όριο ανάμεσα στον Καζά Μοναστηρίου και στον Καζά Φλώρινας. Μαζί με τους Καβακλιώτες είχαν έρθει και αρκετές οικογένειες από την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Θράκης και περιοχές κοντά στην Κων-πολη, επίσης στο χωριό μας ήρθαν και μείναν τρεις οικογένειες ποντίων και αυτές ήταν οι οικογένειες Διλαβερίδη , Ματσκαλίδη και Ανδρεάδη. Η πρώτη οικογένεια Ελλήνων που ήρθε και κατοίκησε πέρα από τους Καβακλιώτες, ήταν η οικογένεια Φερμάνη, που είχε κατέβει από το χωριό Ακρίτας(Μπούφι). Αργότερα ήρθαν και άλλοι ΄Ελληνες από τα χωριά Παρόρι και Κρατερό.

Το 1925 πολλές οικογένειες από το χωριό μας έφυγαν πίσω στη Θράκη και κατοικούν ακόμη και σήμερα στο χωριό Πέπλο του Ν.΄Εβρου.

Πρέπει να τονίσουμε ότι το 1926 άρχισε να χτίζεται η εκκλησία του χωριού μας που πανηγυρίζει την Αγία Τριάδα, στο χτίσιμο της οποίας συμμετείχαν όλοι οι χωριανοί και τα εγκαίνιά της έγιναν το 1927,μέχρι τότε οι ΄Ελληνες προσευχόταν στο τζαμί του χωριού που ήταν στο σημερινό παλιό σχολείο.

Μετά λοιπόν από αυτήν την πολύχρονη πορεία προς το άγνωστο,οι ΄Ελληνες της Ανατολικής Θράκης φτάνουν στον τόπο που θα αποτελέσει πλέον τη νέα τους πατρίδα,το νέο τους χωριό,όπου ενωμένοι με τους συμπαγείς εδώ ελληνικούς πληθυσμούς, θα προσπαθήσουν ο καθένας μόνος του και όλοι μαζί για την τακτοποίηση των οικογενειών τους πρώτα απ΄ όλα και αργότερα με το να συμβάλλει ο καθένας με τον τρόπο του στη δημιουργία και στο χτίσιμο της Νέας Ελλάδας!!

Ευχαριστώ το Δημήτρη Σταύρου κάτοικο του χωριού μας, που φύλαξε την εφημερίδα την οποία είχαμε εκδόσει το Φεβρουάριο του 1993, για να έχουμε σήμερα τα πολύτιμα αυτά στοιχεία!!

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Δάσκαλος)

Σίμος Ιωαννίδης Γκράτσος ή Στογιάννης ή Αρμενσκιώτης, οπλαρχηγός Μακεδονομάχος από τα Άλωνα (Αρμένσκο) Φλώρινας.

2011-04-06T00:01:00.000-07:00

Αρχικά διατέλεσε υπασπιστής του Κώττα Χρήστου. Μετά τον απαγχονισμό του καπετάν Κώττα αναγκάστηκε να καταφύγει στην Αθήνα. Επανήλθε μετά από λίγο καιρό συνεργαζόμενος με τον Ευθύμιο Καούδη, δρώντας στην περιοχή του Περιστερίου. Το 1904 συμμετείχε στην επιχείρηση του Ζελενιτσίου (Σκλήθρου), όπου εξοντώθηκαν 19 Βούλγαροι κομιτατζήδες. Στη συνέχεια συνεργάστηκε με τον Γεώργιο Τσόντο επίσης, στις περιοχές Φλώρινας, Βαρνούντα και Πελαγονίας. Μετά το 1906 συγκρότησε δική του ομάδα, στην οποία τέθηκε επικεφαλής και συνεργάστηκε με το σώμα του Παύλου Ρακοβίτη. Στις 24 Οκτωβρίου 1906 η ομάδα του οπλαρχηγού Σίμου Στογιάννη σκότωσε τρεις βουλγαρίζοντες άντρες και μια γυναίκα από την Τύρσια (Τρίβουνο) Φλώρινας που πήγαιναν στο παζάρι της Φλώρινας. Το σώμα του έδρασε στην ανατολική και νότια πλευρά του Βέρνου έως το 1908. Του ανατέθηκε η αποστολή της εξόντωσης του Βασίλ Τσακαλάρωφ αλλά δεν κατάφερε να την φέρει εις πέρας.

Πήρε μέρος στις εορταστικές εκδηλώσεις των Νεοτούρκων μετά την ανακήρυξη του συντάγματος και τη λήξη των εχθροπραξιών.

Προς τιμήν του μετονομάστηκε το χωριό Μοτέσνιτσα της Φλώρινας σε Σίμος Ιωαννίδης, το 1957.

Γενικό Επιτελείο Στρατού, Διεύθυνσις Ιστορίας Στρατού, Ο Μακεδονικός Αγών και τα εις Θράκην γεγονότα, Αθήνα 1979, σσ. 133, 301.

Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος (επιστημονική επιμέλεια), Αφανείς, γηγενείς Μακεδονομάχοι, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2008, σ. 162

Ο Μακεδονομάχος Ιωάννης Ιωαννίδης, από την Κιουτάχεια Μικράς Ασίας

2011-04-01T08:11:00.000-07:00

Ο Ιωάννης Ιωαννίδης, είναι γέννημα της Κιουτάχειας. Τα λιγοστά ιστορικά στοιχεία δεν μας επιτρέπουν να γνωρίζουμε λεπτομέρειες για τη ζωή του, γνωρίζουμε όμως ότι είχε την τύχη να μεγαλώσει σε μια περίοδο μεγάλης οικονομικής προόδου της Ελληνικής κοινότητας της Κιουτάχειας και εντυπωσιακής ανάπτυξης των εκπαιδευτηρίων της. Υπήρξε μαθητής του άξιου δάσκαλου του Γένους Χρήστου Τουργούτη, στον οποίο οφείλει πολλά η Κιουτάχεια. Το 1902, ο Ιωαννίδης ήταν ακόμη μαθητής στην αστική σχολή, όταν για πρώτη φορά επισκέφθηκε την Κιουτάχεια προσκεκλημένος από τον Φουάτ Πασά, (που ήταν Τουρκοκρητικός και μιλούσε άπταιστα την Ελληνική) ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας στη Σμύρνη, Αντωνόπουλος συνοδευόμενος από τον καβάση του - έναν εύζωνα με αθλητικό παράστημα-. Οι Κιουταχειώτες δεν είχαν ξαναδεί εύζωνα και εντυπωσιάστηκαν. Γράφει ο Σάββας Εφραιμίδης: «Πανζουρλισμόν προεκάλεσεν εις τους μαθητάς της αστικής σχολής η παρουσία του καβάση με την ευζωνικήν του στολήν ως εκπροσώπου των αγωνιστών του 1821».

Τον Αύγουστο του 1904, η Δημογεροντία της Ελληνορθόδοξης κοινότητας Κιουτάχειας, αποφάσισε να στείλει 10 άριστους απόφοιτους της αστικής Σχολής, να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε ονομαστά σχολεία της εποχής, με σκοπό να επιστρέψουν ως δάσκαλοι στα εκπαιδευτήρια της κοινότητας. Μεταξύ αυτών, ήταν και ο Ιωάννης Ιωαννίδης, που εστάλη στο τετρατάξιο Γυμνάσιο Τσοτυλίου. Στη Μακεδονία ο Ιωαννίδης έζησε όλα τα συγκλονιστικά γεγονότα του Μακεδονικού αγώνα, που είχε πια φουντώσει και ενθουσιάστηκε. Έτσι τον Σεπτέμβρη του 1905, σε ηλικία μόλις 17 ετών, εγκαταλείπει τα μαθητικά θρανία και κατατάσσεται στην ανταρτική ομάδα του Κρητικού οπλαρχηγού Γεώργιου Σκαλίδη. Το σώμα του Σκαλίδη έδρασε στην περιοχή του Μοριχόβου, που ανήκει σήμερα στη FYROM και είναι η περιοχή βόρεια από τον Σκοπό και το Καϊμακτσαλάν. O Σκαλίδης υπήρξε εξαιρετικά γενναίος, παράτολμος, φιλότιμος αλλά και απείθαρχος, με αποτέλεσμα το Κέντρο Μοναστηρίου που ήταν υπεύθυνο για την περιοχή, να τον αποκηρύξει, μαζί με τον επίσης Κρητικό οπλαρχηγό Νικολούδη. Τότε ο Σκαλίδης έστειλε την παρακάτω επιστολή :

« Προς το Εθνικό Κέντρο Μοναστηρίου.
Κύριε Καλαμαρά, γαλονά, κολοκύθα, που μας δίνεις διαταγές από το γραφείο σου και το κρεβάτι σου και μας διώχνεις από του μπαμπά σου το τσιφλίκι το Μορίχοβο και μας αποκηρύπεις και επικηρύττεις. Έλαβα το έγγραφό σου. Θα λάβεις την απάντησή μου.

O στασιαστής Γ Σκαλίδης, οπλαρχηγός»

Να ποια ήταν η απάντηση του Σκαλίδη όπως την καταγράφει στα απομνημονεύματά του ο Ιωάννης Καραβίτης : «Κατέβηκε με το σώμα του στον κάμπο του Μοναστηρίου, που δεν είχε πατήσει ποτέ το πόδι του αντάρτης και σαν να πηγαίνανε σε γάμο με τη γκάιντα και χορεύοντας, πήραν σβάρνα τα χωριά ζητώντας από τους κομιτατζήδες να βγούνε να πολεμήσουνε. Τα πατριαρχικά χωριά αναθαρρήσανε και πήγαιναν στη Μητρόπολη και ζητούσαν να επιστρέφουν και πάλι στο Πατριαρχείο. Οι εξαρχικοί πάλι ζητούσαν από τους Τούρκους προστασία. Όταν το προξενείο είδε την απήχηση που είχε η δράση του σώματος, έστειλε επιστολή και ανακαλούσε την αποκήρυξη και έλεγε στον Σκαλίδη να τραβηχτεί στα βουνά του Μοριχόβου, γιατί οι Τούρκοι εξαγριώθηκαν με το τόλμημά του και ετοίμαζαν μεγάλη επιχείρηση εναντίον του. O Νικολούδης θεώρησε την αλλαγή στάσης του κέντρου επαρκή και συμμορφώθηκε, αλλά ο Σκαλίδης δεν ήθελε να ακούσει πλέον τίποτα και επέμενε να στείλει στο κέντρο την απάντηση που υποσχέθηκε. Ζήτησε από τους άντρες του να φύγουν όσοι θέλουν με τον Νικολούδη στα βουνά αλλά κανείς δεν δέχθηκε να φύγει.»
Στις 23 Μαρτίου του 1906, το σώμα συγκρούσθηκε με δύναμη 250 Τούρκων και πολέμησαν μέχρις εσχάτων στην τοποθεσία Κράπα του χωριού 'Ιβενι (17 χιλιόμετρα βόρεια του χωριού Σκοπός) και έπεσαν για τη Μακεδονία μας, ο Γεώργιος Σκαλίδης και οι 15 από τους 16 άνδρες του, ενώ ένας τραυματισμένος πιάστηκε ζωντανός από τους Τούρκους. Τα παλικάρια του Σκαλίδη που έπεσαν πολεμώντας για τη Μακεδονία μας ήταν:
7 Μακεδόνες: Γιοβάν Κορμούζης, Τράικος Σοβίτσε, Νικόλαος Καρανικόλας, Στόικο Μήτρε, Γεώργιος Χρήστου, Στόιαν Ζλάτε Δημήτριος Τσίτσιρας,
4 Κρητικοί: Αντώνιος Μπουντουράκης, Μιχαήλ Χατζηδάκης, Κωνσταντίνος Κροκίδης, Γεώργιος Σαραφάκης,
3 από την Ελεύθερη Ελλάδα: Ιωάννης Ντέμπαρης, Βασίλειος Κωστόπουλος, Δημήτριος Μανδώρος και
1 Μικρασιάτης, ο 18χρονος Κιουταχειώτης Ιωάννης Ιωαννίδης .
Ο Ιωάννης Ιωαννίδης δεν γύρισε ποτέ πίσω στην Κιουτάχεια για να διδάξει τα παιδιά της. Έμεινε για πάντα στη Μακεδονική γη προπομπός και λαμπαδηφόρος όλης της Ελληνικής κοινότητας της Κιου-τάχειας που τον ακολούθησε, αλίμονο 17 χρόνια αργότερα με τον ξεριζωμό από τις πατρογονικές εστίες και εγκαταστάθηκε στη γη της Μακεδονίας, που ο Ιωαννίδης πότισε με το αίμα του. Ας είναι αιωνία η μνήμη του.

Πηγή: Δελτίο τύπου του συλλόγου Κιουταχειωτών και Μικρασιατών Φλώρινας "Ο Αγ. Μηνάς"

Αντίγραφο επιστολής όπου περιγράφονται τα γεγονότα
Κύριε 'Υπουργέ

Συμπληρών δε την ύπ. άριθ. 273 έκθεσίν του Β. τούτου Προξενείου, λαμβάνω την τιμήν ν' αναφέρω τη Υμετέρα Εξοχότητι τας λεπτομερείας της καταστροφής του σώματος τούτου.
Την δεκάτην π.μ. της 21ης Μαρτίου ευρέθη κυκλωμένον παρά το χωρίον Ίβεν το σώμα Σκαλίδη, υπό διακοσίων περίπου στρατιωτών. Μετά εξάωρον μάχην επτά των ημετέρων έκειντο νεκροί και έξ τραυματίαι. Ο Γεώργιος Σκαλίδης μετά των πέντε περισωθέντων οπαδών του επιχειρεί τότε έφοδον, διασπά τον στρατόν και διευθύνεται παρά την Θέσιν Κράπα, ένθα υπήρχε πόρος, ίνα διαβή τον Εριγώνα και διασωθή εις κυρίως Μορίχοβον. Ότε εις το έναντι μέρος του ποταμού κατέφθασεν ικανός αριθμός στρατιωτών, οίτινες ήρξαντο πυροβολούντες.
Μετ' ου πολύ κατέφθασαν και νέαι επικουρικαί δυνάμεις εκ του Ίβεν και άλλων σημείων και απέκλεισαν τον Σκαλίδην εις τούς βράχους της θέσεως Κράπα. Οι ημέτεροι, εξαντλήσαντες τα πυρομαχικά των, έρριψαν εις τον ποταμόν τον οπλισμόν των και έπεσαν βληθέντες υπό των τουρκικών σφαιρών. Ο αρχηγός εξαντλήσας τα φυσίγγια του έθραυσε το όπλον του εις τους βράχους και είτα δια του περιστρόφου του εξηκολούθει να μάχηται μέχρις ότου εξαντλήσας τα φυσίγγιά του έρριψε τούτο εις τον ποταμόν. Μεθ’ ο ώρμησε κρατών την μάχαιράν του κατά του τουρκικού στρατού, ότε πληγείς καιρίως εφονεύθη.
Και αυτός ούτος ο ηρωικός θάνατος του αρχηγού Σκαλίδου συνετέλεσεν εις το να εμψυχώση τους χωρικούς, οίτινες δεν παύονται μετ' ευλαβείας ν’ αναφέρωσι το όνομα αυτού και να εγκωμιάζωσι το ατρόμητον και τον ηρωισμόν του φονευθέντος.
Τα ονόματα των φονευθέντων ανδρών του σώματος Σκαλίδου εισί τα’ ακόλουθα: Αντώνιος Μπουντουράκης, Μιχαήλ Χατζηδάκης, Κωνστ. Κροκίδης, Γεώργιος Σαραφάκης, άπαντες Κρήτες. Νικόλαος Καρανικόλας, Δημήτριος Τσίτσιρας, Γιοβάν Κορμούζης, Τράικος Σοβίτσε, Στόικο Μήτρε, Γεώργιος Χρήστου και Στωιάν Ζλάτε, άπαντες Μακεδόνες. Εξ Ελλάδος ήσαν οι: Ιωάννης Νέμπαρης (επαρχία Βάλτου), Βασίλειος Κωστόπουλος και Δημήτριος Μανδώρος (Μαλακάσι). Εις ανατολίτης: ό Ιωάννης Ιωαννίδης.
[Χαλκιόπουλου, βλ. σελ. 980 αρ. 88]

Γεώργιος Σερίδης (ή Στερίδης), γνωστός ως καπετάν Γεωργάκης Σπανός

2011-03-31T07:25:00.000-07:00

Γεώργιος Σερίδης

Ο Γεώργιος Σερίδης γεννήθηκε στο Φλάμπουρο Φλώρινας. Ήταν έμπορος ξυλείας και δραστηριοποιούνταν σε όλη την έκταση της Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας. Πριν ακόμα από τον ερχομό των αξιωματικών από το ελεύθερο Ελληνικό κράτος, συγκρότησε ένοπλο σώμα στη Μακεδονία και άρχισε να δρα εναντίον Βουλγάρων κομιτατζήδων στις περιοχές Γιαννιτσών και Γουμένισσας.

Το 1904 γνωρίστηκε με τον Κωνσταντίνο Μαζαράκη Αινιάνα, τον οποίο βοήθησε να συγκροτήσει ογδονταμελές σώμα Μακεδόνων. Ο Κ. Μαζαράκης του ανέθεσε την αρχηγία του σώματος (παρά την προχωρημένη ηλικία του), καθώς ήταν εμπειροπόλεμος και σεβαστός στους οπλίτες. Στις αρχές του 1905, το σώμα του κινήθηκε στην περιοχή της Πελαγονίας και του Μοναστηρίου και το Φεβρουάριο του ίδιου έτους σημείωσε επιτυχία κατά Βουλγαρικού σώματος στο Κρούσοβο. Η κύρια περιοχή δράσης του όμως, παρέμεινε η περιοχή της Γουμένισσας και του Πάικου, όπου περιόρισε σημαντικά τη δράση των βουλγαρικών ομάδων και ιδίως του Αποστόλ Πέτκωφ. Η παρουσία του είχε σαν αποτέλεσμα την ανύψωση του ηθικού του Ελληνικού στοιχείου στην περιοχή.

Ο καπετάν Γεωργάκης και το σώμα του, συνελήφθησαν από Οθωμανικό απόσπασμα κοντά στη Γουμένισσα και τερματίστηκε έτσι η δράση του.

Αφανείς, Γηγενείς Μακεδονομάχοι", επιστημονική επιμέλεια: Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, εκδόσεις University Studio Press, 2008

Αρχείο Διεύθυνσης Εφέδρων Πολεμιστών, Αγωνιστών, Θυμάτων, Αναπήρων, Αρχείο Μακεδονικού Αγώνα, φ. Σ-23
Γ. Πετσίβα (επιμέλεια), Ιωάννη Καραβίτη, "Ο Μακεδονικός Αγών", Αθήνα 1994, τόμος Α΄, σ. 91

Φλωρινιώτες Μακεδονομάχοι. Νικόλαος (ή Λάκης) Πύρζας.

2011-03-31T07:09:00.001-07:00

Νικολάος Λάκης Πύρζας

Ο Νικόλαος (ή Λάκης) Πύρζας (1880-1947) ήταν Μακεδονομάχος από τη Φλώρινα.

Γεννήθηκε στη Φλώρινα το 1880 και μαζί με τους Παύλο Κύρου και Κωνσταντίνο (Κώτα) Χρήστου ήταν από τους πρώτους οπλαρχηγούς που ξεκίνησαν το Μακεδονικό Αγώνα στην περιοχή.

Το Φεβρουάριο του 1904 μετέβη στην Αθήνα προκειμένου να γνωρίσει τον Πάυλο Μελά, έτσι ώστε να οργανωθεί η άμυνα εναντίον των Βουλγάρων που άρχισαν να δρουν στην περιοχή της Φλώρινας. Κατόπιν έγραψε στον Έλληνα πρόξενο της Θεσσαλονίκης, Λάμπρο Κορομηλά για την ανάγκη λήψης μέτρων απέναντι στο Βουλγαρικό κίνδυνο. Επίσης γνωστοποίησε στον Έλληνα πρόξενο του Μοναστηρίου Σπυρίδωνα Λεβίδη ότι προτίθεται να συγκροτήσει τριακονταμελές ένοπλο σώμα. Ο Παύλος Μελάς τον είχε ως υπαρχηγό του κατά τις τρεις περιοδείες του στη Δυτική Μακεδονία.

Βρέθηκε με το Μελά στη μοιραία συμπλοκή του Οκτωβρίου του 1904, στη Στάτιστα που στοίχησε τη ζωή του τελευταίου. Λίγο πριν ξεψυχήσει ο Μελάς, ζήτησε από τον Πύρζα να δώσει το σταυρό που φορούσε στη σύζυγό του, και το όπλο του στο γιο του Μίκη. Ο Λάκης Πύρζας εκπλήρωσε την επιθυμία του φίλου του και αρχηγού του και έτσι μετέβη στην Αθήνα, όπου διέμεινε έως τον Ιούνιο του 1904 εργαζόμενος για το Μακεδονικό Κομιτάτο.

Επανήλθε στη Μακεδονία με το ψευδώνυμο του Παύλου Μελά, "Μίκης Ζέζας", υπό τις διαταγές του Γεώργιου Τσόντου (καπετάν Βάρδα). Ήρθε σε ρήξη με τον Κρητικό αξιωματικό και αναγκάστηκε να αποσυρθεί. Μετέβη στην Αίγυπτο και επανήλθε στη Φλώρινα με την απελευθέρωσή της, το 1912.

Πέθανε στη Φλώρινα το 1947.

Πάνου Παπασταμάτη (1960). Στίλπωνος Π. Κυριακίδου. ed. Ο οπλαρχηγός καπετάν Λάκης Πύρζας (έτ. Δ΄, τεύχ. 20ον, 8ον, σ. 80). Φλώρινα: Αριστοτέλης.

Ιωάννης Σ. Κολιόπουλο (2008). Αφανείς, γηγενείς Μακεδονομάχοι. Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, University Studio Press. σελ. 179.

Φλωρινιώτες Μακεδονομάχοι. Αντίγονος (Γκόνος) Χολέρης από τη Βεύη Φλώρινας.

2011-03-29T05:27:00.000-07:00

Ο οπλαρχηγός Αντίγονος Χολέρης

Μακεδονικός Αγώνας

Γεννήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα στη Μπάνιτσα (Βεύη) Φλώρινας. Αφού μαθήτευσε στο Ελληνικό δημοτικό σχολείο της Βεύης, στάλθηκε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή, στην Κωνσταντινούπολη, προκειμένου να συνεχίσει τις σπουδές του. Τον Ιούνιο του 1907 δολοφονήθηκε στη Βεύη ο παππούς του, Τρύφων Χολέρης μαζί με άλλους, στην πλατεία του χωριού, από τη συμμορία του κομιτατζή Γκεοργκίεφ. Το γεγονός αυτό, τον ανάγκασε να διακόψει τις σπουδές του και να επιστρέψει στο χωριό του, για να εκδικηθεί το θάνατο του παππού του. Κατατάχθηκε αρχικά στο σώμα του Σταύρου Κωτσόπουλου και έδρασε στην ευρύτερη περιοχή της Φλώρινας. Στη συνέχεια, μαζί με το Σταύρο Κωτσόπουλο, συνεργάστηκαν με τον οπλαρχηγό Νικόλαο Ανδριανάκη. Το 1908 αναγκάστηκε να προσφύγει στην Αθήνα, για λόγους προστασίας. Επανήλθε στη Βεύη, το 1910, επικεφαλής δικής του ομάδας και έδρασε στην περιοχή κατά των Βούλγαρων κομιτατζήδων. Το 1911 εξόντωσε το σημαντικό στέλεχος του Βουλγαρικού κομιτάτου, Στάτε Στόγιαν Τάσεφ που δρούσε στη Βεύη. Συμμετείχε ενεργά στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, το 1912 κατά τον όποιο απελευθερώθηκε η γενέτειρά του από τους Τούρκους.

Τον Ιούλιο του 1913, οι Βούλγαροι έστειλαν στη περιοχή της Φλώρινας, ένα ισχυρό σώμα από Βούλγαρους επίλεκτους και παλιούς κομιτατζήδες με αρχηγό τον αρχιβοεβόδα Τσακαλάρωφ για να ξεσηκώσουν σε επανάσταση τους πληθυσμούς των Κορεστίων και της Καστοριάς. Οι Ελληνικές αρχές έλαβαν τα μέτρα τους και συγκρότησαν Ιερούς Λόχους από μακεδονομάχους και πολίτες. Ιδρύθηκε τότε και ο Ιερός Λόχος Μπάνιτσας (Βεύης) και από τους πρώτους που κατετάγησαν ήταν ο Γκόνος Χολέρης και ο καπετάν Σταύρος Κωτσόπουλος. Όταν έγινε γνωστή η άφιξη του σώματος του Τσακαλάρωφ, οι Ιεροί Λόχοι ειδοποιήθηκαν να επιστρέψουν στις θέσεις τους. Το σώμα του Τσακαλάρωφ αφού πρώτα συνεπλάκη με τους κτηνοτρόφους Φαρμακαίους στο Καϊμακτσαλάν στη συνέχεια προχώρησε προς τη Βεύη. Στην ανατολική πλευρά της Βεύης και σε απόσταση 3 χμ, σε μια χαράδρα που καταλήγει στη γέφυρα της σιδηροδρομικής γραμμής και στη διασταύρωση την κεντρικής οδού με τη σιδηροδρομική γραμμή, είχαν στήσει την ενέδρα τους οι Ιερολοχίτες οι οποίοι είχαν χωριστεί σε μικρά σώματα και είχαν πιάσει διάφορες θέσεις. Όταν έφτασε στo σημείο το σώμα του Τσακαλάρωφ άρχισε η συμπλοκή. Το σώμα του Τσακαλάρωφ κατάφερε να διασπάσει την ομάδα των στρατιωτών και των Ιερολοχιτών. Ο Γκόνος από τη θέση του άρχισε να πυροβολεί εναντίων τους. Τώρα το σώμα του Τσακλάφωφ με ομαδικά πυρά προσπαθούσε να εξουδετερώσει τη γενναία αντίστασή του. Η πολυάριθμος συμμορία του Τσακαλάρωφ διασκόρπισε τους Ιερολοχίτες και τους στρατιώτες και σκότωσε το Μιχόπουλο Γεώργιο. Ο Γκόνος παρέμεινε μονάχος να πολεμάει στο πεδίο της μάχης. Επιτίθεται και πυροβολεί με το περίστροφό του και σκοτώνει τον υπασπιστή του Τσακαλάρωφ, βοεβόδα Ρίστο Ποπώφ. Κατόπιν πληγώνει το άλογο του Τσακαλάρωφ και στη συνέχεια τον τραυματίζει σοβαρά στην κοιλιακή χώρα. Ο Τσακαλάρωφ προτού καταπέσει από το άλογό του πυροβόλησε εναντίων του Γκόνου και τον τραυμaτίζει ελαφρά στο κρανίο κοντά στο αυτί και στην αριστερή ωμοπλάτη. Όμως Γκόνος συνεχίζει να αγωνίζεται. Την κρίσιμη αυτή στιγμή, ένας κομιτατζής από την Κάτω Υδρούσα, τον πλησίασε από πίσω και τον τραυμάτισε με 4 σφαίρες στη δεξιά ωμοπλάτη. Ο Γκόνος συνεχίζει όμως να πυροβολεί και δεν τους αφήνει να τον πλησιάσουνκαι να του δώσουν τη χαριστική βολή. Ο τραυματισμός του Τσακαλάρωφ έφερε σύγχυση στο σώμα του. Οι οπαδοί του τον ανέβασαν σε ένα άλογο και συνέχισαν την πορεία τους προς το Φλάμπουρο. Στη διάρκεια της πορείας, πολλοί από το σώμα του τράπηκαν σε φυγή. Ο Τσακαλάρωφ με 12 περίπου κομιτατζήδες μπήκε στο δάσος του Φλαμπούρου. Εκεί ειδοποιήθηκε ο Ιερός Λόχος του Φλαμπούρου και στη συμπλοκή που ακολούθησε σε ένα λάκκο στο βουνό, νότια της Άνω Υδρούσας, σκοτώθηκε ο Τσακαλάρωφ. Τα χαράματα της άλλης μέρας οι Ιερολοχίτες πήγαν στο σημείο όπου βρισκόταν ο Γκόνος Χολέρης τραυματισμένος και τον μετέφεραν στο σπίτι του Ηλία Δάικου. Εξέπνευσε μετά από μια ώρα περίπου, στις 10.00π.μ. την 7η Ιουλίου του 1913 και μπήκε στο Πάνθεο της αθανασίας των Μακεδονομάχων και των άλλων Ηρώων της φυλής μας.

Στέργιου Τριανταφυλλίδη, Ιστορικά Βεύης, Φλώρινα 1958, σσ. 24 - 32
Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος (επιστημονική επιμέλεια), Αφανείς, γηγενείς Μακεδονομάχοι, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2008, σ. 167

Φλωρινιώτες Μακεδονομάχοι. Σταύρος Κωτσόπουλος από τη Βεύη.

2011-03-29T05:23:00.000-07:00

Ο Σταύρος Κωτσόπουλος από τη Βεύη
Φλώρινας, σε προχωρημένη ηλικία.

Μακεδονικός Αγώνας

Γεννήθηκε στη Βεύη (Μπάνιτσα) Φλώρινας στα τέλη του 19ου αιώνα, όπου και τελείωσε το σχολείο. Δραστηριοποιήθηκε από πολύ νωρίς στην περιοχή εναντίον των Βουλγάρων κομιτατζήδων. Έγινε έτσι στόχος των Βουλγαρικών ομάδων αλλά και των Οθωμανικών αρχών. Για το λόγο αυτό φυγαδεύτηκε στις ΗΠΑ το 1905. Η έντονη δράση του εναντίον Βουλγάρων (μεταναστών από τη Μακεδονία) εκεί και οι συνεχείς συμπλοκές, στις οποίες συμμετείχε τον κατέστησαν καταζητούμενο και στις ΗΠΑ. Έτσι αναγκάστηκε να επιστρέψει στην περιοχή.

Ο Σταύρος Κωτσόπουλος από τη
Βεύη Φλώρινας, σε ώριμη ηλικία.

Κατατάχτηκε στο σώμα του Νικολάου Ανδριανάκη και έδρασε για δύο χρόνια (1907 και 1908). Το 1908 συνελήφθη από τις Οθωμανικές αρχές και φυλακίστηκε στο Μοναστήρι. Καταδικάστηκε σε θάνατο από το Τουρκικό δικαστήριο αλλά πριν εκτελεστεί η ποινή κατάφερε να δραπετεύσει. Κατέφυγε εκ νέου στο εξωτερικό.

Το 1909 επέστρεψε στη Μακεδονία, επικεφαλής σώματος αποτελούμενου από 6 Κρητικούς οπλίτες. Το σώμα του έδρασε κατά των Βουλγαρικών σωμάτων έως την απελευθέρωση της περιοχής το 1912, εξοντώνοντας τους πιο επικίνδυνους κομιτατζήδες που δρούσαν στην περιοχή της Βεύης.

Η οικογένεια του μακεδονομάχου Σταύρου
Κωτσόπουλου από τη Βεύη Φλώρινας.

Στη συνέχεια αγωνίστηκε στο Βορειοηπειρωτικό Αγώνα (1914). Κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και στη διάρκεια της τριπλής κατοχής, ανέπτυξε έντονη αντιστασιακή δράση κατά Ιταλών (που κατείχαν την περιοχή Πρεσπών) και Γερμανών από το 1941 έως το 1944.

"Αφανείς, Γηγενείς Μακεδονομάχοι", επιστημονική επιμέλεια: Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, εκδόσεις University Studio Press, 2008

"Καπετάν Σταύρος Κωτσόπουλος", Νικόλαος Μέρτζος, Μακεδονική Ζωή, τ. 48 (1970), σσ. 37, 38

"Ιστορικά Βεύης", Σ. Τριανταφυλλίδης, Φλώρινα 1958, σσ. 35-41

ΠΟΛΥΠΟΤΑΜΟΣ. Ηρωικές Μορφές του ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ, της Αντιγόνης Τσάμη.

2011-03-27T08:37:00.000-07:00

Στον Πολυπόταμο δολοφονήθηκε ο ιερέας Στόϊκος Παπαγιάννης το 1906. Με δόλο, όπως συνήθιζαν, τον έστειλαν ψεύτικη επιστολή να μεταβεί στο βουνό να συναντήσει ένα καινούργιο σώμα Ελλήνων ανταρτών. Ο Παπαγιάννης, ενθουσιώδης όπως ήταν, αγνόησε τις συμβουλές των προκρίτων, να εξακριβωθεί αν ήταν πράγματι ελληνικό το σώμα, οπότε έπεσε στην παγίδα που του έστησαν. Ήταν μόλις 36 ετών. Μαζί του είχε και τον Μιχάλη Παπασπύρου, που επίσης δολοφονήθηκε. Άλλα θύματα υπήρξαν οι: Στογιάννης Φίλιππος, Σταμπουλίδης Δημήτριος, Μήντσης Δημήτριος, Φίλιππος Μιχαηλίδης, Μιχαήλ Παπάς, Σταύρος Νίκου, Μήντσης Αλεμπάκης, Κίζου Στόϊος, Χρήστου Απόστολος, Αλεμπάκης Δημήτριος, Βέργος Κων/νου και Νίτσας. Τον Παπα-Κωνσταντίνο, αφού τον τουφέκισαν με 12 σφαίρες τον μαχαίρωσαν, του αφήρεσαν 60 λίρες του χωριού και του έκοψαν τις φλέβες. Επίσης έσφαξαν έναν πρώην δήμαρχο, ένα πτωχό αγωγιάτη, ένα φύλακα, ένα χωρικό, Τους βασάνισαν δεμένους και τους έλεγαν: «Ας έλθουν οι Έλληνες να σας γλιτώσουν» και τους άφησαν στο Μεσοχώρι νεκρούς το 1903.
(Βιβλίο Παύλος Μελάς σελίς 395).

Ιωάννης Ζήσης
O Ιωάννης Ζήσης γεννήθηκε το 1850 στο χωριό Πολυπόταμος Φλωρίνης και υπήρξε ένθερμος Μακεδονομάχος και μεγάλος πολεμιστής. Απεβίωσε σε ηλικία 105 ετών στους κόλπους της στοργικής οικογενείας του. Πέρασε ζωή γεμάτη από σκληρές δοκιμασίες, ιδίως κατά τον Μακεδονικό Αγώνα. Επέδειξε καρτερία και αντοχή κι αντέταξε όπως κάθε Έλληνας την αντίστασή τον κατά τους σκληρούς τότε αγώνες. Είδε το ολοκαυτώματα των μελών της οικογενείας του, των συγγενών του και πολλές καταστροφές. Κατάγονταν από μεγάλη πατριαρχική οικογένεια, μαρτυρική στους εθνικούς αγώνες. O παππούς του, ο ιερέας. Παπασπύρος κατάγοταν από το χωριό Σλάτινα Καστοριάς, που ήταν τσιφλίκι μπέηδων. Εκεί ήρθε σε ρήξη με τον μπέη του τσιφλικιού για τις αυθαιρεσίες και την καταδυνάστευση των κατοίκων, οπότε αναχώρησε κι εγκαταστάθηκε στο Φλάμπουρο. Από εκεί αργότερα μετέβη κι εγκαταστάθηκε στον Πολυπόταμο, όπου ήταν κενή η θέση του ιερέα. Πραγματικά υπήρξε Θεοσταλμένη εκεί η οικογένειά του, η οποία έπαιξε θαυμάσια το ρόλο της στον Θρησκευτικό, εθνικό και κοινωνικό τομέα, εφόσον αποτέλεσε το προοδευτικό στοιχείο του τόπου κι έπαιρνε πρωτοβουλία για κάθε εκδήλωση. H οικογένεια αυτή έχτισε την εκκλησία, το σχολείο και είχε την διοίκηση του χωριού στα χέρια της. Για την αξιέπαινη δράση της, δεν άργησε να γίνει ο στόχος της βουλγαρικής προπαγάνδας από το 1900 κι εξής.
O πατέρας του Ιωάννη Ζήση, ονομάζονταν Ζήσης και είχε πέντε γιους και τρεις κόρες. O Ιωάννης ήταν ταχυδρόμος, μετέφερε χρήματα και άλλα αντικείμενα στους συγγενείς τους. Παράλληλα δρούσε ως αγγελιοφόρος. Το 1902 όμως οι Βούλγαροι δολοφόνησαν τον αδερφό του, ιερέα Παπακωνσταντίνο, κι επεδίωκαν να δολοφονήσουν και τον ίδιο, για αυτό αναγκάστηκε να εγκατασταθεί οικογενειακώς στη Φλώρινα. Από την οικογένεια του Παπασπύρου γνωρίζουμε τέσσερις αείμνηστους εθνομάρτυρες: Παπακωνσταντίνος, Παπαγιάννης και οι επιζήσαντες Παπαθανάσης στον Πολυπόταμο κι ο Παπακωνσταντίνος στην Αθήνα. O Ιωάννης Ζήσης έγινε κατόπιν τραπεζίτης κι αντιπρόσωπος της τράπεζας Ανατολής με έδρα το Μοναστήρι. Συγχρόνως εργάζονταν ως πράκτορας Α' τάξεως, πάντοτε με κίνδυνο της ζωής του. Για τη δράση του συνελήφθη και φυλακίστηκε στο Μοναστήρι το 1905. Όταν όμως λήφθηκε η απόφαση να θανατωθεί, φυγαδεύτηκε από τις φυλακές από έναν Τούρκο λοχία της φρουράς και σώθηκε. O Ιωάννης Ζήσης γράφτηκε στην επετηρίδα των Μακεδονομάχων 1903 -09. Του απονεμήθηκε αναμνηστικό δίπλωμα με μετάλλιο του Μακεδονικού Αγώνα. H δράση του αποδεικνύεται και από τα πιστοποιητικά των οπλαρχηγών Λάκη Πύρζα και καπετάν Στέφου Γρηγορίου.
Αντιγόνης Τσάμη, Ηρωικές Μορφές του ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ, περιοχή Φλώρινας, σελ78-79.

ΑΦΑΝΕΙΣ ΓΗΓΕΝΕΙΣ ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΑΧΟΙ από τον Πολυπόταμο Φλώρινας.

Καραφύλης Γεώργιος

ΑΛΑΜΠΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΑΛΑΜΠΑΚΗΣ ΜΙΧΑΗΛ

ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΒΕΓΓΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

ΔΙΝΕΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΖΗΣΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΚΑΡΑΦΥΛΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΚΙΖΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ

ΜΙΧΑΛΙΤΣΗΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ

ΝΙΚΟΥ ΣΤΑΥΡΟΣ

ΠΑΚΑΣ ΜΙΧΑΗΛ

ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

ΣΑΜΠΑΗΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΣΑΜΠΑΗΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΣΑΡΡΟΥ ΣΤΑΥΡΟΣ

ΣΤΕΦΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΑΦΑΝΕΙΣ ΓΗΓΕΝΕΙΣ ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΑΧΟΙ, σελ. 174-175.

Πολύτιμες υπηρεσίες πρόσφεραν οι παρακάτω

Παπαθανάσης του Βασιλείου
Ευάγγελος Παπάς του Βασιλείου
Δόστα Μήντση Αλεμπάκη
Χρήστος και Λάζαρος Μίντση Αλεμπάκη
Ανδρέας Στόιτσε
Αλεμπάκης Ιωάννης
Ντίνος Φιλίππου
Στογιάννα (χήρα) του Γεωργίου Παπαμιχαήλ
Μίνκα (χήρα) του Δημητρίου Μήντση
Στογιάννης Μελέτης του Φιλίππου(Αγγελιοφόρος)
[Αντιγόνη Τσάμη, Ηρωικές Μορφές του Μακεδονικού Αγώνα, Περιοχή της Φλώρινας,σελ.78]

ΠΟΛΥΠΟΤΑΜΟΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ. Νέρετ Neret Florinas

2011-03-23T07:04:00.000-07:00

Πολυπόταμος είναι χωριό που ανήκει στο Δήμο Φλώρινας του Νομού Φλώρινας και σ' αυτόν υπάγονται οι οικισμοί "Χωριουδάκι" και αυτός στη θέση "Λασείτσα". Είναι χτισμένος σε 960 μ. υψόμετρο και οι κάτοικοι του 506 το χειμώνα και 700 το καλοκαίρι είναι αγρότες, δασεργάτες και οικοδόμοι. Επίσης, ασκείται το παραδοσιακό επάγγελμα του σαγματοποιού και του υποδηματοποιού. Είναι φημισμένος για τα νερά του, τις φράουλες, τις πιπεριές και την εκπληκτική φύση. Απέχει περίπου 14,5χλμ λεπτά από τη Φλώρινα. Οι περισσότεροι κάτοικοι έχουν φύγει στο εξωτερικό και στις γύρω πόλεις.

Ονομάζεται Πολυπόταμος γιατί πέντε μικρά ποτάμια καταλήγουν στον ποταμό που περνά μέσα από το χωριό. Αυτά πηγάζουν από τις πηγές Δερβένι, Μεσοποταμία, Επτά Πηγές, Στάπνικ και Χιλιάδα.
Γύρω από το χωριό υπάρχουν οι κορυφές Ορνίτσα (Πλατύ) στα 1.759 μ. υψ. με λίμνη και Λιούτα στα 1.606 μ. υψ. Επίσης, πολλά είναι και τα δάση με οξιές, δρύες και σκλήθρα. Το Δεκαπενταύγουστο γιορτάζει η εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου, που χτίστηκε το 1913, ενώ άλλες εκκλησίες του χωριού είναι ο Αγ. Αθανάσιος και ο Αγ. Νικόλαος. Στη θέση Αγ. Λουκάς υπάρχει η ομώνυμη Μονή (1912-13). Υπάρχουν αρκετά μουσικά συγκροτήματα και αγαπημένος χορός της περιοχής είναι ο λεβέντικος.

Νερέτ, μικτό χωριό (εξαρχικών και πατριαρχικών) προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και μικτό μετά. Προσήλθαν στο πατριαρχείο οκτώ οικογένειες [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Νερέτι: «Έχει δύο εκκλησίας, εν τη μία τελείται η λειτουργία εκ περιτροπής, η δ’ ετέρα κατέχεται υπό των Βουλγάρων» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Νερέτι Φλωρίνης, 1.000 ορθόδοξοι Έλληνες (πατριαρχικοί) και 765 σχισματικοί βουλγαρίζοντες [Χαλκιόπουλος 1910].

Νερέτη Φλωρίνης, 2.075 άτομα (1.065 άρρενες και 1.010 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Νερέτη Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Νερέτη Φλωρίνης, 1.606 άτομα (657 άρρενες και 649 θήλεις), 401 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Νερέτη σε Πολυπόταμον [ΦΕΚ 179 / 30. 8. 1927].

Πολυπόταμον (Νερέτη) Φλωρίνης, 1.697 άτομα (711 άρρενες και 986 θήλεις), εκ των οποίων δύο ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (ένας άντρας και μία γυναίκα) Ομοδημότες ήταν 1.671και ετεροδημότες 26. Απογράφηκαν αλλού 40 δημότες [Απογραφή 1928].

Νερέτη, «Δικοί μας, έχουμε 80 οικογένειες» [Στέφος Γρηγορίου 1935].

Πολυπόταμον Φλωρίνης, 1.535 άτομα (588 άρρενες και 947 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν: 1951 (1.046), 1961 (853), 1971 (657), 1981 (573), 1991 (506), 2001 (482).